• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 66. rocznica Marszów Śmierci - ewakuacji KL Auschwitz

    16.01.2011. 22:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    66. rocznica wymarszu pierwszej grupy więźniów Auschwitz, których Niemcy przenosili pod koniec wojny do innych obozów, minie 17 stycznia. Na krótko przed wkroczeniem Armii Czerwonej, z obozu Auschwitz i podobozów wyprowadzono około 56 tys. więźniów.

    Akcja ta, ze względu na warunki, w jakich przebiegała, oraz liczbę ofiar określana jest mianem Marszów Śmierci.

    21 grudnia 1944 roku gauleiter Górnego Śląska Fritz Bracht wydał wytyczne w sprawie ewakuacji cywilów, jeńców, robotników przymusowych i więźniów z tzw. prowincji górnośląskiej. Założono w nich, że w przypadku bezpośredniego zagrożenia przez armię radziecką, jeńcy i więźniowie powinni zostać ewakuowani. Akcja wyprowadzenia więźniów Auschwitz otrzymała kryptonim "Karla".

    Kolumny więźniów składać się miały wyłącznie ze zdrowych i silnych ludzi, którzy zniosą trudy wielokilometrowego marszu. W praktyce w kolumnach wiele osób było chorych. Więźniowie obawiali się, że pozostanie w obozie oznaczać będzie zagładę. Wraz z dorosłymi ewakuowano więźniów małoletnich i dzieci.

    Najwcześniej, 17 stycznia, wymaszerowała kolumna więźniów z podobozów Neu Dachs w Jaworznie i Sosnowitz, najpóźniej - 21 stycznia - z podobozu Blechhammer w Blachowni Śląskiej. Trasy wiodły z Oświęcimia przez Pszczynę do Wodzisławia oraz z Oświęcimia przez Tychy, Mikołów do Gliwic. Najdłuższą trasę miało do pokonania 3200 więźniów z podobozu w Jaworznie, którzy przeszli do KL Gross Rosen na Dolnym Śląsku. Liczyła około 250 km.

    Więźniowie w pieszych kolumnach konwojowani byli przez uzbrojonych SS-manów. Podczas Marszów Śmierci zginęło co najmniej 9 tys. więźniów KL Auschwitz, a najprawdopodobniej około 15 tys. więźniów.

    Świadectwem zbrodni dokonywanych na ewakuowanych więźniach są liczne mogiły. Na Śląsku pozostało ich prawie 60, a w Czechach i na Morawach - około 50. Spoczywają w nich dzieci, kobiety i mężczyźni. W 1965 roku w Pszczynie na Śląsku w trakcie komasacji trzech położonych obok siebie mogił wydobyto szczątki dziewczynki. W pobliżu jej twarzy znajdował się blaszany kubek, który zaciskała w dłoniach. W tej samej pozycji złożono ją do nowego grobu.

    Świadkowie, którzy widzieli kolumny, opowiadali po wojnie o koszmarnych scenach. W 1978 roku mieszkanka Jastrzębia Zdroju Maria Śleziona wspominała, jak przed jej domem szła kolumna więźniów. Wśród nich była młoda kobieta w zaawansowanej ciąży, która nie miała już sił iść dalej. SS-man strzelił jej w twarz z pistoletu i drugi raz w brzuch.

    W miejscowościach na trasie Marszów Śmierci ludność Górnego Śląska ratowała więźniów. Zbiegłych z kolumny marszowej ukrywano nawet po kilka tygodni, aż do wyzwolenia. Powstańcy śląscy Edward Marcol, Franciszek Parzych i Ludwik Pisarski z Jastrzębia Zdroju ukrywali w swych domach ponad 20 uciekinierów.

    Żydówka Helena Berman w styczniu 1946 roku w liście do Parzycha i jego żony Marii napisała: "Mogłabym pisać w nieskończoność o tych chwilach pełnych poświęcenia i trwogi o nas i los moich wybawców, ale muszę streścić się do krótkiego: cześć i błogosławieństwo Boże naszym wybawcom, wielkim polskim sercom, gorącym polskim patriotom". W 1964 roku małżeństwo Parzychów zostało odznaczone medalem "Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata".

    Więźniowie, którzy przetrwali marsz do Wodzisławia lub Gliwic, wywożono - pomimo przenikliwego chłodu - otwartymi wagonami kolejowymi m.in. przez Czechy i Morawy do obozów Mauthausen i Buchenwald. Wielu spośród tych, którzy przeżyli Marsze Śmierci, zginęło w obozach w głębi Rzeszy.

    W kompleksie KL Auschwitz hitlerowcy pozostawili około 7 tys. skrajnie wyczerpanych więźniów. 27 stycznia 1945 roku oswobodzili ich żołnierze z 100. Lwowskiej Dywizji Piechoty Armii Czerwonej. SZF

    PAP - Nauka w Polsce

    hes/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Arbeitslager Hirschberg (AL) - filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Jeleniej Górze na Dolnym Śląsku, jeden z licznych podobozów Gross Rosen. Utworzony w maju 1944 roku po byłym obozie pracy zwanym SS Sonderbauftrand działającym przy fabryce celulozy i włókien sztucznych (Schlesiche Zellwolle A.G. - Hirschberg im Riesengebirge). Obóz męski dla więźniów żydowskich. W październiku 1944 roku do obozu trafiło 70 Żydów z Auschwitz-Birkenau. Na początku 1945 roku, w związku z likwidacją AL Bolkenhain,do obozu przybyło kilkuset więźniów żydowskich. Ewakuację obozu rozpoczęto pod koniec lutego 1945 roku.

    Bajki z krainy pieców – film poświęcony historii powstawania "wydawanych" po kryjomu z narażeniem życia przez więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau bajek przeznaczonych dla ich dzieci. Więźniowie tworzyli ilustrowane bajki, a następnie – dzięki pomocy ludzi przebywających na wolności – przekazywali swoim bliskim. Bajki miały być pamiątką po autorach, którzy nie wiedzieli, czy uda im się odzyskać wolność i spotkać z dziećmi. Historię bajek opowiadają w filmie osoby nimi obdarowane oraz biorące udział w ich przekazywaniu.

    Totbadeaktion - akcja eksterminacji więźniów przeprowadzana w Gusen, podobozie KL Mauthausen. Polegała na masowym mordowaniu więźniów poprzez "śmiertelne kąpiele". Akcja ta trwała od 29 września 1941 do stycznia 1942. Na jej skutek zginęło około 2 tysiące więźniów.

    Zbrodnia w Przyszowicach – zbrodnia wojenna popełniona 27 stycznia 1945 przez żołnierzy Armii Czerwonej na cywilnych mieszkańcach miejscowości Przyszowice. Czerwonoarmiści zamordowali co najmniej 69 osób w wieku od 10 do 78 lat, w tym obywateli Włoch i Węgier – więźniów KL Auschwitz, którzy uciekli z marszu śmierci. Ponadto czerwonoarmiści dopuścili się wielokrotnych gwałtów na mieszkankach miejscowości oraz spalili szereg domów.

    Ruch oporu w Auschwitz zrodził się z niezbędnej do przeżycia samopomocy więźniarskiej. Wielu więźniów trafiało do Auschwitz ze środowisk partyzanckich, przygotowanych do działalności konspiracyjnej.

    Bogdan Wnętrzewski (ur. 2 grudnia 1919 w Kielcach, zm. 11 września 2007) – polski architekt, jeden z pierwszych więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz (nr obozowy 40)

    Pierwszy masowy transport do Auschwitz – transport więźniów z zakładu karnego w Tarnowie, który w dniu 14 czerwca 1940 został skierowany przez okupantów niemieckich do nowo otwartego obozu koncentracyjnego Auschwitz.

    Dodano: 16.01.2011. 22:19  


    Najnowsze