• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 70. rocznica egzekucji w Palmirach

    21.06.2010. 03:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W dniach 20-21 czerwca 1940 r. w podwarszawskiej wsi Palmiry zostali rozstrzelani przez Niemców wybitni przedstawiciele polskiego życia politycznego, społecznego, kulturalnego i sportowego. Egzekucja była częścią skierowanej przeciwko polskiej inteligencji akcji AB.

    W podwarszawskich Palmirach w Puszczy Kampinoskiej na tzw. polanie śmierci pierwsze rozstrzelania ludności polskiej, głównie mieszkańców Warszawy, miały miejsce już pod koniec 1939 roku. Odbyło się wówczas ponad 20 egzekucji, w których stracono ponad 1,7 tys. osób, przede wszystkim więźniów Pawiaka. Z cel byli zabierani pod pozorem przeniesienia w inne miejsce. W Palmirach zakrywano im oczy i rozstrzeliwano obok wcześniej przygotowanych dołów.

    Masowe egzekucje w Palmirach miały miejsce od 14 grudnia 1939 roku do 17 lipca 1941 roku. Największa z nich odbyła się w dniach 20-21 czerwca 1940 roku, jako część antypolskiej, skierowanej przeciwko inteligencji akcji AB. Zginęło wówczas prawdopodobnie ponad 350 osób. Tereny rozstrzelań i masowych pochówków były przez Niemców zamaskowywane, jednak okoliczna ludność obserwowała z ukrycia egzekucje i znaczyła ich miejsca.

    Podczas masowych, potajemnych mordów zginął m.in. marszałek Sejmu II Rzeczpospolitej Maciej Rataj, wiceprezydent Warszawy Jan Pohorski, olimpijczyk Janusz Kusociński, redaktor naczelny organu PPS "Robotnik" Mieczysław Niedziałkowski, poeta Witold Hulewicz oraz biolog i profesor Uniwersytetu Warszawskiego Stefan Kopeć. Egzekucje odbywały się także w innych miejscach Puszczy Kampinoskiej m.in. w Wólce Węglowej, Laskach i Wydmach Łuże.

    Po zakończeniu wojny w oznaczonych przez ludność miejscach Polski Czerwony Krzyż przeprowadził prace ekshumacyjne, w ramach których odnaleziono ponad 1,7 tys. ciał. Większość z nich spoczęła na powstałym w 1948 roku cmentarzu-mauzoleum w Palmirach. Obecnie znajdują się tam groby straconych w Palmirach, Szwedzkich Górach, Laskach, na wydmach Łuże, w Stefanowie i Wólce Węglowej. Część szczątków pozostaje bezimienna.

    W 1973 roku w Palmirach powołano Muzeum Walki i Męczeństwa, gdzie znajdują się pamiątki związane z kampanią wrześniową, konspiracją i partyzantką na obszarze Kampinosu, a także dokumenty i przedmioty odnalezione podczas ekshumacji. AKN

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Egzekucje w ogrodach sejmowych – zbiorowe egzekucje przeprowadzane przez okupantów niemieckich na terenie tzw. ogrodów sejmowych w Warszawie. Jesienią 1939 na tyłach budynków Sejmu RP rozstrzelano kilkuset Polaków – przede wszystkim przedstawicieli warszawskiej inteligencji. Egzekucje w ogrodach sejmowych poprzedziły głośną zbrodnię w Palmirach. Stefan Witysław Kopeć (ur. 22 stycznia 1888 w Warszawie, zm. 11 marca 1941 w Palmirach) – polski biolog, endokrynolog, pionier endokrynologii owadów. Pracownik Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach (1915-1920), gdzie badał rolę owadziego mózgu w produkcji hormonów. W 1940 aresztowany przez gestapo, więziony na Pawiaku, rozstrzelany w Palmirach w Puszczy Kampinoskiej w ramach akcji eksterminacji polskiej inteligencji tzw. Akcji AB. Stefan Napierski, właśc. Stefan Marek Eiger (ur. 15 marca 1899 w Warszawie, zm. 2 kwietnia 1940 w Palmirach pod Warszawą) – polski poeta, tłumacz i eseista żydowskiego pochodzenia. Wywodził się z bogatej rodziny. W latach 1938-1939 był redaktorem warszawskiego dwumiesięcznika "Ateneum. Żonaty z Ireną Tuwim w latach 1922-1935. Był homoseksualistą. Rozstrzelany przez Niemców w masowej egzekucji w Palmirach.

    Egzekucje na Wydmach Łuże – zbiorowe egzekucje polskich więźniów politycznych przeprowadzane przez okupantów niemieckich na Wydmach Łuże w Puszczy Kampinoskiej. W 1942 roku funkcjonariusze SS i policji niemieckiej rozstrzelali tam 85 osób. Jan Szwejda (ur.08-11 1905r.w Wilkowiecku pow.kłobucki - zm. 17.07.1941r. w Palmirach) – przedwojenny prawnik, urzędnik skarbowy, porucznik Wojska polskiego oraz polski policjant zamordowany podczas Zbrodni w Palmirach.

    Obrona Palmir 1939 – działania wojenne prowadzone w dniu 21 września 1939 r. podczas wojny obronnej 1939 r. mające doprowadzić do obrony składów amunicyjnych w Palmirach w Puszczy Kampinoskiej przed atakiem wojsk niemieckich. Zbrodnia w Palmirach – szereg zbiorowych egzekucji przeprowadzonych przez okupantów niemieckich, w pobliżu wsi Palmiry na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej.

    Ostatnie okrążenie - polski film biograficzny przedstawiający życie Janusza Kusocińskiego od września 1939 do rozstrzelania na Palmirach w czerwcu 1940 roku. Stefan Przeworski (ur. 18 czerwca 1900 w Częstochowie, zm. 20 lub 22 stycznia 1940 w Palmirach) – polski archeolog i hetytolog, filozof.

    Mieczysław Niedziałkowski, pseudonim Mek (ur. 19 września 1893 w Wilnie, zm. 21 czerwca 1940 w Palmirach koło Warszawy) – polski działacz socjalistyczny (PPS), publicysta.

    Alicja Bełcikowska (z domu Lebensraum) (ur. 7 lipca 1898 w Warszawie, zm. 20/21 czerwca 1940 w Palmirach) – polska pisarka i działaczka społeczna.

    Tadeusz Bartodziejski (ur. 19 września 1894 w Warszawie, zginął 21 czerwca 1940 w Palmirach) - polski kolarz szosowy, medalista mistrzostw Polski. Maciej Rataj (ur. 19 lutego 1884 we wsi Chłopy k. Lwowa, zm. 21 czerwca 1940 w Palmirach) – polski polityk, Marszałek Sejmu i zastępujący Prezydenta RP, działacz ludowy i publicysta.

    Egzekucja w Wólce Węglowej – zbrodnia dokonana przez okupantów niemieckich wiosną 1943 roku. W okolicach wsi Wólka Węglowa na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej rozstrzelano wówczas 15 osób. Zygmunt Moczyński (ur. 23 lutego 1871 w Bydgoszczy, zm. 17 września 1940 w Palmirach w egzekucji) – pedagog muzyczny, kompozytor, dyrygent, przywódca pomorskiej organizacji konspiracyjnej Bataliony Śmierci za Wolność w latach 1939-1940.

    Stefan Wojnar-Byczyński, ps. Stiopka (ur. 30 sierpnia 1899 w Maczkach, zm. 20 czerwca 1940 w Palmirach) – polski działacz niepodległościowy i społeczny, polityk, poseł na Sejm II RP III i IV kadencji. Agnieszka Dowbor-Muśnicka (ur. w sierpniu 1919, zm. w maju 1940) - zwana Gusia – córka gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, działała w czasie okupacji w Organizacji Wojskowej "Wilki". Zdekonspirowana, po pobycie w więzieniu na Pawiaku, została rozstrzelana przez okupanta niemieckiego w Palmirach.

    Witold Hulewicz ps. Olwid i Grzegorz (ur. 26 listopada 1895 w Kościankach, zm. 12 czerwca 1941 w Palmirach) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz i wydawca.

    Dodano: 21.06.2010. 03:17  


    Najnowsze