• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy badają grodzisko w Gliniku

    12.07.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Na stanowisku w Gliniku (Lubuskie) pracuje grupa archeologów z Poznania. Obiektem ich zainteresowania są pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu - poinformowała PAP Kinga Zamelska-Monczak z Instytutu Archeologii i Etnologii oddziału PAN w Poznaniu.

    Obiekt ma około 100 metrów średnicy i wyraźnie odróżnia się na tle otoczenia. Nadal wyraźnie widoczny jest piaszczysto-drewniany wał grodu.

    We wnętrzu słowiańskiego grodu archeolodzy znaleźli palenisko i wiele przedmiotów codziennego użytku, m.in. fragmenty glinianych naczyń, narzędzi z żelaza, szydło i oprawkę wykonane z poroża.

    "To jeden z ciekawszych obiektów z tego okresu na tym terenie. Nie wykluczamy, że gród funkcjonował w tym samym czasie, co dużo większy gród znajdujący się w pobliskim Santoku. Z dotychczasowych badań wynika, że grodzisko w Gliniku pochodzi z VIII -IX wieku, czyli jeszcze sprzed okresu, w którym formowało się państwo piastowskie" - powiedziała PAP Zamelska-Monczak.

    Podczas badania profilu wału archeolodzy znaleźli krzemienne narzędzia m.in. grot od strzały. To może oznaczać, że podczas wznoszenia wału znalazły się one w użytej do tego ziemi. To z kolei sugeruje, że mieszkali tu ludzie także w epoce kamienia.

    Stanowisko w Gliniku zostało rozpoznane przed wojną. W latach 80. minionego wieku jego lokalizację potwierdzili polscy archeolodzy.

    Archeolog podkreśliła, że dokładniejsze poznanie grodziska w Gliniku jest możliwe dzięki zaangażowaniu gminy Deszczno, która wzięła na siebie ciężar finansowania prac naukowych, co pozwoli na sporządzenie dokumentacji tego miejsca i poszerzenie wiedzy o najdawniejszej historii terenów, na których znajduje się gmina Deszczno.

    "Obiekt jest na tyle ciekawy, że chcemy te prace kontynuować w przyszłych sezonach wykopaliskowych. Prace prowadzone obecnie stanowią wstępne rozpoznanie stanowiska i zakończą się za kilkanaście dni" - dodała Zamelska-Monczak.

    Naukowcom z Poznania w ramach praktyk pomagają studenci antropologii z Wrocławia.

    Teren położonej w dolinie rzeki Warty gminy Deszczno był zamieszkiwany przez ludzi od wielu tysięcy lat. Ślady ich bytności znajdują się w wielu miejscowościach - Deszcznie, Gliniku, Ulimiu, Brzozowcu czy Ciecierzycach.

    Pionierem badania dziejów tych ziem był niemiecki pastor Felix Hobus (1866-1941). Jego zamiłowaniem była archeologia.

    Podczas swoich wieloletnich poszukiwań natrafił on na wiele interesujących przedmiotów i odkrył wielkie cmentarzyska ciałopanle kultury łużyckiej. W Ciecierzycach Małych w jednym z naczyń znalazł siedem złotych pierścionków. Przekazał je do Muzeum Czasów Przed - i Wczesnohistorycznych w Berlinie.

    Swojego największego odkrycia Hobus dokonał 23 września 1901 roku. Na cmentarzysku kultury łużyckiej z około 700 - 550 r. p.n.e. znalazł glinianą figurkę antropomorficzną, która znana jest jako "bożek z Deszczna".

    "Figurka - pisał Hobus w relacji przytoczonej na stronie Gminy Deszczno - stała w piaszczystej ziemi na głębokości około 75 cm, odchylona nieco do tyłu, z twarzą zwróconą na zachód (...). Ze wszystkich stron otaczało ją kilka małych garnków. W pobliżu stała czarna urna wypełniona spalonymi kośćmi oraz liczne wazy, ustawione w półokrąg otwarty na południe".

    Czarna, cylindryczna bryła (o wysokości 30 cm) zwęża się lekko w stronę głowy, która przesłonięta jest zwierzęcą maską. Otworki w uszach świadczą o tym, iż były w nich kiedyś kolczyki. Trzyma przed sobą naczynie ofiarne. Na całej jej powierzchni znajduje się geometryczny ornament.

    Cenny zabytek pastor podarował Królewskiemu Muzeum Etnograficznemu w Berlinie.

    Felix Hobus Był członkiem Berlińskiego Towarzystwa Antropologicznego, Etnologicznego i Prehistorycznego. Niezwykłego pastora zaczęto nazywać "Schliemannem doliny Warty". Po śmierci Hobusa cała jego kolekcja przewieziona została do Berlina, gdzie w 1945 roku uległa rozproszeniu. Szczęśliwie zachowała się forma odlewnicza "bożka z Deszczna", dzięki czemu sporządzono szereg kopii.

    W kwietniu 1991 roku dzięki staraniom dyr. Zdzisława Linkowskiego, replikę słynnej figurki zyskało także gorzowskie muzeum.

    PAP - Nauka w Polsce

    mmd/ abe/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Flagę gminy Deszczno stanowi prostokątny płat tkaniny o barwach zaczerpniętych z herbu gminy Deszczno. Flagę tworzą trzy pasy poziome o równej szerokości, ułożone w kolejności liczonej od góry – błękitny, zielony, czerwony. Głogów jest jednym z najstarszych miast w Polsce. Pierwotnie znajdował się tu gród plemienia Dziadoszan, później na terenie Ostrowa Tumskiego Mieszko I zbudował nowy gród. Do historii przeszła bohaterska obrona grodu przed Niemcami w roku 1109. Spalony w roku 1157 przez Fryderyka I Barbarossę i znów odbudowany, stał się w roku 1180 stolicą księstwa głogowskiego. Lewobrzeżna osada zyskała prawa miejskie w roku 1253. Podczas wojny trzydziestoletniej miasto stało się twierdzą, której istnienie na stulecia zahamowało rozwój miasta. Od roku 1740 Głogów znajdował się w rękach pruskiej gałęzi Hohenzollernów, w czasie wojen napoleońskich kwaterowały tu oddziały Henryka Dąbrowskiego. O burzliwej historii miasta świadczą ocalałe zabytki, z których wiele zostało odbudowanych dopiero wiele lat po II wojnie światowej, zaś część wciąż jest w ruinie. Większość z nich znajduje się na terenie głogowskiego Starego Miasta. Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań.

    Grodzisko w Łomży (obecnie w Starej Łomży) w wielu publikacjach wiązane z nieistniejącą już miejscowością Szur. Jest położone na brzegu moreny czołowej, tworzącej skarpę zwaną Górą Królowej Bony. Grodzisko jest pozostałością po wczesnośredniowiecznym grodzie, na który składał się gród właściwy oraz dwa podgrodzia. Na podstawie badań archeologicznych wyróżniono trzy zasadnicze fazy grodu: Willendorf II - stanowisko o charakterze otwartym w którym poświadczona jest obecność warstw górnopaleolitycznych. Niniejsze stanowisko położone jest na terenie Austrii koło Krems an der Donau. Na stanowisku tym odkryto warstwy z okresu ok 40 tys. lat temu gdzie znajdują się inwentarze oryniackie zaś w warstwach z okresu 30-24 tys. lat temu znajdują się przewodnie formy narzędziowe kultury graweckiej. W warstwach graweckich badacze odkryli antropomorficzną figurkę tzw. Wenus z Willendorf II, która znajduje się w Vienna Natural History Museum.

    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Rezerwat Archeologiczny Zawodzie – rezerwat archeologiczny w Kaliszu, na Zawodziu, oddział Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu; dokumentuje historię badań archeologicznych prowadzonych na terenie wczesnośredniowiecznego grodu na Zawodziu oraz na Starym Mieście; obok rezerwatu znajduje się skansen.

    Eksploracja obiektów - wypełniska oraz obiekty eksplorowanemetodą stratygraficzną. Każdy obiekt, czy to znajdujący się przeszłości na powierzchni ziemi czy też będący pierwotnie w ziemi, ma swoją stratyfikację. Oznacza to, iż obiekty są eksplorowane jako odrębne jednostki. Pozyskany materiał archeologiczny nie może zostać przemieszany z tym pochodzącym z warstw otaczających obiekt. Metoda ćwiartkowa eksploracji obiektu - stosowana jest przy badaniu kurhanów, jam, wypełnisk. Badany obiekt dzielony jest na ćwiartki. Wyznaczane są one w terenie za pomocą dwóch krzyżujących się pod kątem prostym linii. Wzdłuż nich rysowane są przekroje przez stratyfikację. Eksploracja w tym wypadku możliwa jest na kilka sposobów. Usuwanie przeciwległych ćwiartek i dokumentacja przekrojów, pozostawienie wzdłuż linii świadków które po zadokumentowaniu zostaną usunięte. W przypadku niewielkiego obiektu możliwe jest wyeksplorowanie jego połowy. W takim wypadku wystarczy jedna linia cięcia. Po zadokumentowaniu profilu wydobywana jest całość obiektu. Dokumentacja każdego eksplorowanego obiektu powinna zostać wykonana w trzech wymiarach. Umożliwi to trójwymiarową rekonstrukcję kształtu i układu warstw obiektu w przyszłości. Podczas eksploracji obiektu badacz z dużą dozą prawdopodobieństwa natrafi na liczne zabytki ruchome. Muzeum Nordyckie (szw. Nordiska museet) – muzeum historii kultury znajdujące się w Sztokholmie na wyspie Djurgården. Założone w 1873 w celu udokumentowania historii kultury Szwecji od 1520 do czasów współczesnych. Powstało z inicjatywy Artura Hazeliusa, który założył rownież Skansen. Obecny gmach muzeum, zaprojektowany przez Isaka Gustafa Clasona otwarto w 1907. W zbiorach muzeum jest ponad 1 500 000 eksponatów: ubiorów, biżuterii, przedmiotów codziennego użytku, mebli, zabawek, a także odtworzonych dawnych pomieszczeń mieszkalnych. Muzeum Nordyckie jest największym muzeum historii kultury w Szwecji.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw.

    Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e.

    Kopiec św. Jana Nepomucena – kopiec położony wśród łąk na północ od Włoszczowy, początkowo na terenie podmokłym. Mokradła istniały do roku 1942, kiedy to władze okupacyjne przeprowadziły prace melioracyjne na tym obszarze. Jest pozostałością wczesnośredniowiecznego grodziska z XII–XIII wieku. Prawdopodobnie było to grodzisko stożkowe z wieżą obronną. W odległości kilku metrów od podstawy kopca widać ślady fosy. Na jego szczycie znajduje się figura świętego Jana Nepomucena (stąd nazwa kopca) wykonana w stylu barokowym. Grodzisko (niem. Alt Loslau, Alte Schloss - Gemeinde) - las i wzgórze w Wodzisławiu Śląskim w dzielnicy Stare Miasto, historyczna część Wodzisławia Śląskiego. Grodzisko znaczy góra Zamkowa. Polska nazwa wywodzi się ze słowa gród i prawdopodobnie tam był lokowany Wodzisław przed 1257 rokiem. Na grodzisku mieści się Baszta Rycerska z 1867 wybudowana przez Edwarda Braunsa - ówczesnego właściciela tych ziem. W 1932 roku zelektryfikowano Grodzisko przez Gminę Marklowice na prośbę mieszkańców i magistratu wodzisławskiego. Po zakończeniu II wojny światowej wschodnia część obszaru Grodziska, została włączona do gminy Marklowice i stała się jej dzielnicą, pozostawiając w Wodzisławiu zachodnia z wzniesieniem, lasem i Wieżą Romantyczną. Przy ulicy Grodzisko znajduje się kilkanaście prywatnych domów.

    Żdżary (niem. Eichberg) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów, na zachód od drogi nr 3 i 6 (obwodnica miasta Goleniowa), na skraju Puszczy Goleniowskiej. Na terenie miejscowości znajdują się bardzo liczne stanowiska archeologiczne. Ze znalezisk wynika, że tereny te były zamieszkane już 8 tys. lat temu przez kultury mezolityczne, następnie przez stosunkowo rzadką na tym terenie kulturę ceramiki dołkowo-grzebykowej i kolejno przez kulturę pucharów lejkowatych, amfor kulistych, ceramiki sznurowej,najliczniejszą na tym terenie kulturę łużycką i wreszcie na północno-wschodnim krańcu wsi znajdują się pozostałości osady wczesno-słowianskiej z VIII w. Wśród przedmiotów znaleziono m.in. mezolityczny kościany harpun, topory kamienne-glównie kultury ceramiki sznurowej, gliniane naczynia, haki, sita i liczne narzędzia z kości i kamienia..W 1314 tereny te stały się własnością miasta Goleniowa. Sama wieś została założona w XIX wieku, kiedy miasto wydzieliło z tego terenu kilkanaście działek kolonizacyjnych. W II połowie XIX stulecia Żdżary były wsią o zabudowie nieregularnej, złożoną z kilku mniejszych osad. Przed wojną znajdowała się tutaj szkoła w której istniało muzeum zabytków archeologicznych ówcześnie znane niemal w całej europie oraz poczta. Schwetz (inne nazwy: Świecie, Kwidzyn, Weichsel) – meteoryt żelazny należący do oktaedrytów, klasyfikowany też jako IIIAB znaleziony wiosną 1850 roku. Meteoryt Schwetz znaleziono na lewym brzegu rzeki Wda niedaleko dzisiejszej miejscowości Świecie podczas prac niwelacyjnych przy budowie linii kolejowej. Okaz o masie 21,5 kg został wykopany z piaszczystego wzniesienia. Przekazany został do muzeum uniwersyteckiego w Berlinie, które dziś nosi imię Humboldta. Obecnie znajduje się tam fragment o masie 5,78 kg. Do Polski trafił w 1939 roku. Fragment o masie około 0,5 kg został podarowany Towarzystwu Muzeum Ziemi w Warszawie. Ocenia się, że meteoryt może pochodzić z planetoidy o średnicy około 200 km. Jego tempo stygnięcia wynosiło kilka stopni na milion lat.

    Deszczno (niem. Dechsel) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Deszczno. Dom Uphagena – gdańska kamienica, powstała w latach 70. i 80. XVIII wieku jako siedziba rajcy gdańskiego Jana Uphagena. Zachowała swój pierwotny charakter. Stało się tak dzięki zapisowi Uphagena, który zabronił swym spadkobiercom zmian w wystroju domu. Dzięki temu można było w początkach XX w. utworzyć tu muzeum wnętrz. W 1944 jego wyposażenie zostało zdemontowane i ewakuowane, dzięki czemu znaczna jego część przetrwała wojnę i w latach 1993-98 została na powrót umieszczona w odbudowanej kamienicy.

    Dodano: 12.07.2011. 00:19  


    Najnowsze