• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy badają kurhany w Mściszewicach

    04.05.2010. 03:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Trzy z pięciu zachowanych kurhanów na stanowisku archeologicznym Mściszewicach (gmina Sulęczyno) przebadała ekspedycja z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, kierowana przez dr. Radosława Janiaka. Archeolodzy wykonali również rekonstrukcje pradziejowych grobowców. "Każdy uczestnik ekspedycji biorący udział w tych pracach osobiście mógł się przekonać, że odbudowa kamiennego kurhanu - przy zachowaniu pewnych zasad i kolejności prac - była zadaniem wymagającym znacznego nakładu sił" - uważa dr Janiak.

    W trakcie prac archeolodzy ustalili, że trzy kurhany posiadały zbliżoną konstrukcję kamienną. Zasięg każdego z nich wyznaczał wieniec ułożony z dużych głazów, których długość dochodziła do 40 cm. Wewnętrzną część kurhanu, czyli nasyp wykonano z mniejszych kamieni.

    Przebadane kurhany różniły się natomiast pod względem rozmiarów oraz rodzaju pochówku. Największy z grobowców mierzył ok. 9 m średnicy. Wewnątrz odkryto spopielone szczątki człowieka.

    "Było to skupisko przepalonych kości ludzkich rozsypanych na przestrzeni około 2 m2 pod centralną częścią nasypu. Na podstawie analizy fragmentów naczyń odkrytych w kurhanie oraz w skupisku poza nasypem - przy południowej części wieńca kamiennego - ustaliliśmy, że został on usypany przez ludność kultury pomorskiej w okresie halsztackim D, czyli prawie 2500 lat temu" - opowiada dr Janiak.

    Tuż przy południowo-wschodniej krawędzi wieńca kamiennego, od strony zewnętrznej, odkryto kamień żarnowy, którego obecność uznawana jest przez badaczy za możliwy przejaw symboliki pogrzebowej.

    Drugi przebadany kurhan wzniosła ludność tego samego kręgu kulturowego, ale był on znacznie mniejszy. Jego średnica wynosiła około 5 metrów. "W tym przypadku pochówek również był ciałopalny bezpopielnicowy - w postaci skupiska przepalonych kości zsypanych do jamy. Jednak szczątki zmarłego złożono poza kurhanem, tuż przy wieńcu kamiennym. Pochówkowi towarzyszyły fragmenty naczyń ceramicznych" - mówi archeolog.

    W północnej części nasypu kurhanu archeolodzy natknęli się na jamę, której dno sięgało około 130 cm poniżej podstawy kurhanu. Zdaniem badaczy, należy ją interpretować jako wtórny wkop w istniejącym już nasypie. Co prawda, wewnątrz nie znaleziono wyposażenia czy też szczątków ludzkich, ale z uwagi na formę i usytuowanie, wkop ten był prawdopodobnie dokonany w celu złożenia pochówku szkieletowego, dokonanego przez ludność kultury wielbarskiej w okresie wpływów rzymskich, czyli kilkaset lat po powstaniu kurhanu.

    Za taką interpretacją przemawiają badania przeprowadzone w Mściszewicach w 1901 roku przez niemieckiego archeologa-amatora, Konrada Lakowitza, który dokonał odkrycia bogato wyposażonych pochowków należących do przedstawicieli elity kultury wielbarskiej. Na podstawie tych danych łódzcy naukowcy przypuszczają, że odkryty obiekt jest kolejnym pochówkiem "wielbarskim" na terenie cmentarzyska kurhanowego w Mściszewicach.

    Ostatni z przebadanych kurhanów mierzył także około 5 metrów. Przepalone szczątki ludzkie umieszczono w nasypie kurhanu wewnątrz naczynia glinianego, nakrytego dodatkowo tzw. pokrywką oczkowatą - formą o krótkiej cylindrycznej szyjce, na dnie której znajdowało się kilka przekłutych na wylot otworków. Niestety naczynia te uległy zniszczeniu na skutek nacisku przez kamienie nasypu.

    "Kurhan ten jest najstarszym z trzech badanych przez nas grobowców. Wzniesiony został przez ludność kultury łużyckiej, co nastąpiło pod koniec późnej epoki brązu" - tłumaczy dr Janiak.

    W trakcie prac wykopaliskowych badacze pozyskali 290 fragmentów ceramiki. Stan ich zachowania uniemożliwiał rekonstrukcję form naczyń. Zdaniem archeologów, rytuał towarzyszący obrzędowości pogrzebowej polegał na intencjonalnym rozbijaniu naczyń. Następnie tylko ich fragmenty składano do jam w pobliżu kurhanów oraz rozsypywano w miejscu, w którym planowano wzniesienie kurhanu.

    Mściszewickie kurhany pierwotnie wchodziły w skład wielkiego zespołu kurhanów. Pod koniec XIX wieku naliczono tutaj około 350 obiektów tego typu rozmieszczonych wokół Jeziora Mściszewickiego.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kurhany Kelermeskie – zespół kurhanów scytyjskich z końca VII i początku VI wieku p.n.e., położonych w pobliżu miasta Kelermes w Kraju Krasnodarskim w południowo-zachodniej części Rosji. Kurhany te zaliczają się do tzw. Królewskich kurhanów scytyjskich, bogato wyposażonych i zawierających pochówki władców. Zostały odkryte w 1903. Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e. Phnom Daun Pehn – XIX-wieczny, legendarny 27-metrowy kurhan w Phnom Penh, stolicy Kambodży. Na jego stokach rozmieszczone są ogrody o powierzchni około 20 ha. Na szczyt kurhanu prowadzą schody ozdobione po obydwu stronach mitycznymi dziewięciogłowymi kobrami naga i kamiennymi lwami. Na szczycie znajduje się pagoda, na szczycie której umocowany jest kogut o pięciu koronach. Jest to Wat Phnom – klasztor buddyjski, w którym znajduje się pozłacany posąg Buddy. W tyle za pagodą znajdują się kurhany grzebalne (stupa) – ostatni z nich kryje podobno prochy legendarnej damy Penh. Kompleks uzupełnia niewielka kapliczka poświęcona duchowi Prah Czau.

    Alanqa – rodzaj pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego na początku późnej kredy na obecnych terenach Afryki. Został opisany w 2010 roku przez Nizara Ibrahima i współpracowników w oparciu o pięć fragmentów szczęk odkrytych w złożach Kem Kem w Maroku. Holotypem jest spojenie żuchwy oznaczone numerem katalogowym FSAC-KK 26. Dwa fragmenty (BSP 1993 IX 338 i BSP 1996 I 36) zostały po raz pierwszy opisane w 1999 roku przez Petera Wellnhofera i Érica Buffetauta i wstępnie zidentyfikowane jako należące do pteranodontów, jednak z taką interpretacją nie zgodzili się Aleksander Awerianow i współpracownicy, którzy zasugerowali, że skamieniałości te należą do azdarchidów. W Kem Kem odnaleziono również szczątki szkieletu pozaczaszkowego azdarchidów – Ibrahim i in. nie zdecydowali się przypisać ich do Alanqa saharica, jednak ich zdaniem hipoteza taka jest prawdopodobna. Holotyp składa się z trzech sąsiadujących fragmentów o łącznej długości 344 mm – długość brakującej części oszacowano na podstawie porównań z innymi azdarchidami na około 80 mm. Długość żuchwy FSAC-KK 26 wynosiła prawdopodobnie około 67,5 cm. Większość szczątków odnalezionych w Kem Kem – w tym również holotyp – należała do osobników o rozpiętości skrzydeł wynoszącej 3–4 m, jednak fragment dużego kręgu szyjnego, prawdopodobnie również należący do Alanqa saharica, sugeruje, że przedstawiciele tego gatunku mogli osiągać nawet 6 m rozpiętości skrzydeł. Szczęki były proste i ostro zakończone, podobnie jak należące do rodzajów Zhejiangopterus i Quetzalcoatlus, co wspiera hipotezę o przynależności A. saharica do Azhdarchidae. Nie odnaleziono żadnych zębodołów, co dowodzi, że Alanqa była bezzębna. Szczęki prawdopodobnie pokrywała ramfoteka. Dabene to miejscowość w Bułgarii, 120 km na wschód od Sofii. W okolicy wioski odkopano pozostałości osady starożytnej i trzech kurhanów. W jednym z grobowców odkryto ciało mężczyzny, prawdopodobnie przedstawiciela lokalne arystokracji, otoczone 15 tysiącami złotych przedmiotów. Wśród nich były kółka, koraliki, naszyjniki, spiralne ozdoby włosów. Znalezisko z Dabene jest największym tego typu w Europie.

    Livyatan – rodzaj wymarłego walenia należący do grupy Physeteroidea, obejmującej rodzinę kaszalotowatych (Physeteridae) oraz formy blisko spokrewnione. Żył w środkowym miocenie, około 13–12 mln lat temu; jego szczątki odkryto w Peru. Został opisany w 2010 roku przez Oliviera Lamberta i współpracowników w oparciu o czaszkę i żuchwę wraz z zębami. Holotyp (MUSM 1676) został odkryty przez Klaasa Posta z Muzeum Historii Naturalnej w Rotterdamie w listopadzie 2008 roku w Cerro Colorado na pustyni Pisco-Ica. Największe odnalezione zęby mierzyły około 12 cm średnicy, a ich długość przekraczała 36 cm. Na podstawie odkrytych skamieniałości czaszki jej długość oszacowano na około 3 m, szerokość na 1,9 m, a długość całego zwierzęcia na 13,5–17,5 m, czyli w przybliżeniu tyle, ile mierzy współczesny kaszalot. Czaszka, zęby oraz dół skroniowy L. melvillei były jednak znacznie większe niż kaszalota, a waleń ten miał prawdopodobnie największe szczęki spośród wszystkich znanych obecnie kręgowców. Kurhany Semibratnieje, Kurhany Siedmiu Braci – zespół 7 syndyckich kurhanów położonych na lewym brzegu rzeki Kubań w Kraju Krasnojarskim w Rosji, w pobliżu grodziska Semibratnieje.

    Grupa gustowska - kultury epoki żelaza, nad dolną Odrą. Nazwa tej kultury pochodzi od eponimicznego stanowiska Gustow na Rugii. W inwentarzu i tradycjach ludności grupy gustowskiej widoczne są wpływy kultury wielbarskiej, które wyrażają się w obrządku birytualnym, gdzie zmarłych chowano w kłodach i nie wyposażano ich w narzędzia. Sięgały tu również wpływy ludności nadłabskiego kręgu kulturowego - formy zapinek, formy naczyń zdobionych radełkiem. Densignathus (z gr. "gruba szczęka") jest nazwą wczesnego czworonoga, którego szczątki odkryto w Red Hill w Pensylwanii. Najprawdopodobniej żył w późnym dewonie (famen), około 360 milionów lat temu. Jest to drugi po hynerpetonie wczesny kręgowiec lądowy znaleziony na tym stanowisku. Szczątki densygnata reprezentowane są jedynie przez pojedynczą żuchwę. Przez pewien czas nie było pewności czy omawiany fragment żuchwy, odnaleziony zaledwie 50 metrów od szczątków hynerpetona, nie należy właśnie do tego, czy do innego zwierzęcia. Wątpliwości zostały rozwiane, gdy natrafiono na właściwą żuchwę hynerpetona. Fakt ten pozwolił na wyodrębnienie rodzaju "Densignathus"

    Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej.

    Ajkaceratops – rodzaj neoceratopsa należący prawdopodobnie do rodziny Bagaceratopidae. Żył w późnej kredzie na terenach Europy. Został opisany w 2010 roku przez Attilę Ősiego i współpracowników w oparciu o szczątki kilku osobników odkryte w datowanych na santon osadach stanowiska Iharkút w węgierskiej formacji Csehbánya. Holotypem są złączone kości przedszczękowe i dziobowe z fragmentami kości szczękowych (MTM V2009.139.1). Oprócz niego odkryto również cztery kości przedzębowe prawdopodobnie należące do przedstawicieli tego samego gatunku. Wieku największego z odnalezionych osobników nie można ustalić z całą pewnością, jednak prawdopodobnie był on dorosły, na co wskazuje złączenie kości dziobowych z przedszczękowymi, kości przedszczękowych ze sobą oraz bardzo silne zakrzywienie kości dziobowych, przedszczękowych i przedzębowych na całej ich długości. Ősi i współpracownicy ocenili jego długość na około 1 m, co dowodzi, że był znacznie mniejszy od prawdopodobnie blisko z nim spokrewnionych i współczesnych mu ceratopsów. Ajkaceratops należy do kladu Coronosauria (obejmującego ostatniego wspólnego przodka protoceratopsa i triceratopsa oraz wszystkich jego potomków), jednak jego dokładna pozycja filogenetyczna pozostaje niejasna – prawdopodobnie jest on najbliżej spokrewniony z ceratopsami z grupy Bagaceratopidae (zdaniem autorów prawdopodobnie parafiletycznej), takimi jak Magnirostris i Bagaceratops, której przedstawiciele znani byli wcześniej jedynie z górnokredowych osadów we wschodniej Azji. Ajkaceratops jest jednym z pierwszych ceratopsów, których szczątki odnaleziono w Europie, a jego odkrycie dowodzi, że ceratopsy co najmniej dwukrotnie niezależnie dotarły do Europy w późnej kredzie. Gatunkiem typowym tego rodzaju jest A. kozmai. Nazwa rodzajowa Ajkaceratops pochodzi od miasta Ajka, w pobliżu którego odkryto szczątki dinozaura, oraz greckiego słowa ceratops, oznaczającego „rogate oblicze”. Nazwa gatunkowa honoruje Károlya Kozmę.

    Tzw. Łódź z Gokstad, datowana na IX wiek łódź znaleziona w 1880 roku przez mieszkańców Osebergu nad Oslofjord w Norwegii podczas przekopywania kurhanu. W łodzi znajdowała się komora grobowa ze szczątkami wodza wikingów. Pochówek obrabowany był wcześniej z cennych przedmiotów, jednakże sama łódź zachowała się w bardzo dobrym stanie. Aktualnie eksponowana jest w Muzeum Łodzi Wikingów w Oslo. Jest przykładem sneki, najmniejszego z wikińskich okrętów wojennych. Cmentarzysko z kręgami kamiennymi w Grzybnicy - stanowisko archeologiczne położone ok. 3 km na północ od wsi Grzybnica, niedaleko Koszalina, pochodzące z I-III wieku. Na porośniętym lasem terenie widoczne są kręgi kamienne i kurhany. Odkryte przez archeologów przedmioty z wyposażenia grobów należą do kultury wielbarskiej.

    Dodano: 04.05.2010. 03:17  


    Najnowsze