• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy badali kościół św. Jakuba Apostoła w Toruniu

    29.09.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Potężne średniowieczne kamienne fundamenty świątyni i kilkadziesiąt pochówków mieszczan sprzed kilkuset lat odkryli na terenie gotyckiej świątyni archeolodzy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. "Kościół św. Jakuba Apostoła jest rzadkim na Pomorzu przykładem gotyckiej bazyliki, odznaczającym się wyrafinowaną architekturą i bogatym zdobnictwem" - mówi Anna Cicha, uczestniczka badań, doktorantka IA UMK.

     


    Wykopaliskami na terenie jednego z najstarszych kościołów Torunia kierowała dr hab. Krystyna Sulkowska-Tuszyńska. Kamień węgielny pod tę budowlę, jak wskazuje na to fryz fundacyjny w prezbiterium, poświęcono w 1309 roku. Planowane specjalistyczne badania termoluminescencyjne cegieł z odsadzek (występów ścian) fundamentów odkrytych w czasie tegorocznych prac pozwolą rozpoznać fazy budowy kościoła.

    Wykopaliska skoncentrowano w sąsiedztwie prezbiterium. Oprócz kamiennych fundamentów archeolodzy natknęli się na szereg grobów mieszczan. Dominują te z okresu XVI-XVIII wieku, ale są również średniowieczne.

    "W wyposażeniu pochówków natrafiliśmy na liczne pozostałości tzw. wianków grobowych, z którymi tradycyjnie chowano zmarłe dzieci, panny i niekiedy kawalerów. Do interesujących odkryć należą również elementy, najpewniej XIX-wiecznego, wyposażenia zakrystii kościoła, w tym stojący metalowy krucyfiks i fragmenty szklanych naczyń liturgicznych" - wylicza Cicha.

    Teraz, po zakończeniu prac w terenie, naukowcy rozpoczęli szczegółowe opracowywanie wyników. Oprócz analiz termoluminescencyjnych cegieł, które pomogą w ustaleniu chronologii odkryć, wykonywane są badania antropologiczne i palinologiczne.

    Badana przez archeologów świątynia od ponad 700 lat jest siedzibą parafii dla Nowego Miasta Torunia. W okresie 1557-1667 była to parafia ewangelicka. Przez kilka stuleci świątynia pełniła funkcję kościoła klasztornego dla mieszkających w jej pobliżu cysterek-benedyktynek, a później benedyktynek.

    Systematyczne badania archeologiczno-architektoniczne przy kościele rozpoczęto w 2008 roku. Podstawowymi celami wykopalisk było odsłonięcie reliktów zabudowy klasztornej oraz poznanie średniowiecznego i nowożytnego cmentarza przy kościele, architektury kościoła i odpowiedzenie na pytanie, czy istniała tam wcześniejsza, niż XIV-wieczna świątynia.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kościół Świętych Apostołów Jakuba i Filipa w Toruniu - dawna fara Nowego Miasta Torunia, położona jest przy wschodnim narożniku Rynku Nowomiejskiego. Świątynię wzniesiono od roku 1309 do XV stulecia. Wpierw otrzymała prezbiterium, a następnie korpus nawowy z wieżą zachodnią. Jeszcze w XIV wieku farą zaczęły zarządzać cysterki, potem benedyktynki. W latach 1557-1667 fara należała do gminy ewangelickiej, następnie odzyskały go benedyktynki, które do XIX wieku zarządzały świątynią. Odtąd do dnia obecnego kościół parafialny. Kościół Świętego Krzyża w Toruniu – nieistniejący, niewielki kościół gotycki, znajdujący się nieopodal też nieistniejącego Kościoła św. Wawrzyńca. Powstał prawdopodobnie w 1327 roku, do 1414 roku znajdował się przy nim klasztor Benedyktynek (które przeniosły się tu z klasztoru przy Kościele św. Ducha nad Wisłą na Rybakach). Rozbudowano go w 1401 roku. Kres rozwojowi świątyni przyniósł rok 1414. Wtedy został zniszczony rozkazem wielkiego mistrza krzyżackiego w celu obrony Torunia w czasie oblężenia miasta przez wojska Władysława Jagiełły. W latach 80. jego fundamenty zostały odkryte podczas kopania rowów dla rur wodociągowych. Kościoły Torunia - na terenie Torunia znajdują się 24 kościoły rzymskokatolickie, z czego 3 pochodzą z czasów średniowiecznych (kolejnych 6 średniowiecznych kościołów już nie istnieje), 1 pochodzi z XVII wieku, 1 - z XVIII wieku, 2 - z XIX wieku, pozostałych 17 zostało zbudowanych (bądź budowa została rozpoczęta) w XX wieku. 21 z nich to kościoły parafialne. Prócz kościołów rzymskokatolickich w Toruniu istnieje ponad 10 parafii i zborów innych wyznań, w tym 7 - protestanckich. Najstarszym z nich jest Kościół św. Szczepana (1907). Większość toruńskich kościołów protestanckich należy do Toruńskiego Przymierza Protestanckiego.

    Kościół św. Jakuba w Szczaworyżu – wzniesiony ok. 1630 r. na miejscu starszego kościoła z XV wieku; z pierwotnej świątyni zachowało się gotyckie prezbiterium; kaplice późnobarokowe, dobudowane w XVIII wieku; świątynia zbudowana jest na planie krzyża greckiego; ołtarz główny rokokowy; na ołtarzu znajduje się uznany za cudowny obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, pochodzący z XVI wieku; barokowe rzeźby Chrystusa Zmartwychwstałego i św. Sebastiana; w kruchcie kościoła znajduje się barokowe epitafium Jakuba i Barbary Kosteckich, wykonane z marmuru w 1634 r.; ambona i chór muzyczny rokokowe; na północnej ścianie prezbiterium zachowane fragmenty polichromii z XVI wieku. Ruiny cysterskiego kościoła w Rumi – świątynia została zbudowana w XIII wieku, w 1945 uległa zniszczeniu. Do dnia dzisiejszego zachowały się szczątki murów gotyckiego prezbiterium. Wokół kościoła znajdują się stare nagrobki z XIX i XX wieku. Ruiny mieszczą się przy ulicy Kościelnej, pod numerem 19. W planach jest odbudowa świątyni.

    Kościół pod wezwaniem Świętego Jakuba Apostoła w Simoradzu – zabytkowy, murowany gotycki kościół parafialny parafii św. Jakuba Apostoła w centrum Simoradza, wybudowany ok. XV wieku, rozbudowana w 1842, kilkukrotnie remontowany w XX wieku. Kościół jest orientowany w stylu gotyckim, wieża jest neogotycka, od strony północnej do prezbiterium przylega zakrystia. Kościół Najświętszej Marii Panny na Lyskirchen w Kolonii lub St. Maria in Lyskirchen – najmniejszy z dwunastu romańskich kościołów w Kolonii. Świątynia znajduje się przy zachodnim brzegu Renu, w południowej części Starego Miasta, w historycznym przedmieściu Oversburg. Swoją nazwę zawdzięcza rodowi rajców kolońskich o nazwisku Lyskirchen, którego przedstawiciele zamieszkiwali w pobliżu kościoła. Wnętrze kościoła zdobi zespół XIII-wiecznych malowideł na sklepieniach nawy głównej i kaplic flankujących prezbiterium. W świątyni znajduje się również monumentalna figura Madonny Żeglarzy (Schiffermadonna) – przykład gotyckiego stylu pięknego.

    Kościół Matki Bożej Różańcowej - położony jest w najstarszej części szczecińskiego osiedla Gumieńce przy ul. Lwowskiej. Kościół powstał w końcu XV w. jako budowla salowa, bez wieży i bez wydzielonego architektonicznie prezbiterium. Pod koniec XVI w. kościół otrzymał kolebkowe sklepienie z lunetami. W 1800 r. do kościoła została dobudowana szachulcowa wieża, wzmocniono również mury świątyni dobudowując przypory oraz przemurowano otwory okienne. Kościół Najświętszej Marii Panny w Sybinie - gotycka fara, położona na terenie historycznego centrum siedmiogrodzkiego Sybina (Rumunia), które było jednym z głównych ośrodków Sasów siedmiogrodzkich, po reformacji założyli przy farze gminę ewangelicką, która sprawuje nad pieczę do dnia dzisiejszego; od 1867 kościół jest katedrą ewangelicką. W kontekście architektury gotyckiej, fara w Sybinie jest obok kościoła NMP w Braszowie i kościoła Świętego Michała w Klużu najcenniejszym przykładem kościoła farnego w Siedmiogrodzie.

    Kościół św. Wawrzyńca w Gorysławicachgotycki kościół wzniesiony w 1535 r., przez miejscowego proboszcza ks. Józefa Dałowicza, na miejsce starszego kościoła drewnianego z 1430 r.; w 1676 r. do nawy kościoła, od strony zachodniej, dobudowano barokową kaplicę, ufundowaną przez Wojciecha i Annę Żelazowskich; w czasie I wojny światowej świątynia została uszkodzona, a następnie w latach powojennych odrestaurowana; kościół ma nawę zbliżoną do kwadratu i nieco węższe prezbiterium; barokowa kaplica przykryta jest kopułą z latarnią; nad prezbiterium wznosi się sklepienie sieciowe; w kościele zachowały się fragmenty gotyckiej polichromii; ołtarz główny wczesnobarokowy z XVII w., z obrazem przedstawiającym świętych Szczepana i Wawrzyńca, oraz późnogotyckimi rzeźbami Matki Boskiej Bolesnej i św. Jana (pierwsza połowa XVI w.); ołtarze boczne barokowe, na jednym z nich umieszczona jest późnogotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem; obok kościoła znajduje się stary cmentarz, na którym zachowało się kilka nagrobków z XIX wieku.

    Cerkiew Narodzenia NMP w Horyńcu-Zdroju - cerkiew jest obecnie kościołem zdrojowym pod wezwaniem bł. Jakuba Strzemię. Początkowo była to kaplica dworska wybudowana w 1818 roku, która stanowi front obecnego kościoła. Jest to świątynia klasycystyczna, z czterokolumnowym portykiem, nad wejściem do niej znajduje się Szreniawa - herb Stadnickich, fundatorów kaplicy. Właściciele Horyńca przekazali obiekt unitom i aż do lat powojennych wykorzystywany był jako świątynia unicka. Po 1947 roku cerkiew została przejęta przez katolików. W 1984 roku do starego kościoła od strony prezbiterium dobudowano nową nawę, a także plebanię.

    W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny – filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów. Parafia pod wezwaniem Narodzenia NMP w Gryfinie – jedna z parafii rzymskokatolickich w Gryfinie, należąca do archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. Kościół parafialny późnoromańsko-gotycki wcześniej pw. św. Mikołaja, budowla jest jednoprzęsłową, trójnawową halą z transeptem (nawą poprzeczną), prostokątnym chórem (prezbiterium) i kwadratową w rzucie wieżą zachodnią. Prosto zamknięte prezbiterium, transept i nawa główna w swoim rzucie tworzą układ krzyża greckiego (równoramiennego), początek budowy kościoła datuje się na rok 1278, w którym książę Barnim I przekazał patronat nad świątynią kościołowi NMP w Szczecinie. Fundację ołtarza w roku 1300 wiąże się z zakończeniem budowy części wschodniej kościoła, a więc prezbiterium i transeptu. Partie te wzniesione zostały z ciosów kamiennych przy użyciu cegły w architektonicznym detalu. Drugi etap budowy miałby być ukończony w 1325 roku, kiedy to książę Otton I ufundował drugi ołtarz. Zbudować wtedy miano z cegły bazylikowy, trójnawowy, jednoprzęsłowy korpus i kamienną w dolnej partii wieżę zachodnią. O istnieniu w tamtym czasie układu bazylikowego (nawy boczne niższe od nawy głównej) świadczą okna w górnej partii ścian nawy głównej, widoczne dziś na strychu kościoła. Trzeci etap budowy przypada na epokę późnego gotyku (XV wiek). Podwyższono wtedy nawy boczne do wysokości nawy głównej tworząc układ halowy oraz założono sklepienia gwiaździste (dotychczas kościół nakryty był drewnianym stropem). W 1938 r. zmieniono średniowieczny stożek wieńczący wieżę na zupełnie nie komponujący z całością neobarokowy hełm.. Mieści się przy ulicy Kościelnej.

    Kościół pod wezwaniem św. Jakuba - kościół parafialny przy ul. Mehoffera 2 leżący na terenie diecezji warszawsko-praskiej, w dekanacie tarchomińskim. Kościół jest siedzibą parafii Św. Jakuba Apostoła. Jest on jedyną gotycką świątynią w Warszawie, która dotrwała do naszych czasów w niemal nienaruszonym stanie. Kościół ewangelicko-augsburski w Zduńskiej Woli – parafia erygowana w 1827 roku. W 1861 roku rozpoczęto zbieranie datków na budowę nowego kościoła. Do budowy przystąpiono wiosną 1866 roku. Kamień węgielny poświęcony został 13 czerwca tegoż roku. Pracom przy wznoszeniu okazałego gmachu nowego kościoła przy ulicy Zamkowej (obecnie Alei Kościuszki), nadano bardzo szybkie tempo. Budowę zakończono po upływie dwóch lat. W 1868 roku nowy kościół został poświęcony i przekazany do użytku parafian. Starą kaplice rozebrano w 1871 roku. W latach następnych zakupiono murowany dom, w sąsiedztwie nowej świątyni, na mieszkanie dla duchownego.

    Dodano: 29.09.2011. 00:19  


    Najnowsze