• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy odkryli zagadkowe obiekty w Wilanowie w Wielkopolsce

    22.06.2010. 00:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ponad 180 rytualnych palenisk przebadali archeolodzy w Wilanowie w woj. wielkopolskim. To pierwsze tego rodzaju nietypowe obiekty archeologiczne odkryte na terenie Polski, pochodzące ze schyłku starożytności lub z początku wczesnego średniowiecza.

    Wykopaliska są prowadzone w sąsiedztwie książęcych kurhanów z wczesnego okresu epoki brązu, znanych w literaturze pod nazwą Łęki Małe (stan. 1).

    "Miejsce koncentracji palenisk wokół strefy sacrum - grobowców kurhanowych, z pewnością nie było przypadkowe. Po czterech sezonach badań nadal ich funkcja nie jest dla nas w pełni zrozumiała. Zapewne należy je łączyć z bliżej jeszcze nieokreślonymi pochówkami, czy może z pochówkami symbolicznymi lub jamami o charakterze obrzędowo-kultowym" - wyjaśnia kierujący badaniami Andrzej Krzyszowski z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

    Znajdowane przez archeologów jamy są wypełnione silnie przepaloną spalenizną, zarzuconą kamieniami i pierwotną próchnicą, i tylko w nielicznych przypadkach, pojedynczymi przepalonymi kośćmi ludzkimi i zwierzęcymi. Zdaniem Krzyszowskiego, może to wskazywać na szczególny rodzaj pochówku.

    "Prawdopodobnie nietypowe paleniska pełniły funkcje ustryn, czyli specyficznych obiektów funeralnych, gdzie dokonywano aktu ciałopalenia. Spalonych szczątków już nie zbierano i nie przenoszono gdzieś indziej, ale miejsce to było zarazem grobem" - dodaje.

    W obrębie palenisk znajdowano pojedyncze fragmenty nielicznych naczyń ceramicznych, glinianych przęślików, przepalonych i nieprzepalonych kości zwierzęcych - bydła i konia oraz przedmiotów metalowych - fragmenty zapinek i żelaznych noży.

    W wielu obiektach zachowały się częściowo silnie zwęglone dębowe lub grabowe belki. Tworzyły konstrukcje w kształcie czworoboku, które po spaleniu zasypywano kamieniami i ziemią. Archeolodzy przypuszczają, że na powierzchni ówczesnego gruntu usypywano niewielki kopczyk ziemny dodatkowo oznaczany drewnianymi palami lub większymi głazami.

    Projekt badawczy ruszył w 2006 roku, kiedy wykonano dokładny plan topograficzny terenu. Wtedy też Tomasz Herbich z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie przeprowadził rekonesans geofizyczny.

    W jego wyniku zarejestrowano skupisko obiektów wywołujących silne anomalie magnetyczne. Spodziewano się odkrycia nieznanych, silnie zniszczonych kurhanów, które nienaruszone istniały tu jeszcze w końcu XIX w. Przebadane wykopaliskowo już w pierwszym sezonie obiekty wypełnione spalenizną zaskoczyły archeologów. W celu wyjaśnienia ich zagadkowej funkcji podjęto wykopaliska w kolejnych latach.

    Ostateczne odpowiedzi przyniosą zapewne wykonywane właśnie analizy specjalistyczne próbek drewna, kości i ceramiki oraz dalsze badania wykopaliskowe.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Obiekt archeologiczny - nieruchomy zabytek archeologiczny obejmujący jedną lub kilka jednostek stratygraficznych. Jest to wyróżniona ze względu na funkcję lub formę część stanowiska archeologicznego. Obiekty archeologiczne mogą być zagłębione w podłoże (np. domostwa zagłębione, jamy grobowe czy jamy zasobowe), bądź też wzniesione na powierzchni podłoża (np. mury). Obiekt zagłębiony zazwyczaj posiada wypełnisko, czyli jest wypełniony ziemią lub innym materiałem organicznym (np. popiołem) lub nieorganicznym (np. gruzem ceglanym), który został bądź to wrzucony celowo do zagłębienia po zaprzestaniu jego użytkowania, bądź też osadził się w sposób naturalny po porzuceniu danego miejsca przez człowieka. Obiekty dzielą się na proste i złożone. Przykładowe obiekty proste to jamy zasobowe, piece garncarskie, studnie itp. W skład obiektów złożonych wchodzi wiele obiektów prostych np. stanowisko składające się z wielu pomieszczeń, konstrukcje mieszkalne itp. Eksploracja obiektów - wypełniska oraz obiekty eksplorowanemetodą stratygraficzną. Każdy obiekt, czy to znajdujący się przeszłości na powierzchni ziemi czy też będący pierwotnie w ziemi, ma swoją stratyfikację. Oznacza to, iż obiekty są eksplorowane jako odrębne jednostki. Pozyskany materiał archeologiczny nie może zostać przemieszany z tym pochodzącym z warstw otaczających obiekt. Metoda ćwiartkowa eksploracji obiektu - stosowana jest przy badaniu kurhanów, jam, wypełnisk. Badany obiekt dzielony jest na ćwiartki. Wyznaczane są one w terenie za pomocą dwóch krzyżujących się pod kątem prostym linii. Wzdłuż nich rysowane są przekroje przez stratyfikację. Eksploracja w tym wypadku możliwa jest na kilka sposobów. Usuwanie przeciwległych ćwiartek i dokumentacja przekrojów, pozostawienie wzdłuż linii świadków które po zadokumentowaniu zostaną usunięte. W przypadku niewielkiego obiektu możliwe jest wyeksplorowanie jego połowy. W takim wypadku wystarczy jedna linia cięcia. Po zadokumentowaniu profilu wydobywana jest całość obiektu. Dokumentacja każdego eksplorowanego obiektu powinna zostać wykonana w trzech wymiarach. Umożliwi to trójwymiarową rekonstrukcję kształtu i układu warstw obiektu w przyszłości. Podczas eksploracji obiektu badacz z dużą dozą prawdopodobieństwa natrafi na liczne zabytki ruchome. Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty. Archeozoologia – dziedzina nauki z pogranicza humanistyki i zoologii. Jest pomocniczą dziedziną archeologii zajmującą się badaniem szczątków zwierzęcych odkrytych w czasie w wykopalisk. Dostarcza wiedzy m.in. na temat pochodzenia zwierząt domowych oraz procesu domestykacji, czyli początków procesu oswajania dzikich zwierząt, ich udomowienia i hodowli. Jest też źródłem wiedzy o eksploatacji środowiska naturalnego przez człowieka.

    Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (European Association of Archaeologists – EAA) – organizacja powstała w 1994 roku, licząca obecnie ponad 1100 członków z 41 krajów europejskich i pozaeuropejskich. Skupia archeologów i innych współpracujących z archeologią specjalistów. Należą do niej naukowcy, dydaktycy, archeolodzy terenowi, konserwatorzy, muzealnicy i studenci archeologii. W 1999 EAA uzyskała status ciała konsultacyjnego Rady Europy. Kriokonity – niewielkie zagłębienia wypełnione wodą na powierzchni lodowców, w których w okresie odmarzania może następować rozwój mikroflory i mikrofauny. Na ich dnie gromadzi się osad składający się ze szczątków roślinnych i zwierzęcych oraz nieorganicznych drobinek minerałów.

    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Bioarcheologia − dziedzina nauki, stanowiąca dział archeologii środowiskowej, zajmująca się badaniem resztek organicznych, zarówno ludzkich, zwierzęcych jak i roślinnych uzyskanych w wyniku wykopalisk archeologicznych. W amerykańskim i brytyjskim środowisku naukowym termin oznacza wyłącznie studium szczątków ludzkich.

    Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań.

    Mur cyklopowy – mur skonstruowany z wielkich, nieobrobionych kamieni dopasowanych do siebie w miarę możliwości. Luki między nimi wypełnione są ziemią oraz drobnymi kamieniami.

    Lepenski Vir – stanowisko mezolityczne w Serbii, nad Dunajem. Osada ta, której ludność zajmowała się zbieractwem i rybołówstwem. Paleniska masywne z kamienną konstrukcją, rzeźby (duże otoczaki z zaznaczonymi oczami, liniami falistymi). Część z nich to relikty szałasów, a część obiekty kultowe. Ołtarze obok palenisk, a obok nich przeważnie rzeźby zwierząt. Surowiec krzemienny lokalny. Magazyny żywności. Domy trapezowate (1, 2 warstwa), kości zwierząt udomowionych (3 warstwa), surowce lokalne ale są tez importy. Akko 2 – wrak statku odkryty we wrześniu 2006 roku w obrębie portu Akko na głębokości 3 m. Obszar wrakowiska rozciągał się na 12 m długości i 3 m szerokości. Statek zbudowany był z drewna sosnowego, co ustalono w wyniku badań. Poza strukturą statku zostały odnalezione ołowiane pociski, przedmioty metalowe, fragmenty ceramiki, dekorowane fajki do tytoniu a także kule armatnie. Archeolodzy ustalili, że Akko 2 mógł służyć jako barka lub łódź transportowa. Akko 2 został zbudowany pomiędzy XVI a XVII wiekiem. W odległości 50 m od miejsca odkrycia wraku został odnaleziony Akko 1.

    Dodano: 22.06.2010. 00:17  


    Najnowsze