• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy przebadali obozowisko w Chojnie

    20.04.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pozostałości po pracowniach, w których kilkanaście tysięcy lat temu ludzie wykonywali narzędzia krzemienne, odkryli archeolodzy z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. A. Mickiewicz w Poznaniu niedaleko Chojna (gm. Wronki). "To były nietypowe badania archeologiczne, bo prowadziliśmy je w lesie" - informuje dr Katarzyna Pyżewicz, kierująca wykopaliskami wspólnie z Igorem Kołoszukiem. Archeolodzy zajmujący się epoką kamienia rzadko prowadzą prace w terenach zalesionych. Problemem jest utrudniony dostęp do materiałów zabytkowych - w przeciwieństwie do pól uprawnych, gdzie na powierzchni świeżo przeoranego pola można znaleźć fragmenty ceramiki, w lesie ściółka i krzewy uniemożliwiają poczynienie takich obserwacji. Dlatego trudno stwierdzić, gdzie znajduje się stanowisko archeologiczne. W Polsce lasy zajmują około 30 proc. powierzchni kraju i jest to teren słabo rozpoznany pod względem archeologicznym.

     


    Na stanowisko w Chojnie natrafiono przypadkowo. Odkryli je poznańscy studenci geologii w 1998 roku, do czego przysłużył się miejscowy pasjonat historii Jarosław Mikołajczak. Znaleziono zestaw wytworów wykonanych z krzemieni.

    Zabytki przekazano poznańskim archeologom, którzy nie mieli wątpliwości, że pochodzą sprzed kilkunastu tysięcy lat. Ze względu na zagrożenie stanowiska zniszczeniem - wyrównywanie leśnej drogi i procesy stokowe, w 2010 roku podjęto decyzję o rozpoczęciu prac archeologicznych.

    Najpierw archeolodzy wykonali serię prawie 500 wierceń o głębokości ok. 1 m świdrami o średnicy 10 cm. W ten sposób nie tylko pozyskali kilkaset zabytków, ale ustalili od razu głębokość w jakiej zalegały. Ustalono również zasięg stanowiska i wytypowano obszar z największym nasyceniem występowania artefaktów - właśnie tam rozpoczęto regularne wykopaliska.

    "Całą przekopywaną ziemię przesiewaliśmy z pomocą sit o średnicy oczek 2 mm, aby nie przeoczyć najmniejszych zabytków. Taki system jest powszechnie stosowany na stanowiskach paleolitycznych i mezolitycznych, gdzie bardzo istotne znaczenie dla rekonstrukcji warsztatu pradziejowych wytwórców mają najmniejsze fragmenty krzemienne" - wyjaśnia dr Pyżewicz.

    W ten sposób archeolodzy zebrali ponad 2 tysiące niewielkich zabytków, a część z nich udało się nawet namierzyć i zadokumentować w trójwymiarze. Dzięki drobiazgowym badaniom i pozyskaniu nawet najmniejszych odłamków, na etapie badań gabinetowych będzie możliwe precyzyjne określenie procesu wytworzenia poszczególnych zabytków. Ukazanie technologii wykonania artefaktów pozwoli archeologom nie tylko oszacować wiek okazów, ale także ukazać sposób planowania obróbki krzemienia przez pradziejowych wytwórców.

    Naukowcy ustalili, że znaleziony materiał pochodził z różnych okresów. Znalezione narzędzia krzemienne wykonali wytwórcy ze schyłkowego paleolitu, być może reprezentanci kultury świderskiej i Bromme-Lyngby (kilkanaście tysięcy lat temu) i twórcy mezolityczni (między 10 tys. a 6 tys. lat temu) wiązani z tzw. ugrupowaniami komornickimi i postmaglemoskimi .

    "Wszystkie narzędzia wykonano z narzutowego krzemienia bałtyckiego. Co ciekawe, znaczna część artefaktów uległa przepaleniu, co zapewne należy wiązać z pożarami lasów lub pozostałościami palenisk" - dodaje Pyżewicz.

    W przyszłości planowane są szczegółowe badania terenowe dotyczące problematyki epoki kamienia w rejonie Puszczy Noteckiej, co zapewne znacznie poszerzy wiedzę na temat najstarszego osadnictwa na tym obszarze.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Przemysł - w archeologii to duży zespół narzędzi charakteryzujących się identycznymi lub zbliżonym parametrami takimi jak: kształt, jakość obróbki, technika wykonania, wielkość, sposób użytkowania itp. Jest to pojęcie używane w starszej literaturze archeologicznej. Odnosiło się do starszej epoki kamienia, gdzie podstawą wydzielenia jednostek kulturowych jest zazwyczaj jedna kategoria zabytków - narzędzia kamienne. Dokonywano analizy typologicznej, statystycznej, badano udziały procentowe poszczególnych typów narzędzi i surowców z jakich zostały wykonane, odpadków, odłupków itp.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw.

    Proces podepozycyjny - w archeologii terminem tym określa się destrukcję istniejących pierwotnie układów na stanowisku archeologicznym. Destrukcja często zachodzi na skutek działalności człowieka. Na przykład w przypadku stanowisk długo zamieszkiwanych, starsze warstwy były niszczone przez wkopywanie się w nie. Kamienne cegły starych budowli mogły być ponownie wykorzystywane przy budowie nowych obiektów. Również poszukiwacze skarbów i rabusie mogli niszczyć stanowiska archeologiczne. Niejednokrotnie planowane inwestycje i głęboka orka mogą stanowić zagrożenie dla stanowiska archeologicznego. Orka niszczy warstwy, ułatwia dostęp tlenu co zmienia temperaturę i potęguje działanie deszczu i wiatru. Inwestycja w postaci budowy dużego obiektu może całkowicie zniszczyć stanowisko. Stanowisko jest także przekształcane przez zwierzęta i rośliny (dżdżownice, korzenie). Erozja także jest elementem procesu podepozycyjnego. Erozja niszczy zabytki znajdujące się na powierzchni ziemi. Erozja gleby powoduje odsłonięcie ukrytych dotąd zabytków i ich niszczenie. Z kolei agradacja jest korzystna dla zabytków. Procesy podepozycyjne zmieniają i przekształcają stanowisko. Część kontekstu jest zmieniana, a część pozostaje bez zmian - powstaje skomplikowana sytuacja.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    La Tène – miejscowość nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, stanowisko archeologiczne badane w połowie XIX wieku w bezpośrednim sąsiedztwie (określane tą samą nazwą) stało się eponimem kultury archeologicznej, zbiór charakterystycznych zabytków ze stanowiska La Tène archeolodzy określają mianem kultury lateńskiej.

    Dodano: 20.04.2011. 00:04  


    Najnowsze