• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy z PAN badają kurhany w Chodliku

    05.07.2010. 01:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Rzadko spotykany typ kurhanu z VIII-IX wieku odkryli archeolodzy w obrębie wczesnośredniowiecznego cmentarzyska kurhanowego w Chodliku (woj. lubelskie). Prace wykopaliskowe prowadzą naukowcy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie oraz Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym pod kierunkiem mgr. Łukasza Miechowicza.

    "Chodlik jest jednym z najbardziej znanych punktów na mapie wczesnośredniowiecznego osadnictwa okresu plemiennego w Polsce, ze względu na ogromny, trójwałowy gród, którego relikty badane są od przeszło pięćdziesięciu lat przez kolejne pokolenia archeologów" - przypomina Łukasz Miechowicz.

    Cmentarzysko zostało odkryte dla nauki stosunkowo niedawno.

    Prace na cmentarzysku kurhanowym w Chodliku. Foto: Ł. Miechowicz

    "W trakcie badań powierzchniowych udało się zlokalizować ponad trzydzieści nasypów kurhanowych, z których jeden jest obecnie badany wykopaliskowo. Rodzaj pochówku jest niezwykle interesujący - to tak zwany pochówek nasypowy-rozproszony, w którym szczątki zmarłego zalegają w nawarstwieniach płaszcza kurhanu, w odróżnieniu od powszechniej występujących, zlokalizowanych pod lub na kurhanie" - relacjonuje kierownik badań.

    Jak dotąd archeolodzy skupili się na szczegółowym rozpoznaniu jednego kurhanu. Znaleziono kilkadziesiąt fragmentów skorup ceramicznych, które zostały przeanalizowane przez specjalistów.

    Zespół - prof. Andrzej Buko, mgr Paweł Lis i (niedawno zmarły) doc. dr hab. Marek Dulinicz - orzekł, że pozostałości po naczyniach pochodzą z VIII/IX wieku. Wiek kurhanu jest szacowany głównie na tej podstawie. Naukowcy planują jednak analizy fizykochemiczne (C14) obecnych w płaszczu kurhanu węgli drzewnych oraz przepalonych kości ludzkich.

    Prace na cmentarzysku kurhanowym w Chodliku. Foto: Ł. Miechowicz

    Zaskoczeniem dla badaczy okazał się nietypowy, podwójny rów dookoła otaczający kopiec.

    "Nie znam analogii do takiego konstrukcji spośród innych kurhanów z obszaru Polski" - mówi Miechowicz.

    Archeolodzy znaleźli również drobne metalowe przedmioty - dwa nity wykonane z brązu oraz fragmenty żelaznej blachy, które być może stanowiły element wyposażenia grobowego zmarłego. Zdaniem Miechowicza, występowanie metalowych zabytków w kurhanach z tego okresu jest również rzadko spotykane.

    Dzięki specjalistycznym analizom antropologicznym, których dokona dr Maurycy Stanaszek z Państwowego Muzeum Archeologicznego wkrótce będzie wiadomo więcej na temat samych zmarłych, których szczątki złożono w kurhanie.

    Prace na cmentarzysku kurhanowym w Chodliku. Foto: Ł. Miechowicz

    Misja archeologiczna boryka się z trudnościami organizacyjnymi związanymi z powodzią, która spustoszyła okolicę. Badania archeologiczne są czynnie wspierane przez Urząd Gminy w Karczmiskach i Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym. Z powodów ograniczonych funduszów na badania rozmiar tegorocznych wykopalisk ograniczony został do minimum - jednego kurhanu. Organizatorzy liczą na wsparcie finansowe dalszych badań również ze strony prywatnych sponsorów.

    "Badane przez nas miejsce jest absolutnie wyjątkowe. Niepozorne na pierwszy rzut oka kopce dopiero kilka lat temu słusznie rozpoznano jako dawne, monumentalne pochówki należące zapewne do wczesnośredniowiecznej elity" - podkreśla Miechowicz.

    Prace na cmentarzysku kurhanowym w Chodliku. Foto: Ł. Miechowicz

    Dodaje, że datowanie kurhanu odpowiada chronologicznie pobliskiemu grodzisku oraz zespołowi osad w Chodliku - najprawdopodobniej to ich mieszkańcy byli w tym miejscu chowani.

    "Sposób chowania skremowanych zwłok, wyposażenie oraz zagadkowa konstrukcja badanego przez nas kurhanu sugerują, że mamy do czynienia z jednym z najciekawszych tego typu stanowisk z terenu Polski, co - mam nadzieję - potwierdzą dalsze prace wykopaliskowe" - podsumowuje kierownik badań.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e. Słownik polszczyzny XVI wieku: Prace nad słownikiem rozpoczęto w 1949 r. z inicjatywy Marii Renaty Mayenowej, są one nadal w toku - przewidywany termin ich zakończenia to rok 2025 . Pierwszy tom ukazał się w 1966 r., ostatnim opublikowanym tomem jest tom XXXV (hasła od Q do ROWNY), który ukazał się w 2011 r. Wydawcą słownika jest Instytut Badań Literackich PAN. Obecnie trwają również prace mające na celu zdygitalizowanie korpusu wszystkich utworów stanowiących materiał źródłowy słownika.

    Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym – muzeum działające w Kazimierzu Dolnym oraz w trzech zamiejscowych filiach, powstałe w 1963 r. Muzeum Regionalne w Kraśniku – oddział Muzeum Lubelskiego. Powstało w 1976 r. w związku z obchodami 600-lecia Kraśnika. Posiada zbiory regionalne historyczne i etnograficzne, a nade wszystko znane daleko poza Kraśnikiem zabytki archeologiczne. Zbiory etnograficzne prezentują zabytki związane z kulturą i sztuką ludową regionu: kolekcję ceramiki urzędowskiej od XVIII w. po czasy współczesne, duży zbiór eksponatów dotyczących kultury materialnej wsi i plastyki obrzędowej. Najciekawsze zbiory historyczne to księgi z biblioteki klasztoru Kanoników Regularnych, fotografie dawnego Kraśnika i jego mieszkańców, dokumenty z okresu okupacji. Ciekawe są zbiory militariów z I i II wojny światowej oraz oporządzenia wojskowego. Zabytki archeologiczne pochodzą głównie z licznych badań własnych muzeum, m.in. cmentarzyskach ciałopalnych z epoki brązu w Świeciechowie, cmentarzysku z późnego okresu lateńskiego w Pikulach i cmentarzysku z okresu wpływów rzymskich w Kraśniku-Piaskach, a także na Zamczysku - siedzibie dawnych właścicieli Kraśnika.

    Tzw. Łódź z Gokstad, datowana na IX wiek łódź znaleziona w 1880 roku przez mieszkańców Osebergu nad Oslofjord w Norwegii podczas przekopywania kurhanu. W łodzi znajdowała się komora grobowa ze szczątkami wodza wikingów. Pochówek obrabowany był wcześniej z cennych przedmiotów, jednakże sama łódź zachowała się w bardzo dobrym stanie. Aktualnie eksponowana jest w Muzeum Łodzi Wikingów w Oslo. Jest przykładem sneki, najmniejszego z wikińskich okrętów wojennych. Camera Work – kwartalnik poświęcony fotografii, wydawany przez Alfreda Stieglitza w latach 1903-1917. Łącznie ukazało się pięćdziesiąt numerów pisma. Na jego łamach publikowane były wysokiej jakości fotograwiury, reprodukujące prace artystów związanych z grupą Foto-Secesja, założoną przez Stieglitza w 1902. Grupa ta była częścią ruchu piktorializmu, promującego fotografię jako dziedzinę sztuki.

    Slavia Antiqua - rocznik poświęcony starożytnościom słowiańskim, wydawany przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk (Wydział Historii i Nauk Społecznych), przy współpracy z Instytutem Prahistorii UAM. Ukazuje się od 1948 roku w Poznaniu. Publikowane są na jego łamach artykuły, drobne prace i materiały, recenzje i polemiki, kronika, nekrologi oraz wyniki prac archeologiczno-konserwatorskich oraz bibliografia polskich prac dotyczących Słowiańszczyzny wczesnośredniowiecznej. Prace ogłaszane są zarówno po polsku jak i w językach kongresowych. Parafialny Ośrodek Pamięci Zmarłych – nazwa nowoczesnego cmentarza w formie kurhanu (mogiły zwanej dawnej żalami) we wsi Karniowice w powiecie chrzanowskim; określana jako pierwsza tego typu budowla w Europie.

    Meteorytyka – nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach. Jej przedmiotem jest określanie składu chemicznego i budowy fizycznej meteorytów i klasyfikowanie ich na tej podstawie. Zajmuje się również określaniem wieku meteorytów i ich pochodzeniem. W kręgu jej zainteresowań leży również badanie okoliczności upadku meteorytów na podstawie pozostawionych przez nie kraterów uderzeniowych. Jednym z głównych problemów tej nauki jest pozyskiwanie materiału do badań. Rzadko udaje się odnaleźć meteoryt tuż po upadku. Najczęściej odnajdowane są meteoryty, które spadły setki lub tysiące lat temu. Dlatego do jednego z ważniejszych zadań meteorytyki należy rozpoznawanie meteorytów i odróżnianie ich od ziemskich minerałów.

    Muzeum Złej Sztuki (ang.: Museum of Bad Art, MOBA) to prywatne muzeum, którego motto brzmi „celebrować wysiłki artystów, których prace nie zostałyby odpowiednio docenione i wystawione na żadnym innym forum”. Muzeum ma dwa oddziały, jeden w Dedham w stanie Massachusetts, drugi w pobliżu Somerville. Ogółem w kolekcji muzeum znajduje się ponad 500 eksponatów „sztuki zbyt złej, by przejść obok niej obojętnie”, a na wystawach prezentowanych jest jednorazowo od 25 do 35 prac .

    Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego – wydawca książek naukowych i dydaktycznych, których autorami są najwybitniejsi przedstawiciele nauki polskiej i światowej. Wydawnictwo nie ogranicza się do jednej dziedziny akademickiej, lecz wydaje najciekawsze prace polskich naukowców, a także przygotowuje tłumaczenia dzieł, które wzbudziły zainteresowanie, kontrowersje i wniosły znaczący wkład w naukę światową. Do czołowych przedsięwzięć wydawniczych należy seria Comunicare, w której publikowane są prace prezentujące systemy komunikacji, media, gatunki prasowe i piśmiennicze w ujęciu antropologicznym. Innymi istotnymi wydawnictwami są serie Wiedza o kulturze, Biblioteka Klasyków Nauki i Biblioteka Dzieł Wschodu. Wydawnictwa publikują również czasopisma naukowe: Przegląd Humanistyczny, Poradnik Językowy, Studia Iuridica, Polish Archeology Mediterranean (PAM) oraz wiele innych. Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Stanisław Fijałek (ur. 16 grudnia 1929 r. w Kasince Małej, zm. 5 marca 2010 r. w Krakowie) - ksiądz kanonik, proboszcz, budowniczy kościoła i kurhanu w Karniowicach.

    Dodano: 05.07.2010. 01:17  


    Najnowsze