• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy z UJ badają zamek w Ojcowie

    20.12.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ruiny zamku w Ojcowie (woj. małopolskie) należącego przez pewien czas do Jana Mężyka - szlachcica, który przetłumaczył królowi Jagielle z niemieckiego słynne przemówienie posłów krzyżackich, przynoszących dwa nagie miecze pod Grunwaldem w 1410 roku, przebadali archeolodzy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Prace rozpoczęły się w 2006 roku. Okazało się, że ludzie docenili walory terenu już przed tysiącami lat. Archeolodzy znaleźli zabytki świadczące o tym, że mieszkali tu jedni z pierwszych rolników, którzy przybyli na ziemie polskie jeszcze w neolicie, a później społeczność kultury łużyckiej (jej najbardziej znanym dziełem jest osada obronna w Biskupinie).

     

    "Prace staramy się prowadzić bardzo starannie. Przesiewamy ziemię za pomocą sit, żeby nie przeoczyć najdrobniejszych zabytków. Dzięki temu w nasze ręce trafiły m.in. szpilki, z czego jedną wykonano ze srebra. W ten sposób natrafiliśmy również na denarek jagielloński z XV wieku" - mówi szef wykopalisk dr Michał Wojenka.

    Na archeologach największe wrażenie zrobiło odkrycie kolekcji kilkudziesięciu kafli, reprezentujących najlepsze tradycje rzemiosła wczesnorenesansowego, zapewne krakowskiego. W 1. połowie XVI wieku zbudowano z nich piec, stojący w komnatach zamkowych.

    "To przepiękne, wielobarwne kafle zdobione motywami roślinnymi. Zachowała się również postać tzw. tarczownika, czyli figury, która była pierwotnie przymocowana do narożników pieca kaflowego. Trzymała w dłoniach tarcze herbowe. Przedstawienie tarczownika zdradza pietyzm i szczegółowość wykonania" - zachwyca się dr Wojenka.

    Co ciekawe, najbliższe podobieństwa do wczesnorenesansowego pieca z zamku w Ojcowie archeolodzy widzą w analogicznych kaflach z zamku królewskiego na Wawelu.

    "Podejrzewam, że osobą, która ufundowała piec ojcowski mogła być królowa Bona Sforza, której zamek przekazał Zygmunt Stary w 1536 roku, jak podaje źródło +ze względu na miłość do małżonki naszej+" - dodaje archeolog.

    Na dziedzińcu warowni archeolodzy natknęli się na bruk wyłożony w XVII wieku, na co wskazuje znaleziona na jego powierzchni moneta, tzw. "boratynka" wybita za panowania Jana Kazimierza. W tych czasach mieszkańcy ojcowskiego zamku spośród ryb najczęściej konsumowali śledzia bałtyckiego - wykazały specjalistyczne analizy.

    Wykopaliska będą kontynuowane w przyszłym roku. Jednak priorytetem dla kierownika prac jest powstrzymanie destrukcji nadal widocznych w terenie pozostałości murów. Zamek znajduje się obecnie w stanie ruiny. Dr Wojenka poszukuje środków na jego konserwację.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    ula/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zamek w Ojcowie – położony na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego, w centrum Ojcowa, był zamkiem warownym wzniesionym przez Kazimierza Wielkiego w II połowie XIV wieku. Obecnie zachowały się jedynie jego ruiny. Zamek w Solcu nad Wisłą – zamek wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego ze względu na strategiczne położenie Solca na szlakach handlowych. Dokumenty mówiące o istnieniu zamku pochodzą już z 1394 roku. W latach 1604-1627 poważnie przebudowany i umocniony trzema bastionami przez księcia Krzysztofa Zbaraskiego w stylu renesansowym. Zniszczony w czasie potopu szwedzkiego. Około 1780 roku podjęto próby odbudowy zamku. Do zamieszkania nadawał się do XIX wieku., kiedy to zaczęto rozbierać jego szczątki. Do dziś zachowały się dolne partie murów zamkowych. Zamek chłopski – rodzaj zamku, który jednak nie pełnił na co dzień funkcji mieszkalnych, a służył lokalnej społeczności wiejskiej, która go budowała i utrzymywała, jako schronienie w razie niebezpieczeństwa.

    Wieża Jana III Sobieskiego – jedna z czterech wież Zamku Królewskiego na Wawelu zajmująca północno-zachodni narożnik. Została zaprojektowana przez architekta królewskiego Jana Trevano, podopnie jak jej bliźniacza wieża Zygmunta III Wazy położona nieco dalej obok Kurzej Stopki (która zajmuje północno-wschodni narożnik). Jan Trevano zaprojektował również jej hełm kojarzony wyłącznie z wieżami Zamku Królewskiego na Wawelu. Wzniesiona została ok. 1620 roku na zlecenie króla Zygmunta III Wazy po pożarze zamku w 1595. Nazwę nadano jej dla upamiętnienia zasług króla Jana III Sobieskiego w odnowieniu zamku. Zamek w Iłży − ruiny gotycko-renesansowego zamku biskupów krakowskich zbudowanego prawdopodobnie w latach 1326-1347 z inicjatywy biskupa krakowskiego Jana Grota. Przebudowany w poł. XVI i w XVII wieku dzięki czemu zyskał wystrój renesansowy i nowe fortyfikacje bastejowe. Zniszczony przez wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie Jerzego Rakoczego w czasach Potopu. Odbudowany w XVII wieku i po pożarze opuszczony pod koniec wieku XVIII.

    Zamek w Majkowicach – ruiny dworu obronnego określanego też niekiedy mianem zamku wybudowanego w pierwszej połowie XVI wieku jako rezydencja obronna szlacheckiego rodu Majkowskich. Dwór rozbudowywany w XVI i XVII wieku, został zniszczony przez wojska szwedzkie w roku 1702. Budowla obronna w Fałkowie: Ruiny zamku lub dworu z początku XVII w. w Fałkowie, stojące na wzniesieniu, otoczone fosą wypełnioną wodą. Zachowane mury pierwszego piętra z oknami i bramą wjazdową oraz piwnice. Do zamku prowadził drewniany most zwodzony. Ze względu na niewielkie rozmiary, historycy sztuki uznają kamienno-ceglany budynek nie za zamek, lecz dwór obronny. Zamek uległ zniszczeniu w XVII wieku, głównie pod naporem Szwedów.

    Zamek w Nowogródku – ruiny zamku z XIV–XV wieku, zniszczonego w XVI wieku, położonego w Nowogródku na terenie dzisiejszej Białorusi. Obecnie w stanie trwałej ruiny. Zamek w Stopnicy – zamek królewski wzniesiony w Stopnicy około 1350 roku przez króla Kazimierza Wielkiego w zachodniej części dawnego miasta. Pełnił on funkcję stacji królewskiej przy drodze z Krakowa do Sandomierza oraz ośrodka okolicznych dóbr. Nie jest znany kształt zamku z czasów Kazimierza Wielkiego, ponieważ niewielki zamek przez niego wybudowany (określony przez Długosza wręcz jako kamienny dwór) został przebudowany w XVI wieku. Starosta Marcin Zborowski w tym też okresie na terenie zamku założył zbór kalwiński. Na początku XVII wieku zamek składał się z kamienicy gotyckiej, drugiego budynku z kaplicą i z krużgankami w stylu renesansowym i trzeciego budynku drewnianego z murowanymi piwnicami. Zamek został zniszczony w czasie potopu szwedzkiego. Po zniszczeniu w roku 1661 zamek został odbudowany w nowym kształcie (w stylu włoskim), przez Jana Klemensa Branickiego. W roku 1783 starosta Eliasz Wodzicki przebudował zamek na pałac. Z lustracji z 1789 roku wynika, że założenie składało się od tego czasu z głównego dworu oraz dwóch oficyn. Jedynym z zachowanych elementów dawnej architektury zamku była już tylko okazała skarpa od południowo-wschodniej jego strony. Przed II Wojną światową w zamku mieściła się siedziba starostwa powiatowego i gimnazjum. Podczas działań wojennych w 1944 roku całkowicie spłonął.

    Kierownictwo Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu – instytucja utworzona w 1905 r. przez władze lokalne Galicji w celu prowadzenia prac konserwatorskich w zamku wawelskim po jego wykupieniu od austriackich władz wojskowych, działała do końca 1985 r. Początkowo nosiła nazwę Kierownictwo Restauracji Zamku na Wawelu.

    Zamek w Krewie (obecnie Krewo na Białorusi) – zbudowany prawdopodobnie przez księcia Olgierda, który zbudował też zamek w Lidzie. W 1381 roku na zamku przebywał Jagiełło, wygnany przez swojego stryja Kiejstuta, którego następnie w Krewie kazał zamordować w roku 1382. W 1385 roku na zamku podpisano unię Litwy i Polski. W 1391 roku ustanowiono na zamku starostwo. W 1503-1506 roku zamek poważnie zniszczyli Tatarzy. W XVI wieku został opuszczony. W XIX wieku na dziedzińcu wybudowano drewniany ratusz miejski. Zamek bardzo ucierpiał podczas I wojny światowej ponieważ zamek przez 3 lata stał na linii frontu. W latach 20. XX wieku władze polskie zaczęły prace konserwatorskie.

    Stary Zamek w Żywcu znajduje się na miejscu średniowiecznego zamku, który został zniszczony w 1477 roku w wyniku akcji militarnej wojsk króla Kazimierza Jagiellończyka przeciwko Komorowskim herbu Korczak, opisanej przez Jana Długosza. Przebudowa zamku nastąpiła w latach 1485-1500; dalsza rozbudowa miała miejsce w 1567 roku i była prowadzona przez Komorowskich. Staraniem Jana Spytka Komorowskiego zbudowano wtedy arkadowy renesansowy dziedziniec, który zachował się w swym pierwotnym układzie do dnia dzisiejszego. Zamek w Lietavie (Lietavský hrad, Litova, Letava, Lethawa, Zsolnalitva) – zamek na Słowacji, położony na stromym skalnym grzbiecie pomiędzy wsiami Lietava i Lietavská Svinná, na wysokości 635 m n.p.m. Zamek został zbudowany prawdopodobnie w XIII wieku. W XIV wieku należał do Mateusza Czaka i wchodził w skład jego państewka. Pod koniec XIV wieku jego właścicielem był Zygmunt Luksemburski. W XVI wieku zamek został rozbudowany i ozdobiony w stylu renesansowym przez węgierski ród Turzo. Ostatnim właścicielem był Jerzy VII Thurzo. Po śmierci Imricha Thurzo w 1621 roku rozpoczęły się procesy o zamek pomiędzy jego spadkobiercami. Według wzmianki z 1698 roku zamek już nie był zamieszkiwany, w związku z czym zaczął popadać w ruinę. Około 1760 roku zniszczenia zamku były tak duże, że przeniesiono z niego archiwum na Zamek Orawski.

    Sala Senatorska, zw. także Tanecznicą – komnata Zamku Królewskiego na Wawelu, wchodząca w skład ekspozycji Reprezentacyjnych Komnat Królewskich. Największa sala zamku. Odbywały się tutaj ważne uroczystości państwowe (m.in. posiedzenia senatu) i dworskie, wesela królewskie, bale i widowiska teatralne. W 1518 r. odbyło się tu pierwsze królewskie wesele – Zygmunta I Starego i Bony Sforza. W naszych czasach sala ta jest niekiedy wykorzystywana na koncerty i w czasie państwowych uroczystości. Zamek Cylejski lub Zamek w Celje (znany również jako Zamek Wysoki lub Stary Zamek) (słoweński Celjski grad lub Celjski zgornji Stari Grad) to ruiny zamku w Celje w Słowenii, dawniej siedziba hrabiów Celje. Stoi na trzech wzgórzach na południowy wschód od miasta Celje, gdzie rzeka Savinja meandruje w dolinę Laško. W średniowieczu był to największy zamek na terenie Słowenii. Po raz pierwszy wzmiankowano go w 1322 roku oraz w 1344 roku.

    Zamek w Gießen: Stary zamek w Gießen został założony w XII wieku przez hrabiów z Gleiberg. Potem dobudowano nowy zamek w Gießen, który znajduje się po drugiej stronie placu parkingowego Brandtplatz, który dzieli obie budowle. Koło starego zamku istnieje ogród botaniczny z XVII wieku, najstarszy istniejący w Niemczech. Oba zamki zostały zniszczone podczas II wojny światowej. Stary zamek obecnie służy jako muzeum a nowy jest własnością Uniwersytetu w Giessen.

    Dodano: 20.12.2011. 00:19  


    Najnowsze