• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolodzy zbadali osadę pierwszych rolników w Szewnie

    19.08.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zespół archeologów odkrył relikty osady sprzed 7 tys. lat w Szewnie (Świętokrzyskie) w rejonie ulicy Langiewicza. Prace ratownicze podjęto w związku z budową kanalizacji sanitarnej w obrębie stanowiska archeologicznego. Badania prowadzili przez ponad 2 tygodnie Urszula Jedynak z firmy "Labrys" oraz Artur Jedynak z Muzeum w Krzemionkach.

    "Znalezione przez nas zagłębienia w ziemi - jamy osadnicze, relikty rowów oraz paleniska, pozostawili po sobie przedstawiciele tzw. kultury ceramiki wstęgowej rytej, czyli pierwszej ludności rolniczej na ziemiach polskich" - mówi Jedynak.

     

    Wśród odkrytych zabytków dominują fragmenty doskonale wykonanych naczyń ceramicznych, z których wiele jest ozdobionych charakterystycznym, rytym ornamentem. Wiadomo, że mieszkańcy osady zajmowali się także obróbką krzemienia. Wskazują na to porzucone odpady poprodukcyjne, tłuki kamienne i krzemienne, liczne krzemienne wióry i odłupki. Na kilku narzędziach krzemiennych widoczne są ślady świadczące o ich używaniu, jako wkładek sierpów przy żniwach. Duża część zabytków wykonana jest z surowca jurajskiego pochodzącego z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

    Udało się znaleźć również narzędzia używane przez ludność przedrolniczą - mezolityczną. To tzw. mikrolity - krzemienne narzędzia o niewielkich rozmiarach, stosowane do uzbrajania ostrzy strzał lub harpunów.

    "Na badanym przez nas terenie natknęliśmy się także na ślady obróbki kamienia w postaci licznych fragmentów różnych skał, płyt szlifierskich oraz gotowych wyrobów. Do najciekawszych znalezisk należą dwa całkowicie polerowane dłuta i fragment gładzonej, kamiennej siekiery" - dodaje Jedynak.

    Znaleziska archeologów dowodzą, że mieszkańcy osady zajmowali się także obróbką kości i poroża. Wśród znalezionych narzędzi są rylce, przekłuwacze i szydła.

    Najciekawsze zabytki po konserwacji i opracowaniu zostaną najprawdopodobniej zaprezentowane na wystawie w nowym muzeum w Krzemionkach. Tegoroczne badania były kontynuacją prac z ubiegłego roku, kiedy w zachodniej części stanowiska archeolodzy znaleźli relikty osady z okresu rzymskiego i ślady wytopu żelaza.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Narzędzia kamienne – narzędzia używane przez praludzi, wykonane z kamienia. Najstarsze znane narzędzia kamienne pochodzą sprzed 3,39 mln lat, odkryto je w pobliżu osady Dikika w Etiopii. Są one o około 800 tys. lat starsze od najstarszych znanych wcześniej kamiennych narzędzi i dowodzą, że posługiwał się nimi już Australopithecus afarensis. Wykonywane były w od paleolitu do neolitu . Były to kolejno: Kultura szatelperońska - genezę tej kultury należy wiązać z miejscowym podłożem środkowo paleolitycznym a mianowicie w kulturze mustierskiej z tradycją aszelską. Nazwa kultury związana jest z eponimicznym stanowiskiem w Grotte des Fees w Chatelperon w departamencie Allier. Kultura szatelperońska trwała od ok 42 do ok 37 tys lat temu. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z kulturą szatelperońską obejmuje obszar południowo-zachodniej Francji - jaskinia Renifera departament Yonne oraz kantabryjskie wybrzeża Hiszpanii. Inwentarz kamienny tej kultury powstawał z wolumetrycznych rdzeni do przewodnich form tej kultury należą ostrza z tylcem łukowo wygiętym. Do produkcji narzędzi kamiennych wykorzystywano także odłupki z których wytwarzano narzędzia o środkowo paleolitycznym rodowodzie czyli zgrzebła. Inwentarz narzędziowy uzupełniany był przez narzędzia wnękowe i zębate. Technikę gładzenia stosowano do produkcji narzędzi kościanych do których należy zaliczyć stożkowate groty, przekłuwacze a także narzędzi motykowatych. Z kości ptaków wytwarzano rurkowate narzędzia których przeznaczenie jest trudne do ustalenia. Narzędzia wnękowe - są to narzędzia kamienne formowane retuszem wnękowym. Narzędzia tego typu mogą posiadać od jednej do kilku wnęk co jest podstawą dla typologii tych narzędzi.

    Żdżary (niem. Eichberg) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów, na zachód od drogi nr 3 i 6 (obwodnica miasta Goleniowa), na skraju Puszczy Goleniowskiej. Na terenie miejscowości znajdują się bardzo liczne stanowiska archeologiczne. Ze znalezisk wynika, że tereny te były zamieszkane już 8 tys. lat temu przez kultury mezolityczne, następnie przez stosunkowo rzadką na tym terenie kulturę ceramiki dołkowo-grzebykowej i kolejno przez kulturę pucharów lejkowatych, amfor kulistych, ceramiki sznurowej,najliczniejszą na tym terenie kulturę łużycką i wreszcie na północno-wschodnim krańcu wsi znajdują się pozostałości osady wczesno-słowianskiej z VIII w. Wśród przedmiotów znaleziono m.in. mezolityczny kościany harpun, topory kamienne-glównie kultury ceramiki sznurowej, gliniane naczynia, haki, sita i liczne narzędzia z kości i kamienia..W 1314 tereny te stały się własnością miasta Goleniowa. Sama wieś została założona w XIX wieku, kiedy miasto wydzieliło z tego terenu kilkanaście działek kolonizacyjnych. W II połowie XIX stulecia Żdżary były wsią o zabudowie nieregularnej, złożoną z kilku mniejszych osad. Przed wojną znajdowała się tutaj szkoła w której istniało muzeum zabytków archeologicznych ówcześnie znane niemal w całej europie oraz poczta. Kultura badegulska – nazwa tej kultury pochodzi od eponimicznego stanowiska Badegoule departament Dordogne we Francji. Kultura ta rozwijała się w okresie między 18 a 17 tys. lat temu. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z kulturą badegulską obejmował swym zasięgiem tereny południowo-zachodniej i środkowej Francji oraz północnych obszarów Półwyspu Iberyjskiego. W inwentarzach kamiennych tej kultury do przewodnich form narzędziowych zalicza się wiórki tylcowe, narzędzia zębato-wnękowe, odłupki stromo retuszowane na całym ich obwodzie oraz rylce transwersalne. Ludność kultury badegulskiej zamieszkiwała jaskinie jak i stanowiska otwarte, na których poświadczona jest obecność kamiennych konstrukcji mieszkalnych zawierających bruki interpretowane jako podłogi - stanowisko Fourneau du Diable w departamencie Dordogne we Francji. Na stanowiskach otwartych odkrywane są także konstrukcje mieszkalne o konstrukcjach żerdziowych stanowisko Le Cerisier. Na stanowiskach badegulskich poświadczona jest obecność ognisk chronionych przed wiatrem za pomocą kamiennych obstaw - stanowisko Degoune.

    Narzędzia skrawające − narzędzia do obróbki ubytkowej polegającej na zdejmowaniu (skrawaniu) małych fragmentów obrabianego materiału zwanych wiórami. Cechą wszystkich takich narzędzi jest klinowy kształt części roboczej, zwanej ostrzem skrawającym. Narzędzia zębate - są to narzędzia kamienne wykonywane retuszem wnękowym można wyróżnić narzędzia zębate podłużne, pojedyncze i podwójne czyli transwersalne.

    Tylczak łukowy - małe narzędzie krzemienne, którego ostra krawędź jest przeciwległą do krawędzi zatępionej retuszem, zw. tylcem. Ma ono przynajmniej jeden koniec zaostrzony. Narzędzia takie występowały w Europie Zachodniej w górnej fazie paleolitu. Są typowe dla kultury azylskiej. Stal narzędziowa – stal do produkcji narzędzi, elementów przyrządów pomiarowych oraz odpowiedzialnych uchwytów. Stale narzędziowe charakteryzują się wysoką twardością, odpornością na ścieranie, niewielką odkształcalnością i niewrażliwością na przegrzanie. Cechy te osiąga się przez wysoką zawartość węgla i odpowiednią obróbkę cieplną przy narzędziach mało odpowiedzialnych oraz użycie odpowiednich dodatków stopowych połączone z odpowiednią obróbką cieplną w przypadku odpowiedzialnych narzędzi.

    Przemysł - w archeologii to duży zespół narzędzi charakteryzujących się identycznymi lub zbliżonym parametrami takimi jak: kształt, jakość obróbki, technika wykonania, wielkość, sposób użytkowania itp. Jest to pojęcie używane w starszej literaturze archeologicznej. Odnosiło się do starszej epoki kamienia, gdzie podstawą wydzielenia jednostek kulturowych jest zazwyczaj jedna kategoria zabytków - narzędzia kamienne. Dokonywano analizy typologicznej, statystycznej, badano udziały procentowe poszczególnych typów narzędzi i surowców z jakich zostały wykonane, odpadków, odłupków itp.

    Wnęka - sztuczne zaklęśnięcie w boku narzędzia krzemiennego. Narzędzia z wnęką są spotykane w wielu kulturach archeologicznych. Narzędzia z wnęką mogły być stosowane do obróbki drewna i kości oraz być pomocne w przymocowaniu do rękojeści.

    Kultura ulucka – rozwinęła się na miejscowym podłożu mustierskim z narzędziami zębatymi. Nazwa tej kultury pochodzi od stanowiska Grotte dell Cavallo położonego w Zatoce Uluzzo w Apulii. Kultura ulucka rozwijała się w okresie od ok. 36 do ok. 30 tys lat temu. Obecność elementów kulturowych utożsamianych z kulturą ulucką poświadczona jest na terenie Półwyspu Apenińskiego oraz na obszarze wschodniego Peloponezu. Do przewodnich narzędzi w inwentarzach tej kultury należy zaliczyć tylczaki łukowe z zatępionym tylcem wykonywanych na wiórach jak i odłupkach spotykane są także okazy wykonywane na kamiennych płytkach. Inwentarz narzędziowy tej kultury uzupełniany jest przez drapacze, zgrzebła oraz zbrojniki broni łowieckiej wykonywane za pomocą techniki łuszczniowej. Na terenie południowo-wschodniej jaki i południowo-zachodniej Italii poświadczona jest obecność stożkowatych ostrzy kościanych. Ludność kultury ulcuckiej zajmowała jaskinie np w wąwozie Klisoura stanowisko Jaskinia 1 jak i stanowiska otwarte. kultura eburrańska - nazwa niniejszej jednostki kulturowej związana jest z Mount Eburu góry położonej w Kenii na której stokach znajduje się jaskinia Gambles która dostarczyła najwięcej form przewodnich dla wydzielenia owej kultury. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z omawianą kulturą obejmował swym zasięgiem obszary Wielkich Rowów Afrykańskich. Rozwój tej jednostki kulturowej wyznaczają daty od ok. 13 tys lat temu do początków holocenu. Inwentarz kamienny w owej kulturze reprezentowany jest przez wąskie i stosunkowo długie wióry z których wykonywane były narzędzia tj drapacze, rylce oraz segmentoidalne zbrojniki. Narzędzia kamienne wykonywane były głównie z obsydianu. Gospodarka kultury eburrańskiej miała charakter mieszany: polowano na średniej wielkości ssaki i uzupełniano ją przez zbieractwo małży, ślimaków oraz rybołówstwo.

    Ostrze trzoneczkowate - (ang. tanged points) narzędzie krzemienne wykonane z wióra lub rzadziej odłupka. Ostrze posiada uformowany retuszem trzonek, mniej lub bardziej wyraźny. Specyficzną odmianą jest liściak - trzonek jest słabo wyodrębniony. W okresie Dryas III (11-10 tys. lat temu) służyły jako grociki strzał. Od nich wziął nazwę kompleks kultur ostrzy trzoneczkowatych, a każda kultura w tym kompleksie posiadała swój charakterystyczny typ grocika. Nóż dłutowniczy - narzędzie skrawające wykonujące ruch posuwisto-zwrotny, używane w dłutownicach do strugania pionowego. Głównym zastosowaniem jest wykonywanie obróbki kształtowej wewnątrz otworów (rowki, uzębienie itp.) oraz w przypadku braku swobodnego wybiegu narzędzia.

    Liściaki - narzędzia krzemienne wykonywane na wiórach posiadające trzonki uformowane retuszem przykrawędnym, zaś dolne strony trzonków pokrywa retusz powierzchniowy. Liściaki to specjalnie przygotowane drobne wiórki krzemienne z wydrębnionym trzonkiem, służące jako groty strzał. Były one charakterystyczne dla tzw. kultur liściakowych lub inaczej z ostrzami trzoneczkowatymi. Liściakami dawniej zwano wszystkie ostrza trzoneczkowate, jednak obecnie przyjmuje się że, jest to ich specyficzna odmiana ze słabo wyodrębnionym trzonkiem. W tym ostatnim ujęciu charakterystyczna dla kultury świderskiej.

    Dodano: 19.08.2011. 00:19  


    Najnowsze