• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeolog: Nowe dane do topografii wczesnośredniowiecznego Sandomierza

    15.04.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    We wczesnośredniowiecznym Sandomierzu (Świętokrzyskie) nie było kilku odrębnych cmentarzy - jak do tej pory uważano - lecz jeden rozległy z kilkoma skupiskami grobów, rozdzielonymi strefami bez pochówków - twierdzą archeolodzy na podstawie ostatnich odkryć.



    "Jeśli dalsze badania potwierdzą tę hipotezę, trzeba będzie wnieść istotne korekty do współczesnej wiedzy o wczesnośredniowiecznym Sandomierzu" - powiedział PAP dr Marek Florek z sandomierskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach.

    Jak wyjaśnił, w listopadzie zeszłego i marcu tego roku w pobliżu kościoła św. Pawła w Sandomierzu zostało odkrytych i rozpoznanych pięć grobów szkieletowych, ze zmarłymi w pozycji wyprostowanej, rękoma wyciągniętymi wzdłuż ciała i z głowami od strony zachodniej. W najlepiej zachowanym archeolog Monika Bajka z sandomierskiego Muzeum Okręgowego znalazła dwa srebrne kabłączki skroniowe i - co nietypowe dla grobu kobiecego - nóż żelazny. Wstępne datowanie grobów na XI wiek wskazuje, że są one częścią wczesnośredniowiecznego cmentarza rzędowego o charakterze nieprzykościelnym.

    "Odkryte pochówki mogą świadczyć, że w rzeczywistości w XI wieku nie było na sandomierskim Wzgórzu Staromiejskim kilku odrębnych cmentarzy - jak do tej pory przypuszczano - lecz, że w tym czasie funkcjonował tam jeden wielki cmentarz, obejmujący środkową i górną partię wzgórza, z grobami rozmieszczonymi w kilku różnej wielkości skupiskach, rozdzielonych strefami pozbawionymi pochówków" - tłumaczy dr Florek.

    Według archeologa, cmentarz ten oddzielony był od najliczniej zasiedlonych części Sandomierza - grodu, podgrodzia i osady targowej - wąwozami Podwale i Piszczele. Dwa kolejne cmentarze rzędowe znajdowały się w rejonie tzw. Małego Rynku oraz na cyplu u zbiegu Piszczeli i Podwala. Taki układ oznacza wyraźny podział ówczesnego Sandomierza na strefę sacrum - cmentarzyskową i profanum - zajętą przez zabudowę mieszkalną i gospodarczą. Granicę między strefami stanowiły naturalne formy terenowe - wąwozy Piszczele i Podwale oraz nieistniejący obecnie, zasypany jeszcze w średniowieczu wąwóz, który był położony na południe od obecnego rynku.

    Zdaniem Florka, takie usytuowanie cmentarzy - na zewnątrz terenów zamieszkałych - miało dodatkowe znaczenie symboliczno-magiczne; zmarli "bronili" dostępu do żywych, do mieszkańców grodu, podgrodzia i sąsiadujących z nimi osad. Ewentualny napastnik chcąc dotrzeć do grodu sandomierskiego musiał przejść przez otaczające go cmentarze. "Biorąc pod uwagę światopogląd ludzi wczesnego średniowiecza, z pewnością nie było to bez znaczenia. Dopiero z czasem, wraz z rozwojem Sandomierza, prawdopodobnie dopiero po połowie XII wieku, tereny tego rozległego cmentarza zaczęto zasiedlać i zabudowywać" - zaznaczył dr Florek.

    Jak dodał, podobną sytuację stwierdzono w Krakowie i Wrocławiu - gdzie miasta lokacyjne powstały na terenie starszych, wielkich cmentarzy rzędowych - a także w Przemyślu, w którym do końca XI wieku cmentarze znajdowały się po przeciwnej stronie Sanu niż gród, podgrodzie i towarzyszące im osady otwarte. MCH

    PAP - Nauka w Polsce

    abe/ bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Cmentarz wojenny nr 357 – Kamionka Mała – położony w miejscowości Kamionka Mała cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W okręgu limanowskim cmentarzy tych jest 36.

    Cmentarz wojenny nr 24 - Jasło – nieistniejący cmentarz z I wojny światowej, zaprojektowany przez Johanna Jagera. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie.

    Cmentarz wojenny nr 304 – Łąkta Górna – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Łąkta Górna w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Żegocina. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Z tej liczby w okręgu bocheńskim cmentarzy jest 46.

    Stary cmentarz żydowski w Sandomierzukirkut powstały w średniowieczu. Od kiedy funkcjonowała w Sandomierzu gmina żydowska istniał osobny cmentarz dla izraelitów popularnie nazywany kirkutem. Znajdował się on na Przedmieściu Opatowskim, mniej więcej w rozwidleniu dzisiejszych ulic ul. Podwale Dolne i ul. Tatarska. Był zdewastowany podczas potopu szwedzkiego. Po 1830, a przed 1846 r. został zamknięty. Przed I wojną światową znajdowało się na nim zaledwie kilkadziesiąt uszkodzonych nagrobków. Istniejące macewy i ich fragmenty podczas okupacji hitlerowskiej zostały usunięte z terenu cmentarza. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w. na jego terenie powstało osiedle domów jednorodzinnych i wytyczono ulicę Tatarską. Ponieważ najstarsze zachowane macewy na nowym cmentarzu żydowskim w Sandomierzu pochodzą dopiero z 1846 w związku z tym przypuszczać można, że ze starego kirkutu nie zachowały się żadne.

    Cmentarz wojenny nr 91 - Gorlice – Cmentarz wojenny nr 91 położony jest na wzgórzu Korczak zwanej również Górą Cmentarną w Gorlicach to jeden z 54 cmentarzy z Okręgu Gorlice i zarazem jeden z wielu cmentarzy powstałych w czasie I wojny światowej. Cmentarz zawiera 301 grobów, w tym: 140 pojedynczych, 109 rzędowych i 52 zbiorowe. Pochowano tu według różnych źródeł ponad 425 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 287 żołnierzy armii rosyjskiej i 140 żołnierzy armii niemieckiej. Cmentarz służył jako miejsce spoczynku żołnierzy również podczas II wojny. Ma 9216 m2 powierzchni. Zbudowany jest na planie prostokąta i otoczony kamiennym murem wykonanym z piaskowca. Do cmentarza prowadzi usytuowana od strony północnej trójdzielna brama z trzema arkadami. Groby oficerskie z pomnikami tego typu ustawione są w trzech szeregach. Podobny kształt, ale mniejsze rozmiary, mają nagrobki żołnierskie. Kolejny rodzaj nagrobków stanowią betonowe stele umieszczone na kamiennym postumencie z żeliwną tablicą inskrypcyjną. Pozostałe groby są oznaczone niskimi betonowymi stelami z prostokątną żeliwną tablicą.

    Cmentarz wojenny nr 91 - Gorlice – Cmentarz wojenny nr 91 położony jest na wzgórzu Korczak zwanej również Górą Cmentarną w Gorlicach to jeden z 54 cmentarzy z Okręgu Gorlice i zarazem jeden z wielu cmentarzy powstałych w czasie I wojny światowej. Cmentarz zawiera 301 grobów, w tym: 140 pojedynczych, 109 rzędowych i 52 zbiorowe. Pochowano tu według różnych źródeł ponad 425 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 287 żołnierzy armii rosyjskiej i 140 żołnierzy armii niemieckiej. Cmentarz służył jako miejsce spoczynku żołnierzy również podczas II wojny. Ma 9216 m2 powierzchni. Zbudowany jest na planie prostokąta i otoczony kamiennym murem wykonanym z piaskowca. Do cmentarza prowadzi usytuowana od strony północnej trójdzielna brama z trzema arkadami. Groby oficerskie z pomnikami tego typu ustawione są w trzech szeregach. Podobny kształt, ale mniejsze rozmiary, mają nagrobki żołnierskie. Kolejny rodzaj nagrobków stanowią betonowe stele umieszczone na kamiennym postumencie z żeliwną tablicą inskrypcyjną. Pozostałe groby są oznaczone niskimi betonowymi stelami z prostokątną żeliwną tablicą.

    Cmentarz wojenny nr 290 - Charzewice – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Charzewice w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Zakliczyn. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VIII okręgu brzeskim cmentarzy tych jest 52.

    Dodano: 15.04.2011. 00:19  


    Najnowsze