• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archeologiczne badania Doliny Węgorapy

    08.11.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ceramiczne zabytki archeologiczne oraz próbki spieków metalicznych, polepy, kości zwierzęcych, węgli drzewnych, pobrane z osad położonych na styku Krainy Wielkich Jezior Mazurskich i Krainy Węgorapy przebadano w ramach projektu "Dolina Węgorapy 2008-2010". Badania realizują wspólnie Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie i Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.

    "Projekt badawczy +Dolina Węgorapy+ zakłada interdyscyplinarne rozpoznanie zachodniobałtyjskiego osadnictwa wczesnośredniowiecznego na północnym krańcu współczesnych Mazur - opowiada archeolog Jerzy M. Łapo, który prowadzi badania z Januszem Janowskim z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. - Prace prowadzono dotychczas na trzech osadach w Kalu, Wysieczy i Stulichach, położonych niedaleko Węgorzewa."

    Poza zabytkami pochodzącymi z wczesnego średniowiecza - przede wszystkim ceramiką naczyniową, ale również glinianymi przęślikami, półfabrykatem bursztynowym, fragmentem brązowego okucia pochwy noża - archeolodzy natrafili także na materiały archeologiczne z innych epok - od epoki kamienia po okres nowożytny. Wśród nich, jak mówi Jerzy M. Łapo, duże znaczenie mają znaleziska z Kalu, znad jeziora Święcajty, które datowane są na okres wędrówek ludów. Uzyskano stąd, oprócz ceramiki, duże ilości szczątków kostnych, pozostałych po skonsumowanych rybach i ssakach.

    "W świetle wyników analizy archeoichtiologicznej, przeprowadzonej przez Mirosławę Zabilską z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK) w Toruniu, najliczniejsze były szczątki ryb z rodziny karpiowatych, które stanowiły 60 proc. zbioru. Zidentyfikowano m.in. leszcza, płoć, lina, wzdręgę, jazia, karasia pospolitego, a także szczupaka, okonia i sandacza" - informuje archeolog.

    Analizie archeozoologicznej poddano również zbiór drobnych fragmentów kości ssaków. Podobnie jak szczątki ryb zostały one pozyskane dzięki szlamowaniu, czyli przepłukiwaniu wodą zawartości wypełniska wykopu, gdzie prowadzono badania.

    "Daniel Makowiecki z UMK w Toruniu, który przeprowadził tę analizę, stwierdził, iż wśród zwierząt domowych dominowała świnia (20 fragmentów) przy niewielkim udziale bydła (2) i owcy/kozy (4) - opowiada naukowiec. - Zaskoczeniem była natomiast liczba kości wiewiórki (25) i zająca szaraka (7)". Wyróżniono również m.in. kości bobra, jelenia, sarny, niedźwiedzia brunatnego i tchórza.

    "Otrzymane wyniki potwierdzają duże znaczenie gospodarcze polowań na zwierzęta futerkowe. Między innymi komplet żelaznych grotów strzał myśliwskich, przystosowanych do polowania właśnie na tę grupę zwierząt, odkryto w Paprotkach Kolonii, w powiecie giżyckim, w jednym z grobów na cmentarzysku kultury bogaczewskiej, datowanym na okres wpływów rzymskich" - mówi pracownik węgorzewskiego muzeum.

    Jak podkreśla naukowiec, wyniki analiz archeozoologicznych pozwalają lepiej poznać życie codzienne wspólnot, z których we wczesnym średniowieczu wyłoniły się znane ze źródeł pisanych plemiona pruskie. Zdaniem realizujących projekt Jerzego Łapo i Janusza Janowskiego, bardziej prawdopodobne jest to, iż osadę w Kalu zamieszkiwali przedstawiciele plemion "zachodniojaćwieskich" niż "galindzkich".

    "Wyniki badań prowadzonych w północnej części współczesnych Mazur uzupełniają dotychczasową wiedzę o tutejszych mieszkańcach sprzed 800-1500 lat, która do tej pory bazowała przede wszystkim na znaleziskach z cmentarzysk - mówi Jerzy Łapo. - Mazurskie wykopaliska niewątpliwie wzbogacą również bazę źródłową, na podstawie której być może uda się śledzić przemiany kulturowe i plemienne."

    ***

    Projekt "Dolina Węgorapy 2008-2010" jest realizowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie, z priorytetu "Ochrona zabytków archeologicznych".

    Wyniki analiz interdyscyplinarnych projektu zostaną opublikowane w tomie 2/3 "Studiów Węgorapskich", który ukaże się na początku przyszłego roku.

    PAP - Nauka w Polsce

    bsz/ agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii). Kraina Węgorapy (842.84) – mezoregion fizycznogeograficzny w północno-wschodniej Polsce i w Rosji (obwód kaliningradzki), część Pojezierza Mazurskiego, na północ od Krainy Wielkich Jezior Mazurskich.. Powierzchnia w granicach Polski 690 km².

    Muzeum Regionalne w Kraśniku – oddział Muzeum Lubelskiego. Powstało w 1976 r. w związku z obchodami 600-lecia Kraśnika. Posiada zbiory regionalne historyczne i etnograficzne, a nade wszystko znane daleko poza Kraśnikiem zabytki archeologiczne. Zbiory etnograficzne prezentują zabytki związane z kulturą i sztuką ludową regionu: kolekcję ceramiki urzędowskiej od XVIII w. po czasy współczesne, duży zbiór eksponatów dotyczących kultury materialnej wsi i plastyki obrzędowej. Najciekawsze zbiory historyczne to księgi z biblioteki klasztoru Kanoników Regularnych, fotografie dawnego Kraśnika i jego mieszkańców, dokumenty z okresu okupacji. Ciekawe są zbiory militariów z I i II wojny światowej oraz oporządzenia wojskowego. Zabytki archeologiczne pochodzą głównie z licznych badań własnych muzeum, m.in. cmentarzyskach ciałopalnych z epoki brązu w Świeciechowie, cmentarzysku z późnego okresu lateńskiego w Pikulach i cmentarzysku z okresu wpływów rzymskich w Kraśniku-Piaskach, a także na Zamczysku - siedzibie dawnych właścicieli Kraśnika. Henryk Machajewski (ur. 12 września 1952 w Środzie Wielkopolskiej) – polski archeolog, doktor (doktorat w 1988 roku) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie adiunkt w Zakładzie Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego oraz starszy wykładowca w Instytucie Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przedmiotem badawczym Henryka Machajewskiego jest głównie okres przedrzymski, rzymski, oraz okres wędrówek ludów na Nizinie Europejskiej. Od 1977 roku prowadzi liczne badania archeologiczne na Pomorzu Środkowym, oraz w północnej Wielkopolsce, a w ostatnich latach na Wolinie. Jest autorem wielu publikacji, między innymi 4 książek i ponad 100 artykułów.

    Zamek w Węgorzewie jest najstarszym zabytkiem miasta. Tereny dzisiejszego Węgorzewa zamieszkiwali do czasu podboju tych ziem przez Krzyżaków plemiona Galindów, którzy na wyspie Węgorapy w pobliżu jeziora Mamry wybudowali gród Angetete. Gród ten został zniszczony przez Krzyżaków, którzy w jego miejscu zbudowali około 1335 roku drewniany gródek położony 2 km od dzisiejszego zamku nad wypływem Węgorapy z Jeziora Mamry. Gródek ten nazywany Angerburg został spalony przez litewskiego księcia Kiejstuta zimą 1365 roku. Andrew Wakefield (ur. 1957) – brytyjski były chirurg i naukowiec. Znany przede wszystkim z publikacji z 1998 w czasopiśmie Lancet. Zamieścił w niej wyniki badania, które miały wskazywać na rzekomy związek między stosowaniem u dzieci szczepionki MMR a wystąpieniem u nich autyzmu i zapalenia jelit.
    W wyniku dziennikarskiego śledztwa przeprowadzonego przez Briana Deera z The Sunday Times okazało się, że wyniki badania zostały sfałszowane. Publikacja została wycofana przez czasopismo Lancet w 2010, a sam Wakefield za swoje nieetyczne działania otrzymał naganę od brytyjskiego General Medical Council oraz zakaz wykonywania zawodu lekarza.

    Nikonion − antyczne miasto greckie założone w drugiej połowie VI wieku p.n.e. przez osadników z Histrii lub Miletu na wschodnim brzegu rzeki Dniestr, kilkanaście kilometrów od jej ujścia do Morza Czarnego. Pozostałości miasta znajdują się na północnej rubieży współczesnej ukraińskiej miejscowości Roksolany. Od 1957 r. są tam prowadzone badania archeologiczne, kierowane przez pracowników Muzeum Archeologicznego w Odessie. Od roku 1995 w badaniach uczestniczy również ekspedycja z Zakładu Archeologii Antycznej UMK w Toruniu. Renata Ciołek (ur. 1972) - archeolog, numizmatyk, doktor habilitowana nauk humanistycznych, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego. W 1996 ukończyła archeologię na UW (habilitacja 2011 r.) Od początku działalności naukowo-dydaktycznej związana z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Kierownik Pracowni Numizmatycznej Wydziału Historycznego. Główny wykonawca międzynarodowego projektu korpusu znalezisk monet antycznych na ziemiach Polski Fundmünzen der römischen Zeit in Polen] (FMRPL). Specjalność: archeologia okresu rzymskiego, numizmatyka rzymska i grecka, w tym szczególnie mennictwo antyczne na Półwyspie Bałkańskim.

    Rocznik Przekładoznawczy. Studia nad teorią, praktyką i dydaktyką przekładu jest ogólnopolskim pismem, wydawanym przez Wydział Filologiczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W skład redakcji wchodzą przedstawiciele różnych neofilologii tegoż uniwersytetu. Periodyk wychodzi od 2005 roku. Dotychczas ukazało się osiem tomów. Od 27 marca 2013 roku Rocznik publikowany jest w całości również na platformie cyfrowej czasopism Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Rocznik koncentruje się na teorii, praktyce i dydaktyce przekładu i stanowi forum wymiany myśli między tłumaczami-praktykami, a przedstawicielami polskich środowisk naukowych zajmującymi się przede wszystkim teorią przekładu. Głównym punktem odniesienia jest problematyka przekładu tekstów specjalistycznych i użytkowych. Językiem pisma jest język polski, językiem streszczeń język angielski.

    Archeozoologia – dziedzina nauki z pogranicza humanistyki i zoologii. Jest pomocniczą dziedziną archeologii zajmującą się badaniem szczątków zwierzęcych odkrytych w czasie w wykopalisk. Dostarcza wiedzy m.in. na temat pochodzenia zwierząt domowych oraz procesu domestykacji, czyli początków procesu oswajania dzikich zwierząt, ich udomowienia i hodowli. Jest też źródłem wiedzy o eksploatacji środowiska naturalnego przez człowieka.

    Test Porsolta (znany także jako test wymuszonego pływania) - test behawioralny, służący do badania efektów leków przeciwdepresyjnych u zwierząt laboratoryjnych. Polega on na umieszczeniu zwierzęcia w wypełnionym wodą cylindrycznym pojemniku, z którego nie ma wyjścia. Przy drugiej próbie mierzony jest czas, przez jaki zwierzę pozostaje w bezruchu. Leki przeciwdepresyjne skracają ten okres. Tajty - jezioro rynnowe w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Giżycko, leżące na terenie Krainy Wielkich Jezior Mazurskich w dorzeczu Węgorapy

    Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie – muzeum, którego zbiory są związane z polskim wczesnym średniowieczem oraz z historią Gniezna i okolic. Siedziba znajduje się w budynku wzniesionym w latach 1970-1978. Muzeum powstało w roku 1956 jako Gnieźnieński Oddział Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. W 1973 r. zostało przekształcone w samodzielną jednostkę, która od marca 1983 nosi nazwę Muzeum Początków Państwa Polskiego. Gromadzi eksponaty archeologiczne, kultury materialnej od średniowiecza do czasów współczesnych, sztukę, zabytki i archiwalia związane z historią Gniezna. Księgozbiór muzeum liczy ponad 17 tysięcy pozycji. Litteraria Copernicana – pismo naukowe redagowane na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika przy współpracy badaczy z innych ośrodków. Nawiązuje do tradycji zeszytów literaturoznawczych „Acta Universitatis Nicolai Copernici", poprzez nowoczesną formę graficzną wyróżnia się na tle uniwersyteckich wydawnictw. Pierwszy numer ukazał się w 2008 roku. Publikowane prace prezentują wybrane zagadnienia przede wszystkim z historii literatur, teorii literatury oraz historii i teorii kultury (z filmoznawstwa: Konwicki, nr 1/2008 i teatrologii: Szaniawski, nr 1(3)/2009). Kolejne numery LC mają charakter monograficzny, poświęcone są jednemu frapującemu zagadnieniu bądź twórcy.

    Wirtualne Muzea Małopolski - projekt, którego celem jest digitalizacja zbiorów muzealnych, utworzenie Regionalnej Pracowni Digitalizacji oraz portalu prezentującego 700 eksponatów z kolekcji 35 muzeów z terenu Małopolski. WMM to projekt, realizowany przez Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego – Lidera projektu, w partnerstwie z Małopolskim Instytutem Kultury – Partnerem i głównym realizatorem projektu, w porozumieniu z 35 małopolskimi muzeami. Witold Świętosławski (ur. 1 stycznia 1956 w Zgierzu), archeolog, dr hab., profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1 września 2012 r. dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Zakład Archeologii Średniowiecza i Nowożytności. Pracownik Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Specjalista w dziedzinie badań archeologicznych średniowiecza oraz bronioznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem śladów bytności ludów Wielkiego Stepu na terenach ziem polskich oraz kulturze materialnej średniowiecza w Polsce i państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. Jest autorem kilku publikacji książkowych i ponad 100 artykułów.

    Zamczysko – grodzisko wczesnośredniowieczne i stanowisko archeologiczne położone w zachodniej części Podegrodzia, na niewielkim cyplu, wcinającym się w dolinę Dunajca. Jego całkowita powierzchnia wynosi 0,25 ha. Badane w latach 50. i 60. przez trzy ekipy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz w 1991 ekipa dr. Jacka Poleskiego, również z IA UJ.

    Dodano: 08.11.2011. 00:19  


    Najnowsze