• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Archiwum Wojskowe ujawnia historię kadetów w III Powstaniu Śląskim

    29.04.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W III Powstaniu Śląskim wzięła udział ponad 100-osobowa grupa kadetów, którzy zbiegli z korpusów we Lwowie i Modlinie - wynika z raportu sporządzonego dla Ministerstwa Spraw Wojskowych w 1921 r. Nieznany dotąd dokument udostępniło PAP Centralne Archiwum Wojskowe.

    "Kadeci odznaczyli się wybitnem męstwem w wielu bitwach, najwięcej koło Góry św. Anny w 8 p. piech. Kpta Rataja, powstrzymując ogólną ucieczkę i popłoch. Ich męstwo miało oprócz wojskowego także i moralne znaczenie, albowiem Ślązacy, którzy dotąd nieufnie odnosili się do rodaków z za kordonu, nabrali do nich dużego zaufania i przekonania. We wszystkich swych przydziałach położyli nieocenione zasługi jako żywioł wybitnie udyscyplinowany i służyli zawsze ochotniczym oddziałom powstańczym za wzór" - charakteryzował kadetów szef Sztabu Naczelnego Dowództwa Wojsk Powstańczych, dr Lubieniec.

    Opinia ta znalazła się w sprawozdaniu "O ściągnięciu kadetów zbiegłych na Górny Śląsk z Korpusów Nr. 1 (Lwów) i Nr. 2 (Modlin)", sporządzonym przez kpt. Antoniego Łukasiewicza z korpusu we Lwowie. Wraz z kpt. Gołembiewskim zostali oni delegowani na Górny Śląsk przez Oddział III Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych w celu "odszukania i odesłania" kadetów - kilkunastoletnich chłopców - do macierzystych jednostek, względnie do ich domów.

    Do III Powstania Śląskiego, które rozpoczęło się w nocy z 2 na 3 maja 1921 r., uciekło w sumie w małych grupach 112 kadetów. Wcześniej złożyli sobie wzajemnie przysięgę, że "do powstania zbiegną i w powstańczej służbie wytrwają". Zgłaszali się do władz powstańczych pod przybranymi nazwiskami, aby utrudnić swą identyfikację i ewentualne odesłanie do jednostek.

    Powstańczy dowódcy wyrażali się o kadetach z ogromnym uznaniem. W omawianym raporcie znalazła się opinia dowódcy Grupy "Północ" kpt. Nowaka, który mówił: "kadeci spisali się jak bohaterowie. W najtrudniejszych warunkach, pomimo nadmiernego znużenia (...) dawali świetny przykład Ślązakom i oni to najwięcej przyczynili się do osiągnięcia powodzeń pod Górą św. Anny".

    Z opisów wynika jednak, że kadeci - choć bohaterscy - popełniali wiele błędów na polu walki. "Rozognieni walką zaniedbywali świadomie przestrzegania najprymitywniejszych zasad taktycznych boju, nie wyzyskiwali właściwości terenowych dla celów własnej ochrony i że owo właśnie zaniedbanie spowodowało kilka śmiertelnych wypadków. (...) Takiem zachowaniem się dowiedli wprawdzie brawurowej odwagi i wzbudzili dla siebie szacunek w szeregach powstańczych, lecz zapłacili za nie młodem i tak wielkie nadzieje rokującem życiem".

    Chłopcom imponowała atmosfera panująca w powstańczych oddziałach. "Z każdym dniem coraz więcej nasiękali wadami i przywarami otoczenia" - ubolewa autor sprawozdania. "To wszystko, co szkoła i dom zwalcza, z małymi wyjątkami przyjęło się bardzo łatwo u wszystkich: wybujała pewność siebie, namiętne palenie tytoniu, zbytnie używanie alkoholu, u niektórych rozbrajająca swoboda obcowania z dziewczętami, rubaszność, granicząca chwilami z prostactwem, a w stosunku do przełożonych gorsząca poufałość, sprzeczna z najprymitywniejszymi zasadami dyscypliny wojskowej" - dodawał kpt. Łukasiewicz, wyciągając wniosek, że "z powyższych przyczyn ściągnięcie kadetów było rzeczą konieczną i piekącą".

    Według sprawozdania, do jednostek wróciło ostatecznie 97 kadetów. Siedmiu rannych zostało na leczeniu w szpitalach, czterech poległo w walce, a czterech - ciężko rannych - dostało się do niewoli niemieckiej, w której prawdopodobnie zmarli.

    Wśród poległych znalazł się kadet Karol Chodkiewicz, który zginął 21 maja 1921 r. pod Gogolinem. Zgłosił się 11 maja do 8 pułku piechoty, gdzie dostał przydział do pracy biurowej, w której wytrwał kilka godzin. "Po południu zbiegł i wypłynął w walkach 8 pułku, kpta Rataja, i w parę dni później poległ" - pisze kpt. Łukasiewicz.

    Oceniając rolę odegraną przez kadetów w walkach dowódca Grupy "Północ" kpt. Nowak stwierdza: "Obecne powstanie górnośląskie ma także i ten skutek, że pod jego wpływem liczni Ślązacy, którzy nawet po polsku zgoła mówić nie umieją i dotąd zawsze czuli się rdzennymi Niemcami, nagle cudownym sposobem przejrzeli i uczuli się gorącymi Polakami. Wielu z nich zamierzam dla dalszego kształcenia się skierować do Polski, pragnę i inną posiadającą warunki młodzież oddać najchętniej do tych Waszych szkół, które umieją tak wzorowo wychowywać, jak chlubny przykład dają właśnie Wasi kadeci". MJS

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/ jra/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Korpus kadetów – szkoła dla dzieci i młodzieży, współcześnie zwykle na poziomie szkoły średniej, mająca w programie nauczania różnego typu szkolenie wojskowe, prócz kształcenia ogólnego. Pierwsze oddziały kadetów gaskońskich utworzono we Francji za czasów Ludwika XIII, służyli w nich młodsi synowie (franc. cadet) szlachty. Kadetem był prawdziwy Portos.

    Korpus kadetów – szkoła dla dzieci i młodzieży, współcześnie zwykle na poziomie szkoły średniej, mająca w programie nauczania różnego typu szkolenie wojskowe, prócz kształcenia ogólnego. Pierwsze oddziały kadetów gaskońskich utworzono we Francji za czasów Ludwika XIII, służyli w nich młodsi synowie (franc. cadet) szlachty. Kadetem był prawdziwy Portos.

    Szkoła Kadetów Piechoty w Łobzowie (niem. Infanteriekadettenschule Lobzow bei Krakau) - korpus kadetów piechoty Cesarskiej i Królewskiej Armii.

    Związek Dawniejszych Powstańców na rzecz Górnoślaskiej Niepodległości – organizacja działająca na terenie Prowincji Górnośląskiej w latach 1921-1922 w granicach Niemiec, składała się z byłych powstańców śląskich, dążyła pierwotnie do niepodległości Górnego Śląska, następnie do autonomii Górnego Śląska, jako państwa związkowego Rzeszy, ostatecznie do autonomii Prowincji Górnośląskiej, pozostałej po podziale Górnego Śląska w państwie niemieckim.

    Szkolnictwo wojskowe - system obejmujący wojskowe zakłady nauczające, do których należą szkoły i kursy wojskowe, korpusy kadetów, oraz specjalne jednostki ćwiczebne niezależnie od ich nazwy. W systemie szkolnictwa wojskowe odbiera się głównie szkolenie wojskowe. Istnieją jednak wojskowe zakłady nauczające przekazujące wiedzę cywilną (np. wojskowe kursy maturalne). Szkolnictwo wojskowe stanowi zatem edukacyjne zaplecze wojska.

    Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi – polskie odznaczenie wojskowe ustanowione w 1921 roku dla powstańców śląskich.

    Napola (oficj. Nationalpolitische Erziehungsanstalten – Narodowo-Polityczne Zakłady Wychowawcze, NPEA) - niemieckie szkoły średnie z internatem istniejące w III Rzeszy. Podlegały początkowo Ministerstwu Wychowania i SA, potem SS i były zbliżone do korpusu kadetów, przygotowywały kadry m.in. dla Wehrmachtu i Waffen-SS. NPEA Oranienstein kontynuowała tradycje Królewskiego Pruskiego Korpusu Kadetów. Pierwotnie stworzono je z myślą o chłopcach. Istniały jednak także dla dziewcząt - pierwszy utworzono w Wiedniu w 1938 roku.

    Dodano: 29.04.2011. 00:25  


    Najnowsze