• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badanie podważa teorię o kolebce języka

    12.03.2012. 15:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Większość naukowców uważa, że korzenie ludzkiego języka znajdują się w Afryce, a konkretne w południowo-zachodniej części kontynentu. Nowe badanie przeprowadzone przez Ludwig-Maximilians-Universität München (LMU) w Niemczech podważa tę teorię, twierdząc, że brak jest wystarczających danych na jej poparcie. Badanie było finansowane ze środków projektu QUANTHISTLING ("Ilościowe modelowanie językoznawstwa historyczno-porównawczego"), który otrzymał grant startowy Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN) w wysokości 1,93 mln euro w ramach siódmego programu ramowego UE (7PR). Wyniki badania, przedstawione na łamach czasopisma Science, dowodzą, że poszukiwania miejsca, w którym narodził się język, nie zostały jeszcze zakończone.

    W 2011 r. Quentin Atkinson z Uniwersytetu w Auckland w Nowej Zelandii wysunął hipotezę, że korzenie języka znajdują się w południowo-zachodniej Afryce. Dr Atkinson oparł swoją teorię na analizie porównawczej liczby fonemów występujących w około 500 współczesnych językach. Fonemy są najmniejszymi jednostkami języka, których zadaniem jest różnicowanie elementów znaczeniowych. Występują w językach naturalnych i jest ich bardzo wiele. Nowozelandzki językoznawca odkrył, że największe zróżnicowanie fonemów występuje w językach używanych w południowo-zachodniej Afryce. Wykazał także, że ilość fonemów w języku z reguły maleje wraz ze wzrostem odległości od tego regionu Afryki.

    Teoria dr. Atkinsona postuluje zjawisko analogiczne do zróżnicowania genów człowieka, które według naukowców maleje w miarę oddalania się od Afryki. Specjaliści określają ten proces mianem "efektu założyciela". Chodzi o to, że populacje opuszczające Afrykę miały znacznie uboższą pulę genetyczną niż grupy, które pozostały na kontynencie.

    Dr Cysouw i jego współpracownicy z LMU dowiedli jednak, że określenie miejsca pochodzenia języka zależy od danych, jakie uwzględnimy. Zatem ich zdaniem kolebką języka może być Afryka, ale równie dobrze dowolne inne miejsce na Ziemi.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Mowa jest sygnałem quasi-stacjonarnym. Za jej zakres częstotliwości przyjmuje się najczęściej 300Hz - 3kHz (w telefonii), jednakże w wielu wypadkach sygnał mowy może mieć częstotliwości do 8 kHz. Zakres zależy od cech osobniczych mówiącego oraz języka. Język polski relatywnie często korzysta z fonemów o wysokich częstotliwościach, np. "sz" i "ś". W sygnale mowy wyróżniamy jednostki podstawowe - fonemy (w języku polskim występuje ich 38). Fonemy nie zawsze są oddzielone chwilami ciszy, co więcej występuje zjawisko wzajemnego modyfikowania i nakładania się sąsiadujących fonemów - koartykulacja. Hipoteza Okresu Krytycznego (ang. Critical Period Hypothesis) to hipoteza dotycząca przyswajania języka sformułowana przez amerykańskiego językoznawcę i psychologa Erica Lenneberga (1921 - 1975), który jako pierwszy zauważył, że istnieje określony okres na przyswojenie języka. Lenneberg stwierdził, że jeśli nabycie języka nie nastąpi przed zakończeniem okresu dojrzewania, nigdy nie będzie możliwe jego przyswojenie w pełni funkcjonalnej formie. Do hipotezy Lenneberga nawiązuje amerykański językoznawca Noam Chomsky, który twierdzi, że przyswojenie języka możliwe jest dzięki czynnemu w okresie krytycznym Mechanizmowi Przyswajania Języka (ang. Language Acquisition Device lub LAD) zawierającemu zasady gramatyki uniwersalnej. Według Chomskyego, zasady gramatyki uniwersalnej obecne są we wszystkich językach świata i ponieważ są wrodzone, dzieci nabywające język nie muszą się ich uczyć. Jednak po upływie okresu krytycznego, Mechanizm Przyswajania Języka ulega zanikowi i nabycie języka bez jego pomocy jest praktycznie niemożliwe. Gramatyka kategorialna – rodzaj gramatyki formalnej, w której wyróżnia się: słownik będący zbiorem atomów języka opisywanego przez gramatykę, typizację początkową określającą zasady przypisywania typów elementom ze słownika oraz typ naczelny gramatyki. Teoria gramatyk kategorialnych zajmuje się zatem różnymi metodami opisu języków symbolicznych i języka naturalnego, opartymi na typizacji języka.

    Rozmieszczenie geograficzne języka hiszpańskiego lub języka kastylijskiego (określane również terminem Hispanofonia) oznacza analizę rozmieszczenia ponad 500 milionów użytkowników tego języka na świecie. Jest językiem oficjalnym dużej ilości krajów, głównie w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Łacińskiej, Afryce i na Półwyspie Iberyjskim. Język gwizdów – język przekazujący informację fonemiczną jedynie za pośrednictwem tonu, długości i w mniejszym zakresie- akcentu; wiele cech fonemicznych języka mówionego nie występuje. Z reguły język gwizdów naśladuje brzmienie słów języka mówionego. Języki tego typu są rzadko spotykane, ale występują na wszystkich kontynentach. Ich podstawową funkcją jest porozumiewanie się na duże odległości (1-2, nawet do 5 km) w trudno dostępnym i słabo zaludnionym terenie (regiony górskie i/lub gospodarka pasterska). Obecnie tylko w zachodniej Afryce języki gwizdów są często używane, na innych kontynentach mają charakter reliktowy lub zanikają, głównie z powodu rozwoju np. telekomunikacji.

    Glossematyka — (gr. glōssa – język i mathē – nauka) — terminem tym określa się teorię językoznawczą duńskiego lingwisty Louisa Hjelmsleva, rozwijaną dalej przez jego kolegów z Kopenhaskiego Koła Językoznawczego. Glossematyka jest odłamem strukturalizmu, zwana jest „neosaussuryzmem”. Językoznawstwo, według Hjelmsleva, musi badać strukturę języka jako taką, bez uciekania się do stref pozajęzykowych. Teoria języka jest poprawna jedynie wtedy, kiedy opiera się na „zasadzie empirii”, tj. jeżeli opis spełnia następujące trzy warunki: Ankyloglosja , w języku polskim określana zwykle jako tzw. krótkie wędzidełko języka - to wrodzone zaburzenie rozwojowe w jamie ustnej, często występujące rodzinnie, spowodowane przez wędzidełko języka, które ogranicza ruchomość języka. Ograniczenie zakresu ruchów języka w ankyloglosji zależy przede wszystkim od długości przyczepów wędzidełka do dolnej powierzchni języka i dna jamy ustnej oraz długości jego wolnego fałdu. Ograniczenia ruchów są tym większe, im dłuższe są przyczepy wędzidełka i krótszy jest wolny fałd, oraz im wędzidełko jest grubsze i mniej podatne na rozciąganie. W okresie noworodkowym i niemowlęcym ankyloglosja jest jedną z najczęstszych przyczyn zaburzeń ssania piersi, a w dalszych latach rozwoju dziecka może być przyczyną wad wymowy (dyslalia ankyloglosyjna) i wad zgryzu. W okresie dojrzałym ankyloglosja może uniemożliwiać wykonywanie pewnych zawodów, np. dmuchacza szkła, i grę na instrumentach dętych, a wada wymowy może utrudniać kontakty społeczne i wykonywanie pewnych zawodów, np. aktora, kapłana, polityka. W populacji noworodków ankyloglosję rozpoznaje się u około 3-10% dzieci, natomiast częstość występowania wad wymowy spowodowanych przez nieprawidłowo zbudowane wędzidełko języka uważa się za znacznie wyższą. U noworodków z ankyloglosją wykonuje się proste przecięcie wędzidełka języka (zwane frenotomią), po którym stwierdza się zwykle ustąpienie zaburzeń ssania piersi. W późniejszym okresie życia, najczęściej ze wskazań logopedycznych wykonuje się też wycięcie wędzidełka (frenulektomię) lub plastykę wędzidełka (frenuloplastykę).

    Polityka językowa – zbiór zasad i założeń przyjęty przez władze danego państwa w stosunku do języka lub języków obowiązujących bądź używanych na jego terenie. Obejmuje ona przyjęcie języka urzędowego, określenie sposobu jego nauczania, status języków mniejszości narodowych a także stosunek do ochrony języka przed wpływem obcych kultur. Odmiana języka – zróżnicowanie języka literackiego, wynikające z dużego rozprzestrzenienia się danej mowy na świecie. Różnice między wariantami są na tyle małe, że można je rozróżniać w obrębie jednego języka. Nie należy mylić odmiany języka, która dotyczy tylko języka ogólnonarodowego, z dialektem, który jest mową ludową.

    Zapożyczenia z języków indyjskich - wyrazy zapożyczone w języku polskim lub innych językach, pochodzące pierwotnie z języków indyjskich. Do języków nieindyjskich, zawierających szczególnie duży procent słów pochodzenia indyjskiego, można zaliczyć język malajski / indonezyjski oraz inne języki Azji Południowo Wschodniej, a także język suahili, w którym zapożyczenia z hindustani stanowią około 1% słownictwa. Ze względu na bezpośrednie kontakty, językiem europejskim, zawierającym stosunkowo dużo zapożyczeń z języków indyjskich, jest język angielski. Niektóre z nich poprzez angielski zostały przejęte również przez inne języki europejskie. Do języka polskiego trafiły najczęściej bezpośrednio z języka angielskiego. Oprócz wielu słów, które stały się w taki sposób internacjonalizmami, w języku angielskim funkcjonuje wiele wyrazów pochodzenia indyjskiego, na co dzień nieużywanych w innych językach np. thug, juggernaut, cheetah, mulligatawny, cot, dinghy, dacoit, toddy, pukka, pundit itd.

    Spółgłoski faryngalne (spółgłoski gardłowe) - spółgłoski szczelinowe artykułowane poprzez silne cofnięcie nasady języka, tak że powstaje szczelina między nagłośnią a tylną ścianką jamy gardłowej. Występują w językach semickich (np. w arabskim i sefardyjskiej wymowie języka hebrajskiego), północnokaukaskich i niektórych językach indiańskich (zwłaszcza salisz i wakaskich). Zgodnie z teorią laryngalną język praindoeuropejski mógł również zawierać spółgłoski faryngalne.

    Puryzm (od łac. purus – czysty) – postawa językowa charakteryzująca się rygorystyczną dbałością o poprawność i czystość języka, wynikającą z pobudek emocjonalnych, związanych z poczuciem, że język jest wartością wymagającą troski. Puryści dążą do usunięcia z języka lub niedopuszczenia do niego tych elementów, które uważają za niepoprawne lub szkodliwe. Dążenia te wynikają z ich przekonania, że jednostki mogą wpływać na kształt i rozwój języka. Puryści często wynajdują niepożądane przez siebie elementy językowe w tekstach pisanych lub wypowiedziach i zwracają na nie uwagę. W wersji umiarkowanej ich krytyka dotyczy elementów nowych w języku (np. zapożyczeń), w skrajnej natomiast – tych, które znajdują się w języku od dawna i nie budzą sprzeciwu w większości jego użytkowników. Do charakterystycznych sformułowań używanych przez purystów należą takie zwroty jak: „odchwaszczanie języka”, „odśmiecanie języka”, „czyszczenie języka”. Postawa purystyczna może być umotywowana rzeczywistym zagrożeniem języka, np. w sytuacji niewoli narodowej. Puryzm jest postawą najczęściej opisywaną przez badaczy. Języki khoisan (języki buszmeńsko-hotentockie) – rodzina językowa obejmująca ponad 100 języków występujących w Afryce, głównie krajach Afryki południowej (RPA, Namibia, Angola, Botswana i Tanzania). Języki tej rodziny reprezentują typ języków mlaskowych, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Niekiedy uznawane są za najstarszą z rodzin językowych i przeciwstawiane pozostałym językom ludzkości, które zatraciły mlaski.

    Ireneusz Bobrowski (ur. 19 listopada 1954 w Warszawie), profesor językoznawstwa, w l. 2002-2008 dyrektor Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie, kierownik Katedry Językoznawstwa Ogólnego i Indoeuropejskiego UJ. Zajmuje się składnią języka polskiego, metodologią językoznawstwa i teorią języka. Członek Komitetu Językoznawstwa PAN, wiceprzewodniczący Zarządu Głównego Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego. Jest wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim i autorem książek „Zaproszenie do językoznawstwa” i „Językoznawstwo racjonalne”. Kategoria gramatyczna języka – zbiór wszystkich wyrażeń języka, które mogą się wzajemnie zastępować w dowolnym zdaniu danego języka, przy czym w wyniku tego zastąpienia otrzymujemy również zdanie tego języka.

    W najbardziej ogólnym ujęciu metamodelowanie (zapisywane również jako meta-modelowanie) określa analizę, konstrukcję i rozwój ram, reguł, ograniczeń, modeli i teorii, które są użyteczne przy procesie modelowania w pre-definiowanej grupie problemów. Sam termin składa się z dwóch członów: meta i modelowanie. Meta-modelowanie wraz meta-modelami występuje w wielu dziedzinach wiedzy, np. w meta-nauce, meta-filozofii, meta-teorii czy też w teorii systemów. Termin ten występuje również w matematyce oraz często spotykany jest w informatyce. Austriacka odmiana języka niemieckiego, potocznie Österreichisch – różnorodne formy wykorzystania języka niemieckiego na terenie Austrii, które odróżniają się od standardowych elementów literackiej wersji tego języka. Jego obszar występowania nie pokrywa się z granicami państwa austriackiego.

    Dodano: 12.03.2012. 15:49  


    Najnowsze