• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bogate znaleziska z cmentarzyska sprzed 1,5 tysiąca lat w Warmińsko-Mazurskiem

    05.12.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pięć spopielonych pochówków ludzkich i cztery szkielety koni odkryli archeolodzy podczas czwartego sezonu wykopaliskowego na cmentarzysku z okresu wędrówek ludów (IV-VI wiek n.e.) w Robawach (woj. warmińsko-mazurskie).

    "Badania jam z pochówkami koni w znaczący sposób poszerzyły dotychczasową wiedzę o rytuale ofiarnym związanym z obrządkiem pogrzebowym" - wyjaśnia kierująca badaniami Izabela Mellin-Wyczółkowska z Muzeum w Kętrzynie.

     

    W dwóch przypadkach, po raz pierwszy na terenie północno-wschodniej Polski, archeolodzy zaobserwowali dwuetapowe składanie szczątków konia do grobu. W podwójnym pochówku najpierw złożono skórę zwierzęcia z poćwiartowanym szkieletem, a dopiero po jakimś czasie łeb. Mięso prawdopodobnie spożywano w czasie uczty ofiarnej.

    W drugim przypadku do jamy złożono najpierw kończyny konia, a po jej częściowym zasypaniu, na przygotowanym nasypie ustawiono łeb zwierzęcia przyciśnięty kamieniem - wynika z ustaleń badaczy.

    "Przed zakopaniem szczątków zwierzęcych w dwóch jamach palono w jakimś celu ogniska - zauważyliśmy ślady spalenizny. W czasie zasypywania niektórych jam do ich wnętrza wrzucano tlące się jeszcze węgle drzewne. Naszym zdaniem może to być związane z rytuałem ofiarnym, może z jakimś symbolicznym oczyszczeniem grobu" - dodaje archeolog.

    Tegoroczny sezon wykopaliskowy przyniósł również odkrycia nieznanych dotąd z tego miejsca artefaktów.

    "Najciekawszym zabytkiem z grobu końskiego był wykonany z rogu krępulec - element wędzidła. Tego typu zabytki uważane są powszechnie za dowód na kontakty mieszkańców tych terenów z Awarami - koczowniczym ludem, który w połowie VI w. pojawił się na terenach dzisiejszych Węgier. W tym samym grobie przy jednym ze szkieletów znaleźliśmy brązową sprzączkę z pozostałościami rzemienia i dwa żelazne groty włóczni" - opowiada Mellin-Wyczółkowska.

    W pobliżu pochówków końskich znajdowały się groby ze szczątkami ludzi. Badacze zauważyli pewną prawidłowość w kilku przypadkach - pochówki ludzkie usytuowane były przy północnych i wschodnich krańcach jam z końmi.

    Odkryte ludzkie groby ciałopalne były silnie zniszczone. Jednak na podstawie zabytków archeolodzy oszacowali ich wiek na równoczasowy z pochówkami końskimi. Do najciekawszych zabytków z wyposażenia grobów należy importowana, pozłacana zapinka płytkowa, bogato zdobiona ornamentem zoomorficznym, czyli przedstawiającym zwierzęta.

    Również na powierzchni cmentarzyska archeolodzy znaleźli liczne przedmioty pochodzące ze zniszczonych grobów. Wśród nich jest zakończenie rogu do picia wykonane z brązu i fragment brązowej zapinki zdobionej niebieską, białą i czerwoną emalią, importowanej z terenu Cesarstwa Rzymskiego.

    "Znaleźliśmy również żelazny grot strzały do łuku podobny do przedmiotów z IX-XI w. z terenów wschodniej Europy. Może to być jeszcze jeden ślad wczesnośredniowiecznego cmentarzyska warstwowego, które mogło istnieć w tym miejscu i zniszczono w wyniku prowadzonych tutaj od średniowiecza prac polowych" - uważa archeolog.

    Pochówek na cmentarzysku warstwowym polegał na rozsypywaniu szczątków zmarłych wraz z darami grobowymi na powierzchni gruntu. Z tego względu takie praktyki są trudne do obserwacji dla archeologów. Najczęściej o istnieniu tego typu cmentarzysk można wnioskować na podstawie przedmiotów odkrywanych w warstwie powierzchniowej gleby. Rzadko udaje się zaobserwować wyraźne skupiska kości.

    Wyniki dotychczasowych badań w Robawach są przygotowywane do wstępnej publikacji. Wykopaliska odbywały się w sierpniu. Był to już piąty sezon badawczy, w którym wzięli udział wolontariusze i entuzjaści archeologii. Kwaterę na badania nad jeziorem Mutek udostępnił naukowcom Wydział Ochrony Środowiska i Rybactwa UWM w Olsztynie.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e. Archeozoologia – dziedzina nauki z pogranicza humanistyki i zoologii. Jest pomocniczą dziedziną archeologii zajmującą się badaniem szczątków zwierzęcych odkrytych w czasie w wykopalisk. Dostarcza wiedzy m.in. na temat pochodzenia zwierząt domowych oraz procesu domestykacji, czyli początków procesu oswajania dzikich zwierząt, ich udomowienia i hodowli. Jest też źródłem wiedzy o eksploatacji środowiska naturalnego przez człowieka. Klimatostratygrafia – dziedzina stratygrafii, stosowana w badaniach czwartorzędu (ostatnich 2,6 mln lat). Polega na obserwacji w osadach szczątków organicznych świadczących o charakterze zbiorowisk roślinnych i zwierzęcych oraz ich zmianach w czasie. Występowanie w kolejnych warstwach osadu szczątków organizmów, które miały określone wymagania termiczne i wilgotnościowe, pozwala na odtworzenie zmian warunków klimatycznych w okresie powstawania osadu.

    Bioarcheologia − dziedzina nauki, stanowiąca dział archeologii środowiskowej, zajmująca się badaniem resztek organicznych, zarówno ludzkich, zwierzęcych jak i roślinnych uzyskanych w wyniku wykopalisk archeologicznych. W amerykańskim i brytyjskim środowisku naukowym termin oznacza wyłącznie studium szczątków ludzkich. Kidzina – wał plażowy utworzony przez organiczne szczątki wyrzucone przez fale na brzeg morza. Składa się głównie ze szczątków wodorostów morskich. Oprócz tego może zawierać szczątki zwierzęce, np. martwe ryby lub meduzy, muszle, a także bursztyn i szczątki pochodzące pierwotnie z lądu (np. drewno, szczątki lądowych bezkręgowców).

    Pomnik Wiosny Ludów w Grodzisku Wielkopolskim − zwany również Pomnikiem Grodziskich Kosynierów upamiętnia wydarzenia Wiosny Ludów w Grodzisku Wielkopolskim. W czasie walk w mieście, do których doszło 28 kwietnia 1848 zginęło lub zostało rannych kilkudziesięciu jego mieszkańców. Większość poległych i pomordowanych pochowano przy kościele św. Ducha. W 1932 zbudowano w pobliżu pierwszy pomnik, został on jednak zniszczony w czasie okupacji przez hitlerowców. W roku 1948, z okazji 100-lecia Wiosny Ludów, wzniesiono nowy pomnik. W 1997 złożono przed nim trumnę za szczątkami grodziskich kosynierów, które wydobyto w czasie ekshumacji powstańczej mogiły przy kościele. Lametazaur (Lametasaurus indicus) – nazwa nadana chimerze złożonej ze szczątków kilku zwierząt. Nazwa "Lametasaurus" oznacza "jaszczur z formacji Lamet" i odnosi się do leżącej w Dżabalpur w Indiach formacji, w której odkryto szczątki tego domniemanego dinozaura. Holotyp składa się z fragmentów pancerza ankylozaura lub tytanozaura, zębów krokodyla i szczątków teropodów. Został opisany przez Matleya w 1921 jako teropod. Inne skamieliny przypisywane niegdyś lametazaurowi uważa się obecnie za należące do radżazaura. Ponieważ Lametasaurus okazał się chimerą, nazwa ta nie jest używana. Skamieliny na których podstawie opisano lametazaura pochodzą z mastrychtu (późna kreda).

    Sklep zoologiczny: Sklep zoologiczny to miejsce, gdzie w detalu sprzedawane są różne rodzaje zwierząt domowych. Tego typu sklepy sprzedają również karmę dla zwierząt oraz akcesoria związane ze zwierzęcą tematyką. Kultura ananińska – kultura epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, rozwijająca się od IX do II wieku p.n.e. w dorzeczu środkowej Wołgi, Kamy, Wiatki i Białej. Osiedla tej kultury sytuowane były najczęściej na nadrzecznych cyplach. Gospodarka opierała się na hodowli głównie koni, a w dalszej kolejności bydła i świń uzupełnianą rolnictwem, którego znaczenie wzrastało wraz z biegiem lat. Silnie rozwinięta była metalurgia brązu i żelaza, wytwarzane były głównie elementy uzbrojenia (groty oszczepów, grociki do strzał łuków, sztylety, czekany) zdobione symboliką zoomorficzną. Cmentarzyska charakteryzowały się dużym rozmiarem, często więcej niż 1000 grobów oraz pochówkami szkieletowymi.

    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań.

    Wierzenia Olmeków – związane są z kultem szamańskim. Olmekowie wierzyli, że każdy człowiek, każde zwierzę ma duszę. Człowiek w swojej duszy ma ducha zwierzęcia. Najważniejszym zwierzęciem dla Olmeków był jaguar. Uosabiał on siły nadprzyrodzone, boga, przodka Olmeków, był drugim "ja" szamana. W wyobrażeniach kultowych spotykana jest także postać półczłowieka, półjaguara. Wiele obrzędów religijnych skupiało się wokół tego zwierzęcia. Innym bogiem olmeckim był Pierzasty Wąż, opiekun przynoszący szczęście, zapewniający pomyślność. Olmekowie są jednocześnie prekursorami religii związanej z panteonem bóstw. Możliwe, że wiązało się to z powstaniem pierwszych miast-państw o teokratycznym charakterze i tworzeniem się struktur tego społeczeństwa. Religia wyznawana przez Olmeków była ściśle związana z sztuką a zwłaszcza z rzeźbą. Stąd zachowanych wiele wyobrażeń bogów, kapłanów olmeckich (głowy olmeckie znalezione w La Venta). O samym rytuale religijnym wiemy niewiele. Przez badaczy podejmowane są próby opisania wiary tego starożytnego ludu, są to jednak informacje niepełne. Wiele zagadek związanych z tym okresem historii Mezoameryki najprawdopodobniej nigdy nie zostanie wyjaśnionych. Wiadomo jednak, że część wierzeń olmeckich przetrwała, najprawdopodobniej w nieco zmodyfikowanej formie, w wierzeniach Tolteków i Azteków. W publikacji A Study of Olmec Iconography opublikowanej w 1971 r. przez Petera Dawida Joralemona zostało wymienionych 10 bogów olmeckich, jednak niewiele informacji o nich zachowało się do naszych czasów. Wymienieni w tej publikacji bogowie to:

    Carrowmore (irl. An Cheathrú Mhór) – jedno z 4 dużych cmentarzysk megalitycznych z grobami korytarzowymi w Irlandii. Pozostałe cmentarzyska to: cmentarzysko w dolinie rzeki Boyne (Newgrange, Knowth i Dowth), Loughcrew i Carrowkeel. Carrowmore charakteryzuje się największą koncentracją grobów, chociaż tutejsze groby są mniejsze i prostsze w konstrukcji niż znane z innych irlandzkich miejsc. Cmentarzysko zajmuje obszar ponad 1 km². Część grobów stoi na prywatnych gruntach. Obecnie około 30 różnie zachowanych grobów jest rozmieszczonych wokół grobowca centralnego (nr 51). Groby zostały ponumerowane przez George’a Petriego podczas tworzenia pierwszego "Ordnance Survey of Britain and Ireland" w 1837 r. W tamtym czasie musiało istnieć więcej grobów (przynajmniej 25), a obecne luki w numeracji wskazują, że część z nich uległa zniszczeniu. System numeracji Petriego jest używany do dziś. Genyornis newtoni – duży wymarły nielotny ptak, który występował w Australii ok. 1,6 mln -40 tys. lat temu (plejstocen). Jego wymarcie nastąpiło mniej więcej w tym samym czasie co wielu innych australijskich przedstawicieli megafauny i zbiegło się w czasie z przybyciem ludzi na ten kontynent. Był mięsożercą. Masywny, przystosowany do gruchotania kości dziób daje podstawę do przypuszczeń, że podobnie jak współczesne hieny był zarówno padlinożerną jak i myśliwym. Jego najbliższymi współcześnie żyjącymi krewnymi są blaszkodziobe ptaki wodne. Osiągał 2 m wzrostu. Występował zarówno w lasach jak i na otwartych trawiastych przestrzeniach. Znalezione obok jego kości wykonane przez ludzi przedmioty świadczą, że przez jakiś czas przedstawiciele tego gatunku występowali wspólnie z pierwszymi ludźmi zamieszkującymi Australię. Szczątki kostne genyornisa odkryto obok jeziora Callabonna oraz w Naracoorte Caves (południowa Australia), a także w Cuddie Springs (południowa Nowa Walia). Wokół jego szczątków odkryto kamienie żołądkowe, połykane w celu ułatwienia trawienia pokarmu. Do tego ptaka przypisuje się również ponad 700 odkrytych skorupek jaj. Ponieważ Genyornis wymarł w stosunkowo krótkim czasie, przyczyną tego nie mogły być zmiany klimaty. Niektórzy badacze traktują to jaki dowód na to, że to człowiek spowodował wymarcie większości australijskiej megafauny.

    Dodano: 05.12.2011. 00:04  


    Najnowsze