• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Bogdan Gadomski laureatem nagrody im. Moczarskiego

    11.11.2010. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Bogdan Gadomski został laureatem Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego dla najlepszej książki historycznej roku za pracę "Biografia agenta. Największy agent polityczny II RP". Wręczenie nagrody odbyło się 9 listopada w Warszawie.

    W tegorocznej, drugiej edycji nagrody im. Moczarskiego w finale znalazło się dziesięć książek: biografie Wacława Kostki-Biernackiego, Jerzego Borejszy, Hansa Franka, Jerzego Giedroyca, Józefa-Joska Muetzenmachera, Józefa Światły, a także monografie o Okrągłym Stole, wywiadzie w PRL-u, narodzinach idei Dmowskiego i losach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po wojnie.

    Bohater nagrodzonej książki Gadomskiego, Józef Muetzenmacher, to jeden z najbardziej tajemniczych agentów wywiadu - komunista, który współpracował przed wojną z sanacyjną policją, a podczas wojny z Gestapo, przeważnie działał na kilka frontów, kilkakrotnie zmieniał tożsamość, co najmniej raz sfingował własną śmierć.

    Józef Muetzenmacher - znany także jako Józef Redyko, Jan Kamiński, Jan Reguła, Jan Berdych, Stanisław Roszkowski - urodził się w Mławie w 1903 roku w rodzinie żydowskich rzemieślników. Od 1920 roku działał w Komunistycznej Partii Robotniczej pod pseudonimem "Mietek Redyko" (od pierwszych sylab słów: rewolucja, dyktatura, komunizm). Polska policja aresztowała go w 1926 roku, za działalność antypaństwową odsiedział pięć lat w więzieniach we Wronkach i Rawiczu. Prawdopodobnie w 1930 roku Muetzenmacher został zwerbowany do współpracy z polską policją - jako tajny agent miał rozpracowywać komunistów.

    Zwolniony z więzienia na początku 1931 roku doprowadził do aresztowania kilku najważniejszych członków Sekretariatu Krajowego Komunistycznej Partii Polski. Aby zatrzeć ślady akcji, polska policja zdecydowała się na sfingowanie zabójstwa agenta. Rzekomy pogrzeb Muetzenmachera stał się manifestacją polityczną polskiej lewicy, on sam tymczasem rozpoczynał nowe życie. Został rządowym ekspertem od spraw ruchu komunistycznego. Ukryty w Bydgoszczy pod nazwiskiem Jan Alfred Reguła wydał w 1934 roku opracowanie "Historia Komunistycznej Partii Polski w świetle faktów i dokumentów" w którym wykazywał, że polscy komuniści działają jako agenda ZSRR w Polsce.

    Od początku 1940 roku Muetzenmacher współpracował z Niemcami i na ich polecenie tworzył w Bibliotece Publicznej Warszawy centrum dokumentacyjne na temat polskich komunistów. W 1944 roku objawił się jako pracownik sekcji antykomunistycznej Delegatury Rządu Londyńskiego na Kraj. Nawiązał też równolegle kontakt z członkami PPR. Najprawdopodobniej donosił Niemcom na AK-owców i PPR-owców, a jednocześnie przekazywał AK informacje o środowiskach lewicowych. Tak dotrwał do końca wojny.

    W 1945 roku Muetzenmacher przeniósł się do Wrocławia i jako Stanisław Roszkowski znalazł pracę na kolei, wstąpił do PPR, gdzie został doceniony jako aktywista. Zmarł w 1947 roku wieku 44 lat na chorobę woreczka żółciowego, jego prawdziwą tożsamość odkryto w kilka tygodni po śmierci. Przeprowadzono ekshumację grobu Muetzenmachera, ale dokumentacja tego wydarzenia jest obecnie niedostępna. Nie sposób ustalić, czy Muetzenmacher nie zainscenizował swojej śmierci po raz drugi, czując, że władze PRL-u są coraz bliżej ustalenia, kim naprawdę jest. Jego grób na cmentarzu Brudnowskim jest pusty, co Gadomski wyjaśnia tym, że po ekshumacji pochowano go w innym miejscu.

    Podobno jednak Muetzenmachera widziano w kilka lat po domniemanej śmierci w Izraelu.

    Nagroda Historyczna im. Kazimierza Moczarskiego przyznawana jest od zeszłego roku autorowi książki historycznej poświęconej najnowszej historii Polski - od odzyskania niepodległości w 1918 roku do czasów obecnych. Wysokość nagrody to 30 tys. zł. Współorganizatorem i fundatorem nagrody jest od tego roku, wraz z Fundacją Agory, Narodowe Centrum Kultury. ASZW

    PAP - Nauka w Polsce

     hes/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Jürgen Kuczynski (ur. 17 września 1904 w Elberfeld – zm. 6 sierpnia 1997 w Berlinie), niemiecki marksistowski historyk ekonomii i radziecki agent wywiadu GRU. Od 1930 roku członek Komunistycznej Partii Niemiec (KPD). W roku 1936 podjął współpracę z radzieckim wywiadem wojskowym GRU. Tuż przed wybuchem II wojny światowej wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie pełnił nielegalnie funkcję sekretarza Niemieckiej Partii Komunistycznej na emigracji. W styczniu roku 1940 został aresztowany i po kilku miesiącach internowania został zwolniony. Przez wszystkie lata wojny przebywał w Londynie działając jako agent wywiadu wojskowego Rosji Radzieckiej. W roku 1944 został przyjęty do armii amerykańskiej, gdzie pracował w oddziale analizującym efekty nalotów na Niemcy. W listopadzie 1945 roku uciekł do radzieckiej strefy okupacyjnej Niemiec. Związek Komunistów Internacjonalistów Polskich - polska organizacja trockistowska okresu międzywojennego. W 1932 roku w łonie Komunistycznej Partii Polski ukształtowała się grupa sympatyków Lwa Trockiego, tworzona przez byłych członków Bundu (Pinkus Minc, Hersz Mendel Sztokfisz, Usze Ejchenbojm, Izaak Deutscher) - tzw. Opozycja KPP. Grupa była niewielka (posiadała 3 komórki w Warszawie i okolicach, po jednej w Łodzi i Zagłębiu Dąbrowskim), działała głównie w środowisku żydowskich rzemieślników. Głównym postulatem Opozycji był jednolity front klasy robotniczej (negujący teorię "socjalfaszymu"), co było płaszczyzną współpracy z tzw. kostrzewistami (frakcja "większości" w KPP). W wyniku konfliktu z władzami partii trockiści zdecydowali się na początku 1934 roku utworzyć Związek Komunistów Internacjonalistów Polskich, który rozszerzył swe wpływy na m.in. Lwów (grupa ukraińskich narodowych komunistów) i Kielce. Przyjęcie hasła jednolitego frontu przez KPP osłabiło ZKIP. W 1935 roku Związek został rozwiązany a jego członkowie wstąpili do Bundu i Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1936 roku organizacja trockistowska została odbudowana pod nazwą Bolszewicy-Leniniści, która przetrwała do początków 1939 roku. Władysław Góra (ur. 16 listopada 1918 w Siedlcach, zm. 26 stycznia 2009) - polski historyk, działacz partyjny. Urodził się w rodzinie robotniczej w Siedlcach. Po po ukończeniu szkoły powszechnej w 1932 został elektrykiem. W czasie II wojny światowej do 1942 przebywał w ZSRR. Następnie w marcu 1942 roku wstąpił do armii Andersa. Armię opuścił latem 1944 roku by przez kolejne dwa lata pracować w rafinerii ropy naftowej w palestyńskiej Hajfie. Do Polski wrócił jesienią 1946 roku. Zamieszkał w Łodzi. Tam wstąpił do PPR i rozpoczął pracę w Zarządzie Wojewódzkim ZWM, jako kierownik Wydziału Propagandy, następnie w wojewódzkiej szkole przy Komitecie Wojewódzkim PPR (potem PZPR) pracował jako instruktor, a później jako starszy asystent. W latach 1946-1949 studiował historię na Uniwersytecie Łódzkim (praca mgr Gwardia i Armia Ludowa w województwie łódzkim). W 1950 przeprowadził się do Warszawy, gdzie pracował w Wydziale, a następnie Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR, a także. W latach 1967-1971 był wykładowcą w Akademii Wychowania Fizycznego, gdzie kierował Zakładem Nauk Politycznych. Po likwidacji Zakładu Historii Partii w 1971 roku był wykładowcą Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR. W 1960 roku obronił pracę doktorską PPR w walce o podział ziemi obszarniczej 1944-1945 (promotor: Henryk Jabłoński. W 1967 roku habilitował (Rozwój i działalność partii robotniczych w Polsce Ludowej 1944-1964. W 1973 został profesorem nadzwyczajnym, w 1979 – zwyczajnym. Na emeryturę przeszedł w 1982 roku. Władysław Góra jest autorem kilkudziesięciu publikacji książkowych oraz kilkaset artykułów.

    Nagroda Literacka Nike – polska nagroda literacka za książkę roku przyznawana od 1997 przez fundację tejże nagrody; celem nagrody jest promocja polskiej literatury współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem powieści; wysokość nagrody wynosi 100 000 złotych. Seweryn Ajzner (ur. 1914, zm. 1989) - historyk i działacz komunistyczny. W latach 1930-1934 był aktywnym członkiem Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej. W 1934 wyemigrował do Francji gdzie do 1936 działał w strukturach Komunistycznej Partii Francji. W latach 1936-1939 brał udział w wojnie domowej w Hiszpanii jako ochotnik Brygady im. Jarosława Dąbrowskiego. Następnie przebywał we Francji, gdzie walczył jako szeregowiec w armii francuskiej. Od czerwca 1940 do 1945 przebywał niewoli niemieckiej. W latach 1945-1948 jako członek francuskiego oddziału PPR działał w ruchu komunistycznym emigracji polskiej we Francji, pracując jako redaktor, potem redaktor naczelny dziennika „Gazeta Polska”. W 1949 roku został aresztowany przez francuską policję i deportowany do Polski. Do 1953 roku pracował w Wydziale Organizacyjnym KC PZPR oraz jako redaktor „Nowych Dróg” i „Życia Partii”. Studia aspiranckie odbył w Instytucie Nauk Społecznych. Od 1956 roku zatrudniony w Wydziale, następnie Zakładzie Historii Partii. W 1961 roku ukończył studia magisterskie w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR, w 1965 uzyskał tytuł doktora. W maju 1968 roku został wykluczony z szeregu członków PZPR.

    Józef Mützenmacher(ur. jako Josek Mycenmacher 18 kwietnia 1903 w Mławie, zm. w 1947 we Wrocławiu) – kadrowy działacz komunistyczny w Polsce, Niemczech i ZSRR, zastępca członka Komitetu Centralnego KPP, następnie agent i współpracownik polskiej policji politycznej, niemieckiego Antikominternu i Gestapo. Znany był również pod pseudonimami „Mietek Redyko” (akronim od REwolucja, DYktatura, KOmunizm), „Mieczysław Mützenmacher”, „Urbański”, „Jan Bogusław Kamiński”, „Jan Alfred Reguła”, „J.A.R.”, „Jan Berdych”, „Kwiatkowski”, „Docent”, „Jan Roszkowski” i innymi. Nagroda Kisiela została ustanowiona przez Stefana Kisielewskiego pod patronatem tygodnika „Wprost”. Przyznawana była przez niego samego od roku 1990, a po jego śmierci przez Kapitułę Nagrody Kisiela, składająca się z wszystkich dotychczasowych laureatów, Jerzego Kisielewskiego (syna twórcy nagrody) i Marka Króla (byłego redaktora naczelnego tygodnika „Wprost”). Nagroda Kisiela przyznawana jest w trzech kategoriach: polityk, publicysta i przedsiębiorca. Wyróżniane są osoby, które w mijającym roku osiągnęły szczególnie wiele i których działalność jest zgodna z duchem twórczości Kisiela. Obecnie żyje 56 laureatów nagrody.

    Witalis Szlachcikowski (ur. 11 grudnia 1908 w Germerslage zm. 8 marca 1986 w Wąbrzeźnie) Urodził się w grudniu 1908 roku w Germerslage w Niemczech, gdzie jego rodzice (Witalis i Marta, z domu Kożuch) wywędrowali za pracą, ale właśnie ziemię wąbrzeską ukochał i wybrał na swą „małą ojczyznę”. W 1918 roku cała rodzina wróciła do Polski, a młody Witalis rozpoczął naukę w gimnazjum w Starogardzie Gdańskim. Po zdaniu matury – od 1928 roku - pracował w administracji skarbowej, najpierw w Kartuzach, później w Działdowie, Tucholi, Wąbrzeźnie i Chełmnie. Po wybuchu II wojny światowej uczestniczył w wojnie obronnej, ranny w bitwie nad Bzurą, przebywał w niemieckiej niewoli do wyzwolenia. W oflagu starał się również być aktywny - należał do grona wykładowców prawa skarbowego. Po powrocie z niewoli, w 1946 roku rozpoczął pracę w Wąbrzeźnie (Urząd Skarbowy i Prezydium Powiatowej Rady Narodowej), angażując się jednocześnie – bardzo aktywnie – w działalność społeczną i kulturalną. Osobny rozdział w jego życiu stanowiła popularyzacja ziemi wąbrzeskiej. Jest autorem licznych opracowań na temat bliższej i dalszej historii miasta i powiatu wąbrzeskiego, które – przekazane wąbrzeskiej bibliotece – stały się zaczątkiem biblioteki regionalnej. Wielokrotnie brał udział w ogólnopolskich konkursach kronikarskich, zdobywając nagrody i wyróżnienia. W 1974 roku przeszedł na emeryturę, ale nie zarzucił swojej pasji. Zostało to wielokrotnie docenione – w 1978r. został wpisany do Honorowej Księgi Ludzi Zasłużonych dla Miasta Wąbrzeźna, a w 1984 do Honorowej Księgi Województwa Toruńskiego. W 1979r. został odznaczony medalem „Zasłużony dla Miasta Wąbrzeźna” i nie było to jedyne uhonorowanie jego zasług. Zmarł w marcu 1986 roku i został pochowany na wąbrzeskim cmentarzu. Ryszard Halaba (ur. 1930, zm. 1992) – polski historyk. Od 1947 roku aktywny działacz „Wici” oraz PPR (następnie PZPR). Od 1948 do 1950 był członkiem ZMP. Maturę zdał w 1950 roku. W latach 1950 – 1955 studiował historię na Uniwersytecie im. W. I. Lenina w Kazaniu (ZSRR). Od 1955 zatrudniony w Wydziale Historii Partii KC PZPR, następnie w Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR. W 1962 roku obronił pracę doktorską: Stronnictwo Ludowe 1944-1946 (niektóre problemy rozwoju organizacyjnego, działalności politycznej i współpracy z PPR). W latach 1976-1876 pracował jako wykładowca w Wyższej Szkole Nauk społecznych przy KC PZPR, skąd odszedł do pracy w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej w Warszawie. W swojej pracy naukowej zajmował się głównie powojenną historią polityczną Polski, szczególnie dziejami Polskiej Partii Robotniczej.

    Michaił Iovczuk (ros.: Михаи́л Три́фонович Иовчу́к; ur. 6 listopada 1908 r., zmarł 9 stycnia 1990 roku w Moskwie) - radziecki filozof i działacz partyjny. Doktor nauk filozoficznych, profesor, członek korespondent RAN, specjalista od historii filozofii rosyjskiej. W roku 1926 wstąpił do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Ukończył wydział filozoficzny Akademii Wychowania Komunistycznego w 1931 roku. Następnie zajmował się działalnością polityczną oraz pracował jako wykładowca na różnych uniwersytetach, m. in. na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym. Prace Michaiła Jowczuka przetłumaczono na kilka języków obcych.

    Szymon Szechter (ur. 5 kwietnia 1920 we Lwowie, zm. 1 czerwca 1983 w Londynie) – polski pisarz i tłumacz. Do 1957 roku przebywał w Związku Radzieckim. Był komsomolcem i członkiem partii komunistycznej, pracował m.in. jako lektor w Komitecie Miejskim Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego. W 1948 roku ukończył studia historyczne, w 1953 zrobił doktorat. Do 1957 roku wykładał historie na Uniwersytecie Lwowskim. Po przyjeździe do PRL otrzymał etat w Zakładzie Historii Partii przy KC PZPR. Autor nie dopuszczonej do druku pracy Geneza strajku chłopskiego w 1937. W latach 1962-1964 proawdził na UW zajęcia z historii ruchu ludowego w okresie międzywojennym. Następnie został dyrektorem w Związku Ociemniałych Żołnierzy PRL. W 1964 został skazany za nadużycia gospodarcze na karę więzienia w zawieszeniu. Od tego czasu czynił starania o otrzymanie zgody na wyjazd stały do Izraela. Jego sekretarką Nina Karsov. W 1966 roku SB dokonała rewizji w ich mieszkaniu. Przejęto w ten sposób notatki, rękopisy uznane za materiały szkalujące PRL. Nina Karsow-Szechter została skazana na trzy lata więzienia. W więzieniu wzieli ślub Po po dwóch latach została zwolniona i udała się na emigrację wraz Szymonem Szechterem. Na emigracji założył wraz z żoną w 1970 antykomunistyczne wydawnictwo Kontra, które wydaje min. książki Józefa Mackiewicza. Był stryjem Adama Michnika

    Dodano: 11.11.2010. 00:11  


    Najnowsze