• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Celtyckie monety odkryto na Kujawach

    19.05.2010. 04:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Trzy typy monet celtyckich znaleźli archeolodzy na Kujawach. Napis na jednej z nich, datowany na poł. I wieku p.n.e., jest najstarszym zapisem alfabetycznym dotąd znalezionym na ziemiach polskich. Odkrycie podważa dotychczasowe ustalenia dotyczące mennictwa i osadnictwa celtyckiego w Polsce.

    Spektakularne wyniki odkrywcy ogłosili w czasie "XIX Konferencji Sprawozdawczej. Badania archeologiczne na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej w latach 2008-2009", która odbyła się pod koniec kwietnia w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu.

    Monety celtyckie odkryto podczas badań elektromagnetycznych powierzchni stanowisk archeologicznych, prowadzonych przez zespół Małgorzaty i Mirosława Andrałojć. Badania są częścią projektu nieinwazyjnych badań osad kultury przeworskiej, realizowanego przez dr. Józefa Bednarczyka z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. A. Mickiewicz w Poznaniu.

    "Przeprowadzone w 2009 roku badania pozwalają ponownie i z nowej perspektywy spojrzeć na problem monet celtyckich z tego regionu. Jak dotąd wśród badaczy panował pogląd, że znajdowane w północnej części Polski monety celtyckie przybyły zapewne wraz z handlarzami z bojskich obszarów dzisiejszych Czech lub ewentualnie z terenów Śląska" - wyjaśniają Małgorzata i Mirosław Andrałojć.

    Badacze skupili się na uzyskaniu szerokopłaszczyznowego obrazu rozprzestrzenienia wyrobów metalowych zalegających w wierzchnich warstwach w obrębie osad.

    Archeologom udało się odkryć 3 typy monet celtyckich, w tym staterów. Jak podkreślają odkrywcy, jedyne znane dotąd egzemplarze jednego z wydzielonych właśnie typów staterów celtyckich pochodzą wyłącznie z Kujaw. Jedna z odkrytych obecnie monet jest najlżejszym i najmłodszym staterem celtyckim znanym z ziem polskich. To stater srebrny, w którym zawartość złota wynosi zaledwie kilkanaście procent.

    Jedną z najciekawszych monet odkrytych podczas badań jest 1/8 statera.

    "To moneta wywodząca się niewątpliwie z bojskiego systemu menniczego - wyjaśniają archeolodzy. - Na jej obrzeżu znajduje się układ 6-7 niepowtarzających się znaków, które identyfikujemy jako litery alfabetu greckiego. Choć poszczególne litery są w różnym stopniu zachowane, można jednak podjąć próbę ich odczytania".

    Moneta jest datowana na poł. I wieku p.n.e. Najstarsze zachowane napisy z terenu Polski pochodzą z późniejszych mileniów, stąd inskrybowaną celtycką monetę należy uznać za najstarszy zabytek jak dotąd znaleziony na ziemiach Polski noszący zapis alfabetyczny.

    Nowe odkrycia, w tym z terenów Małopolski, z rejonu Kalisza i ostatnie z Kujaw pokazują niespodziewany obraz. Świadczą nie tylko o istnieniu kilku ośrodków schyłkowego mennictwa celtyckiego na ziemiach polskich, ale i o jego zróżnicowaniu. Silna tradycja bojska widoczna jest zwłaszcza w znaleziskach staterów małopolskich tzw. typu krakowskiego i w odkryciach 1/8 staterów z rejonu Kalisza.

    "Z Kujaw znamy obecnie monety, które trudno wiązać jednoznacznie z tym kręgiem. Mają one charakter synkretyczny. Obok systemu metrologicznego i pewnych cech kompozycji nawiązujących do mennictwa Bojów, niosą wpływy stylistyczne i ikonograficzne mennictwa kręgu windelickiego, w tym przede wszystkim jego późnej, północnej grupy z rejonu Renu i Mozeli" - wyjaśniają Andrałojciowie.

    Zdaniem badaczy, na terenie Kujaw istniało odrębne centrum mennictwa Celtów, które datować należy na trzecią ćwierć I wieku p.n.e.

    "Potencjał informacji zawarty w prezentowanych tu odkryciach monet celtyckich z Kujaw trudny jest jeszcze do całościowego oszacowania. Wstępne ustalenia wskazują na bardziej złożone i lepiej politycznie i społecznie zorganizowane osadnictwo celtyckie w rejonie Inowrocławia niż sądzono. Odkryte monety nie są jedynymi, mogącymi się wiązać z osadnictwem celtyckim, zabytkami pozyskanymi podczas obecnych badań" - ujawniają naukowcy.

    Odkrywcy we współpracy z prof. dr hab. Aleksandrą Cofta-Broniewską przygotowują publikację na temat monet celtyckich.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Seria Historia Monety Polskiej obejmuje srebrne monety kolekcjonerskie. Narodowy Bank Polski zainaugurował tę serię w 2013 roku. Jej celem jest przedstawienie historii polskiego mennictwa na przykładzie monet z poszczególnych epok. Pierwsza moneta serii wyemitowana 10 czerwca 2013, upamiętniła Denar Bolesława Chrobrego. Monety III RP: Wraz ze zmianą ustroju państwa w 1990 roku zmieniona została legenda monet emitowanych przez Narodowy Bank Polski. Nowe monety posiadają napis "Rzeczpospolita Polska" na awersie oraz na tej samej stronie orła z przywróconą koroną. Historia polskich monet w okresie III Rzeczypospolitej dotychczas dzieli się na dwa okresy. Wydarzeniem dzielącym była denominacja złotego przeprowadzona dnia 1 stycznia 1995 roku. Nowy polski złoty (PLN) równał się 10 000 starym (PLZ). Okolicznościowe monety o nominale 2 złote (również GN, NG, golden nordic, nordic gold, nordyckie złoto) – monety okolicznościowe emitowane przez Narodowy Bank Polski od 1995 roku. Monety te bite są stemplem zwykłym i mają status monet obiegowych, są więc prawnym środkiem płatniczym w Polsce.. W pierwszym roku numizmaty bite były w miedzioniklu (CuNi). Od roku 1996 emitent zmienił materiał na stop Nordic Gold (CuAl5Zn5Sn1) używany do dziś. Są kontynuacją przeddenominacyjnych nominałów 20000 zł, które w wyniku denominacji zostały zastąpione aktualnym nominałem – 2 złote. W maju 2014 roku planowane jest zakończenie emisji monet o nominale 2 złote i zastąpienie ich bilonem okolicznościowym o nominale 5 złotych.

    Rzut monetą – popularna metoda rozstrzygania sporów lub wyboru jednej z dwóch możliwości za pomocą monety. Polega na przypisaniu możliwości do dwóch stron monety (orła i reszki) i rzuceniu monety w powietrze. Gdy moneta spadnie, wybierana jest możliwość przypisana do strony która jest widoczna na górze. Pieniądz w oblężeniu Zamościa – oficjalna nazwa serii monet wybitych podczas walk kampanii rosyjskiej Napoleona w czasie, gdy twierdza Zamość w 1813 r. była oblegana przez Armię Imperium Rosyjskiego. Monety wypuściła polska załoga twierdzy. Jest to jeden z dwóch przypadków emisji monet zastępczych podczas oblężenia w historii Polski

    Grading – stopniowanie, szacowanie, określanie kategorii stopnia, stanu zachowania numizmatu (monety) lub banknotu. Monetę wkłada się do plastikowego pudełka, zwanego slabem. Polska skala gradingu posiada pięć stopni: V (najniższy ze stopni), IV, III, II, I. Dla monet lustrzanych w stanie I, istnieje odpowiednik - stopień L. Polska skala nie jest tożsama ze skalą amerykańską i brytyjską. Skala amerykańska posiada bowiem aż 8 stanów gradacji. Na świecie istnieje kilka liczących się firm gradingowych, np. PCGS, NGC, ICG. Mankamentami polskich firm gradingowych jest nieduże doświadczenie, częste pomyłki przy określeniu oryginalności monet, jawna sprzedaż swoich własnych slabów oraz nagminne zawyżanie stanu zachowania. Moneta obiegowa to moneta będąca aktualnie lub w przeszłości w obiegu, czyli w użyciu codziennym, służąca jako środek płatniczy (pieniądz) do płacenia za towary i usługi. Oprócz monet obiegowych istnieją monety kolekcjonerskie i monety bulionowe. W przeszłości produkowane ze srebra oraz złota. Współcześnie monety obiegowe z racji ich mniejszego znaczenia w obrocie pieniężnym bite są z tańszych materiałów takich jak: miedzionikiel, stal, mosiądz czy Nordic gold.

    Monety obiegowe III RP – monety emitowane przez Narodowy Bank Polski od dnia przegłosowania ustawy przez Sejm PRL ustawy o zmianie ustroju, nazwy państwa oraz symboli narodowych, 1 stycznia 1990 r. Na awersie każdej monety znajduje się nazwa państwa polskiego "Rzeczpospolita Polska" oraz godło. W ciągu pierwszych lat panowała wysoka inflacja, wobec czego bank centralny emitował coraz to wyższe nominały monet oraz banknotów. Dnia 1 stycznia 1995 r. na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. przeprowadzona została w Polsce operacja denominacji złotego. Nowy Polski złoty (PLN) równał się 10 000 starych złotych. Wymiany starych złotych na nowe złote (banknotów i monet), które przestały być prawnymi środkami płatniczymi, dokonano w ten sposób, że wydawano nowe banknoty i monety w zamian wycofując stare. Do dnia 31 grudnia 2010 roku można było wymienić stare pieniądze, po tej dacie stały się one bezużyteczne. W okresie przed denominacją znajdowały się w obiegu monety wybite jeszcze przed 1990 rokiem oraz monety wyemitowane z nową nazwą państwa od 50 zł do 20 000, a po denominacji, w obiegu powszechnym znajdują się monety o nominale od 1 grosza do 5 złotych. Cymbergaj – zespołowa lub indywidualna gra polegająca na przemieszczaniu na płaskiej powierzchni trzech lub większej liczby monet. Gra posiada wiele odmian, różniących się ilością używanych monet, miejscem i zasadami rozgrywki.

    Bilon – pieniądz zdawkowy w postaci metalowych znaków pieniężnych (monet). Jest takim samym środkiem płatniczym, jak banknoty; różni się od nich materiałem, z którego jest wykonany oraz kształtem i użytecznością. Bilon wszedł w użycie jako uzupełnienie obiegu pieniądza kruszcowego, lecz pierwotnie w ograniczonym zakresie, mając moc zwalniania z zobowiązań tylko do kwoty pewnej wysokości. W Polsce przed 1939 – monetami 10-złotowymi można było płacić do 1 tysiąca zł, 5-złotowymi do 500 zł, 2-złotowymi do 100 zł, a niklowymi 1-złotowymi do 50 zł jednorazowo. Współcześnie wartość nominalna bilonu jest czasem wyższa niż wartość metali użytych do jego wytworzenia, stąd bilon ma charakter monety podwartościowej, wyposażonej w tzw. kurs przymusowy.

    Monety kolekcjonerskie III RP w 1995: W 1995, pierwszym roku funkcjonowania nowego złotego Narodowy Bank Polski wyemitował 12 monet kolekcjonerskich: 11 srebrnych oraz jedną złotą. Projekt awersu, który jest identyczny dla wszystkich srebrnych monet z tego roku zaprojektowała Ewa Tyc-Karpińska.

    Monety kolekcjonerskie – monety z metali szlachetnych (głównie ze złota, srebra) bite przeważnie dla uczczenia ważnych osób lub wydarzeń. Mimo zadeklarowanego nominału, na ich wartość ma wpływ głównie ilość zawartego kruszcu, a w niektórych przypadkach (w odróżnieniu od monet bulionowych) także bieżące trendy rynkowe określane jako tzw. wartość kolekcjonerska.

    Dodano: 19.05.2010. 04:17  


    Najnowsze