• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cenne odkrycia polskich archeologów w Peru

    02.08.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Odkryciem cmentarzyska słabo znanego ludu sprzed 2 tys. lat u ujścia rzeki Tambo i kilkudziesięciu nieznanych obozowisk o chronologii sięgającej IX tysiąclecia p.n.e. w rejonie jeziora Jucumarini w Peru, mogą pochwalić się archeolodzy z Uniwersytetu Wrocławskiego pracujący pod kierunkiem prof. Józefa Szykulskiego. Tegoroczne badania, zapoczątkowanie w 2008 roku, trwały od stycznia do lipca. Jednym z priorytetów w tym roku było rozpoznanie pod względem archeologicznym okolic wysokogórskiego jeziora Jucumarini położonego na wysokości 5100 - 4000 m. n.p.m. w południowym Peru. To stąd wypływa ciek wodny o tej samej nazwie, który w dalszym swoim biegu staje się rzeką Tambo.

    "Badany przez nasz obszar to całkowite pustkowie o bardzo surowym klimacie, a dotarcie do najbliższej miejscowości wymaga wielogodzinnej jazdy samochodem przez andyjskie bezdroża" - wyjaśnia prof. Szykulski.

    Jego zdaniem to panujące warunki klimatyczne przez długi okres wpływały hamująco na rozwój osadnictwa stałego, co uchroniło od zniszczenia znajdujące się na tym terenie pozostałości obozowisk z epoki preceramicznej (ok. 8000-1600 lat p.n.e.). Większość z nich zlokalizowana jest w obrębie nisz i nawisów skalnych, niejednokrotnie zdobionych malowidłami przedstawiającymi zwierzęta i sceny polowań.

    "W trakcie prac archeologicznych zarejestrowaliśmy kilkadziesiąt stanowisk osadniczych, których chronologia w wielu przypadkach zdaje się sięgać przełomu plejstocenu i holocenu, tzn. IX tys. p.n.e." - mówi kierownik badań.

    Archeolodzy ustalili, że w przypadku dolin wysokogórskich, zamieszkujące je przed tysiącleciami ludy zbieracko-łowieckie stosowały specyficzną strategię przetrwania, polegającą na zasiedlaniu dwóch, różniących się pod względem klimatycznym, pięter wysokościowych tej strefy Andów.

    "Niższe piętro obejmowało dno doliny rzecznej, gdzie zamieszkiwano w znajdujących się tam niszach skalnych i polowano na żerujące wzdłuż cieków wodnych zwierzęta. Natomiast wyższe piętro zlokalizowano było w zimniejszej, szczytowej partii doliny. Tam terenem polowań oraz zbieractwa była znajdująca się powyżej wysokogórska pampa (równinny step porośnięty wysoką trawą - przyp. PAP)" - opowiada prof. Szykulski.

    Podczas tegorocznej ekspedycji specjaliści zebrali dużą ilość narzędzi kamiennych i odpadów powstałych w czasie ich wytwarzania, a także próbki materii organicznej. Są to głównie pyłki roślin, nasiona oraz kości. Archeolodzy mają nadzieję, że analizy laboratoryjne pozwolą określić dietę ówczesnych mieszkańców i dokonać ustaleń na temat chronologii oraz zmian środowiskowych. Znalezione wyroby kamienne stanowić będą również podstawę do badań nad ich typologią i technologią wytwarzania.

    Innym obszarem, gdzie koncentrowały się prace badawcze archeologów był region u ujścia rzeki Tambo do Pacyfiku. W obrębie wzgórza Banduría zostało odkryte rozległe cmentarzysko z okresu wczesnoceramicznego (ok. 2 tys. lat temu).

    "Znaleźliśmy szczątki lokalnych przywódców, pochowanych wraz z kobietami. Ekstremalnie suche warunki północnej Atakamy spowodowały, że oprócz wyrobów ceramicznych, w tym również fragmentów naczyń kultury Nasca, zachowały się także elementy wyposażenia grobowego z materii organicznej, m.in. łuki, strzały z kamiennymi ostrzami, nosidła, kosze oraz kamienne i miedziane berła z dobrze zachowanymi drewnianymi styliskami" - wylicza prof. Szykulski.

    Na cmentarzu pochowano przedstawicieli dotychczas bardzo słabo znanej archeologom kultury Siguas. Dotąd uważano, iż jej zasięg ograniczał się do regionów leżących bardziej na północ od dorzecza Tambo.

    Archeolodzy podkreślają, że dotychczas kulturę Siguas znano głównie z wykopalisk rabunkowych - zabytki trafiały w ręce specjalistów z rynku wtórnego. Dlatego nienaruszony kontekst archeologiczny z cmentarzyska na wzgórzu Banduria będzie miał fundamentalne znaczenie w dalszych badaniach nad okresem poprzedzającym pojawienie się w tym regionie cywilizacji Huari i Tiahuanaco.

    Projekt Tambo realizowany jest od roku 2008 przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Jego problematyka koncentruje się na zbadaniu adaptacji społeczeństw prekolumbijskich do zmian środowiskowych na obszarze południowego Peru od późnego plejstocenu do czasów współczesnych. Projekt stanowi integralną część 7 Programu Ramowego Unii Europejskiej (Marie Curie Actions). Korzysta on również z wydatnego wsparcia finansowego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Stronę peruwiańską projektu reprezentuje Ministerstwo Kultury Republiki Peru oraz Uniwersytet Katolicki Santa Maria w Arequipie. Koordynatorem z ramienia Unii Europejskiej jest dr hab. Jan Burdukiewicz, prof. UWr.

    Bieżące informacje na temat projektu można śledzić na stronie internetowej http://projekt-tambo.archeo.uni.wroc.pl/pl/

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski 

     tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Tambo Quemado – meteoryt żelazny należący do oktaedrytów średnioziarnistych III AB, znaleziony 1949 roku niedaleko wioski Tambo Quemado w regionie Ayacucho w Peru. Z miejsca spadku pozyskano 141 kg materii meteorytowej. W 1950 roku meteoryt trafił do Muzeum Geologicznego w Limie. Kultura Vicús powstała na północnym wybrzeżu Peru ok. 200 p.n.e.. Czas jej rozwoju trwał do ok. 600 r. W 1960 r. w pobliżu miejscowości Chulucana na wzgórzu Vicús odkryto grobowiec dostojnika indiańskiego związany z tą kulturą. Należy ona do okresu formacyjnego rozwoju kultur andyjskich. Wykazuje wiele cech wspólnych z kulturami Mochica (Moche), Salinar i Gallinazo oraz kulturami rejonu Ekwadoru. Jednak forma i technika wytwarzania bliższa jest kulturze ludu Moche. Wśród znalezisk znajdują się wyroby z gliny (głównie figurki ludzi i zwierząt) i biżuteria z metalu (głównie brąz, miedź i stopy złota z miedzią). Technika ich wytwarzania i sposób zdobienia podobny jest do kultury Mochica. Ceramika zdobiona była przede wszystkim malowanymi ornamentami geometrycznymi. Wykonywano je techniką negatywu, nanosząc pastę z ziemi w miejsce przyszłego wzoru przed wypaleniem naczynia. Kultura Gallinazo, zwana czasem kulturą Virnú – jedna z kultur andyjskich okresu formacyjnego. Powstała na północy dzisiejszego Peru, w pobliżu Ekwadoru. Czas jej trwania datowany jest na okres od ok. 200 p.n.e. do ok. 300 r. Została odkryta w dolinie Virnú, znaleziska rozciągają się od rzeki Santa do granic Ekwadoru. W nich znaleziono ruiny fortec zbudowanych z suszonej cegły adobe. Budowali liczne kanały i zbiorniki wodne dla celów nawadniania ziem uprawnych. Stosowali również jak nawóz guano. Ceramika pochodząca z tych wykopalisk zdobiona jest techniką negatywu, tj. pokrywano woskiem elementy dekoracyjne przed wypalaniem. Podczas wypalanie wosk topił się, a powierzchnia nim pokryta pozostawała jaśniejsza. Niektóre wyroby formą przypominają ceramikę związaną z kulturą Mochica. W grobach należących do kultury Gallinazo znaleziono fragmenty tkanin i wyroby z metalu. Zmarłych grzebano w pozycji kucznej.

    Mariusz Ziółkowski (20 października 1953 w Warszawie) - polski archeolog, dr hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Ośrodka Badań Prekolumbijskich i profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Katolickiego Santa María w Arequipie w Peru. El Castillo de Huarmey – wielopoziomowe mauzoleum z suszonej cegły, znajdujące się w Peru, około 300 km na północ od Limy w pobliżu miejscowości Huarmey. Stanowisko odkryte zostało w 2013 roku przez polsko-peruwiański zespół archeologów, dowodzony przez Miłosza Giersza z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Roberto Pimentel Nitę. Wyprawa sponsorowana była przez National Geographic Society. Odkrycie jest jednym z najważniejszych dla badaczy historii Imperium Tiwanaku-Wari, obejmującego niemal cały obszar dzisiejszego Peru w latach 600 – 900 n.e.

    Rzeki we Wrocławiu – sieć rzeczna obejmująca rzeki i mniejsze cieki wodne przepływające w obszarze miasta Wrocław, stanowiące podstawę Wrocławskiego Węzła Wodnego. Największą wrocławską rzeką jest rzeka Odra. Jest jedyną rzeką we Wrocławiu, która nie tylko dopływa do miasta ale i odprowadza z jego obszaru niesione przez swój nurt wody. Pozostałe mniejsze rzeki to jej dopływy, I rzędu i dalszej rzędowości, które w obrębie granic administracyjnych Wrocławia, uchodzą do swoich recypientów. Dopływami Odry I rzędu, mającymi w obrębie administracyjnym miasta swoje ujście, są: Bystrzyca, Oława, Ślęza, Widawa. Z mniejszych cieków uchodzących bezpośrednio do Odry można wymienić strugi: Ługowina, Trzciana. Pozostałe rzeki i strugi, np. Dobra, Topór, Brochówka, Leśna i inne, to dopływy w.w. cieków. Duża liczba rzek i kanałów oraz mniejszych cieków spowodowała konieczność budowy wielu przepraw, a duża i niespotykana liczba cieków wodnych, wysp, mostów i kładek we Wrocławiu, wykreowała stosowanie w odniesieniu do miasta określenia: Wenecja Północy, Polska Wenecja. Wrocławskie rzeki stanowią również osie ciągów przyrodniczych i obszarów ocenianych jako cenne ekologicznie. Kultura Recuay − powstała w górskiej części dzisiejszego Peru pod koniec I wieku p.n.e. Czas jej rozwoju trwał do VIII wieku. Kultura ta współistniała z bardziej rozpowszechnioną i lepiej zbadaną kulturą Moche. Charakterystyczna dla tej kultury jest ceramika figuralna, technicznie bardziej zaawansowana niż ceramika kultury Moche. Kultura ta pozostawiła też po sobie kamienne rzeźby wojowników.

    Późny okres przejściowy – okres rozwoju w kulturach andyjskich przypadający na lata 1000-1400 n.e. Za wyznacznik początku późnego okresu przejściowego przyjmuje się upadek cywilizacji Huari oraz Tiahuanaco, rozwijających się w czasie trwania horyzontu środkowego. Był to jeden z najbardziej przełomowych momentów w całej historii prekolumbijskiej Costa Extremo Sur. Jego powstanie w dużej mierze wiązało się z napływem na te tereny nowych i stosunkowo licznych grup ludności. Stworzyły one całkiem nowe skupiska osadnicze, w obrębie których odnotowano specyficzny materiał zabytkowy o tradycji Tiahuanaco. Jednocześnie zostaje tam wprowadzony, dotychczas niestosowany, system teras uprawnych, tzw. andenes, oraz powiązana z nim sieć kanałów irygacyjnych. Order of the Companions of O. R. Tambo (afr. Orde van die Metgeselle van O. R. Tambo, pol. Order Towarzyszy O. R. Tambo) – cywilne odznaczenie Republiki Południowej Afryki ustanowione w 2002, nadawane cudzoziemcom za zasługi oddane RPA.

    Kultura Salinar jest jedną z kultur andyjskich okresu formacyjnego, następczyni kultury Capisnique powstałej ok. XVIII w. p.n.e. Czas jej trwania określany jest na okres od 200 p.n.e. do 200 r. Została odkryta przez Larco Hoyle w 1941 r. w pobliżu El Salinar w dolinie Chicama w północnej części Peru. W odkrytej nekropolii natrafiono na ok. 200 miejsc pochówku. Odnalezione groby miały kształt elipsoidy. Zmarłych układano w nich w pozycji wyprostowanej, na prawym boku. Wśród darów natrafiono na żywność, ceramikę, wyroby ze złota. Kultura Salinar bezpośrednio poprzedza kulturę Mochica, stąd forma wielu wyrobów zbliżona jest do kształtu ceramiki Moche (naczynia o podwójnym wlewie połączonym mostkiem). Dekoracje wykonywane były metodą nacinania lub malowania. Powtarzającym się motywem są linie łamane, faliste, gwiazdy i pętle. Występowały także postacie zwierząt i ludzi. W tym też okresie powstały zaczęły powstawać naczynia z scenami erotycznymi. Kolorystyka ceramiki to barwy ziemi: od koloru pomarańczowego do beżowego.

    Datowanie sotisowe leży u podstaw tradycyjnej chronologii starożytnego Egiptu, gdyż jest jedyną metodą pozwalającą na możliwie precyzyjne umiejscowienie w czasie królów egipskich rządzących w II tysiącleciu przed n.e. Jako że praktycznie cała chronologia starożytna tego okresu (dla państw Żyznego Półksiężyca oraz basenu Morza Śródziemnego) opiera się na chronologii egipskiej można stwierdzić, iż cała chronologia starożytna II tysiąclecia p.n.e. została opracowana pośrednio przy użyciu datowania sotisowego. Daty uzyskane tą metodą mają wpływ także na chronologię 2. połowy III tysiąclecia p.n.e. oraz 1. połowy I tysiąclecia p.n.e.

    Kultura Paracas - preinkaska kultura, która rozwinęła się w rejonie Ica, w Peru, w latach 800 p.n.e. - 100 n.e., tym samym czasie co kultura Chavín. Została odkryta przez Julia Tello w 1927 roku. Rozwój kultury Paracas dzieli się na okresy Paracas Cavernas (800 - 500 p.n.e.) oraz Paracas Necrópolis (500 p.n.e. - 100 n.e.). Perkoz białoczuby (Rollandia rolland) – gatunek ptaka z rodziny perkozów (Podicipedidae) został opisany w 1824 roku. Gatunek ten zasiedla nizinne regiony, południowej części Ameryki Południowej, wysokogórskie jeziora w Andach (tzw. Jeziora Puna) do wysokości 3500-4500 m n.p.m. oraz obszar wybrzeża Pacyfiku w Peru. Jest gatunkiem licznym na bagnach, stawach oraz płytkich jeziorach. Preferuje obszary podmokłe, o urozmaiconym ekosystemie. Tereny powinny charakteryzować się obszarami porośniętymi trzcinami, rzęsą oraz powierzchnią wolną od roślinności wodnej. Poza okresem lęgowym zazwyczaj występuje w dość licznych stadach. W okresie lęgowym jest gatunkiem typowo terytorialnym. W gniazdach znajdują się zazwyczaj dwa jaja. Legi odbywać się mogą w dowolnej porze roku, jeśli warunki tylko temu sprzyjają.

    The Whole Earth Telescope Project (WET) – astronomiczny projekt badawczy założony w 1986 roku przez dr. Edwarda Nathera, astronoma z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin w Stanach Zjednoczonych. Projekt stworzył sieć współpracujących ze sobą obserwatoriów astronomicznych z całego świata. Oparto go na bardzo prostym założeniu, że zawsze gdzieś na świecie jest noc i warunki umożliwiające obserwacje. Jest to więc jakby jeden teleskop z wieloma obserwatorami. Pierwotnym celem projektu było prowadzenie nieprzerwanych obserwacji gwiazd zmiennych, a co za tym idzie wspólnego gromadzenia, analizowania i naukowej interpretacji zebranych danych. W 1997 roku siedzibę WET przeniesiono do Uniwersytetu Stanowego w Iowa, a na jego czele stanął dr Steven Kawaler. Projektowi przewodzi rada, zwana CoW (Council of the Wise), składająca się z trzyosobowego prezydium, dwóch stałych członków i kilkunastu członków wybieralnych, z których tzw. King CoW w czasie obrad ma prawo dwóch głosów. Obecnie WET skupia ponad sześćdziesięciu naukowców z osiemnastu krajów świata, wśród których znajduje się czterech z Polski – z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika – prof. Paweł Moskalik i prof. Wojciech Dziembowski, z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie – dr Waldemar Ogłoza oraz z Uniwersytetu Jagiellońskiego – dr hab. Stanisław Zoła, a jego głównym celem są astrosejsmologiczne obserwacje pulsujących białych karłów. Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego - jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Dzieli się na 2 zakłady i 2 pracownie naukowe. Posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z historią refleksji nad kulturą, filozoficznymi i teoretycznymi podstawy tej refleksji oraz współczesnymi nurtami filozofii i teorii kultury. Prace badawcze Instytutu obejmują także wybrane problemy historii kultury (zwłaszcza najnowszej) oraz kultury współczesnej i jej wyspecjalizowanych dziedzin (komunikacji, sztuki, religii, obyczaju).

    Dodano: 02.08.2011. 00:19  


    Najnowsze