• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dr Zapłata: swoboda w digitalizacji danych archeologicznych może być przeszkodą

    14.11.2010. 23:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    10 listopada zakończyła się konferencja "Cyfrowa Przeszłość. Standardy digitalizacji dziedzictwa archeologicznego" na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego (UKSW) w Warszawie. Naukowcy próbowali podczas niej wypracować standardy cyfrowej dokumentacji dziedzictwa kulturowego. Serwis PAP - Nauka w Polsce był jednym z patronów medialnych imprezy.

    W Polsce nie ma jeszcze ogólnokrajowych standardów tworzenia baz danych z dokumentacją dotyczącą polskich zabytków archeologicznych. Sprawia to, że dostęp do zabytków jest trudniejszy, a przeszukiwanie różnych baz rządzi się innymi zasadami.

    "Celem tej konferencji było pokazanie dobrej praktyki, tego, co się współcześnie dzieje w archeologii, uzupełnienie tego, czego nie mamy w programach edukacyjnych" - podsumował w rozmowie z PAP pomysłodawca i przewodniczący Komitetu Organizacyjnego konferencji, dr Rafał Zapłata z UKSW.

    Według naukowca, w digitalizacji w archeologii "mamy do czynienia z pewnego rodzaju swobodą, która nie do końca w tych nowych technologiach pozwala archeologii dobrze działać". "Jesteśmy w gąszczu informacji cyfrowej, która nie do końca służy archeologii, a czasami wręcz jej przeszkadza" - ocenił.

    Pomysłodawca konferencji powiedział, że nie jest mu znana ogólnopolska baza czy biblioteka, która gromadziłaby dane o zabytkach archeologicznych. Dodał, że teraz częste jest tworzenie baz o charakterze regionalnym, w ramach poszczególnych projektów. "To jest trochę mankament. Poszczególne projekty decydują bardzo często same o własnym formacie i procedurze zapisu danych. Oczywiście to cenne i ważne bazy, ale docelowo środowisko archeologiczne oczekiwałoby takich inicjatyw na szerszą skalę" - podkreślił naukowiec.

    Dr Zapłata przyznał, że archeologia jest w dużym stopniu na etapie testowania nowych możliwości technologicznych. "To jest chyba specyfika wielu dyscyplin, które nie zajmują się bezpośrednio nowymi technologiami, ale które sięgają po nie. Zmagają się z czasem, z tym, by na bieżąco aktualizować swój aparat badawczy, swoje metody" - ocenił.

    Jego zdaniem, jeśli chodzi o wypracowanie standardów digitalizacji, archeologia powinna korzystać z doświadczeń innych dyscyplin.

    "Na przykład biblioteki i archiwa mają już proces digitalizacji za sobą. Dobre praktyki przy określaniu standardów digitalizacji archeologii czerpać możemy również z projektów międzynarodowych" - uważa naukowiec. Dzięki nim można uniknąć trudnych pierwszych etapów i wyeliminować niektóre pomyłki. "Skorzystanie z tych doświadczeń jest dla nad podstawą i celem." - zaznaczył archeolog.

    To już druga edycja konferencji "Cyfrowa przeszłość". W zeszłym roku dyskutowano na temat stosowania nowoczesnych metod komputerowych w archeologii.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dokumentacja rysunkowa - w archeologii, zbiór odręcznie wykonanych rysunków, których celem jest udokumentowanie stanowiska archeologicznego. W skład dokumentacji rysunkowej wchodzą plany wszystkich warstw i obiektów, rysunki zabytków oraz rysunki przekrojów. Maria Karina Miśkiewicz, (ur. 1933 w Warszawie), prof. dr hab., archeolog. Studiowała na Uniwersytecie Warszawskim; pracowała w Państwowym Muzeum Archeologicznym, w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, a wreszcie na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego, gdzie reaktywowała zamierającą Sekcję Archeologii Chrześcijańskiej na Wydziale Nauk Historycznych i Społecznych. Specjalizuje się w archeologii wczesnego średniowiecza, ze szczególnym uwzględnieniem Mazowsza i Podlasia. Archeologia niedestrukcyjna, prospekcja przedwykopaliskowa – jest gałęzią archeologii wykorzystującą nieinwazyjne lub w niewielkim stopniu niszczące metody badań służące do lokalizacji i wstępnego rozpoznania stanowisk archeologicznych.

    Sprawozdania Archeologiczne - polskie naukowe czasopismo archeologiczne (rocznik) wydawane od 1955 roku przez Zakład Archeologii Polski Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN w Krakowie, obecnie Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Centrum Archeologii Gór i Wyżyn w Krakowie. Od 1955 do 1966 roku redaktorem tego czasopisma był prof. dr Stefan Nosek, w latach 1967-2003 - prof. dr. hab. Jan Machnik a od 2004 roku jest nim prof. dr hab. Sławomir Kadrow. W Sprawozdaniach Archeologicznych (od tomu 56) publikowane są artykuły, pisane w języku angielskim i niemieckim, związane z archeologią Polski oraz Europy środkowej i południowo-wschodniej. Do 2011 roku ukazały się 63 tomy Sprawozdań Archeologicznych. W latach 1958-1960 ukazywały się po trzy tomy w jednym roku, a w 1961 roku ukazały się dwa tomy czasopisma. W pozostałych latach w jednym roku ukazywał się 1 tom Sprawozdań Archeologicznych. Pismo znajduje się na liście European Reference Index for the Humanities (ERIH). Archaeologia Polona jest polskim naukowym czasopismem archeologicznym, wydawanym w języku angielskim corocznie przez Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, z przeznaczeniem dla szerokiego kręgu czytelników międzynarodowych. Głównym celem periodyku jest prezentacja szerokiego zakresu różnorodnych podejść do najważniejszych problemów współczesnej archeologii.

    Archeologia eksperymentalna (inaczej: archeologia doświadczalna), to jedna z metod badawczych z dziedziny archeologii. Jej kolebką są kraje anglosaskie, tam też doczekała się największej liczby opracowań naukowych i podzieliła się na rodzaje w ramach klasycznego Thomsenowskiego podziału epok w archeologii. Jej celem jest stworzenie materiału porównawczego pomocnego w interpretowaniu materiału źródłowego pozyskanego w toku badań przeprowadzonych metodą wykopaliskową. Błędnie utożsamiana z działalnością stowarzyszeń "historii żywej", archeologia eksperymentalna zajmuje się badaniem technologii wymarłych cywilizacji, próbując rekonstruować przedmioty i techniki rzemieślnicze. Podczas doświadczenia istotne są czerpane z niego informacje, nie zaś wykonane obiekty czy artefakty. Metody tej używa się głównie podczas prac nad oszacowaniem nakładu pracy, rekonstrukcją narzędzi na podstawie np. śladów przez nie pozostawionych, oraz próbami przypisania funkcji nieznanym przedmiotom. Bardzo modna w latach 60., obecnie, po latach zastoju, przeżywa renesans dzięki zastosowaniu najnowszych technik badawczych wraz z rozwojem archeologii jako nauki przyrodniczo-humanistycznej o charakterze interdyscyplinarnym. W Polsce, z powodu braku zainteresowania ze strony środowiska naukowego oraz w związku z atakami metodologów archeologii na podstawy koncepcji tej metody, archeologia eksperymentalna nie jest uznawana za metodę naukową, a wnioski są traktowane jako niczym niepoparte spekulacje o charakterze popularyzatorskim. Odbiciem tego stosunku są imprezy masowe organizowane przez polskie muzea, zresztą festyniarski charakter działania połączony ze sporadycznie prowadzonymi pracami naukowymi przez kadrę o niewielkich z reguły praktycznych podstawach jest najsłabszym ogniwem archeologii eksperymentu i podstawową płaszczyzną, na której podważa się jej naukowość. Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Archeologia płci kulturowej (gender archaeology) – orientacja badawcza współczesnej archeologii, mieszcząca się w ogólnym paradygmacie archeologii postprocesualnej. Zajmuje się ona badaniem ról społecznych i kulturowych pełnionych przez kobiety i mężczyzn w dawnych społeczeństwach, na podstawie źródeł archeologicznych. Archeologiczne Zdjęcie Polski to nazwa realizowanego na terenie całej Polski od 1978 r. przedsięwzięcia poszukiwania, rejestrowania i nanoszenia na mapy stanowisk archeologicznych. Celem przedsięwzięcia jest uzyskanie informacji potrzebnych do celów naukowych i konserwatorskich (związanych z ochroną zabytków). Przedsięwzięcie jest koordynowane przez poszczególnych wojewódzkich konserwatorów zabytków, a centralna baza danych przechowywana jest w Narodowym Instytucie Dziedzictwa w Warszawie.

    Sekwencja stratygraficzna - w archeologii termin oznaczający występowanie po sobie kolejnych warstw archeologicznych w obrębie danego stanowiska archeologicznego. Analiza układu warstw pozwala archeologom odtworzyć dzieje stanowiska i ich kolejność. Układ warstw nie jest jednolity i same warstwy także nie są jednakowe w obrębie stanowiska. W różnych rejonach stanowiska proces powstawania warstw mógł przebiegać inaczej.

    Archeologia gender, archeologia płci kulturowej – orientacja badawcza współczesnej archeologii, zajmująca się badaniem ról społecznych i kulturowych pełnionych przez kobiety i mężczyzn w dawnych społeczeństwach, na podstawie źródeł archeologicznych.

    Witold Świętosławski (ur. 1 stycznia 1956 w Zgierzu), archeolog, dr hab., profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1 września 2012 r. dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Zakład Archeologii Średniowiecza i Nowożytności. Pracownik Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Specjalista w dziedzinie badań archeologicznych średniowiecza oraz bronioznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem śladów bytności ludów Wielkiego Stepu na terenach ziem polskich oraz kulturze materialnej średniowiecza w Polsce i państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. Jest autorem kilku publikacji książkowych i ponad 100 artykułów. Biblioteka Cyfrowa Politechniki Łódzkiej eBiPoL — biblioteka cyfrowa utworzona w ramach projektu digitalizacji oraz elektronicznej archiwizacji i konserwacji wybranych materiałów bibliotecznych Biblioteki Politechniki Łódzkiej.

    Śląska Biblioteka Cyfrowa – biblioteka cyfrowa, której zasób współtworzony jest przez instytucje z terenu historycznego Śląska oraz obecnych województw: śląskiego i opolskiego. Celem powstania Śląskiej Biblioteki Cyfrowej jest promowanie kultury i nauki oraz zapewnienie powszechnego i swobodnego dostępu do dziedzictwa kulturowego zgromadzonego w instytucjach kulturalnych i edukacyjnych regionu.

    Dodano: 14.11.2010. 23:47  


    Najnowsze