• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dymarki w nowym Centrum Kulturowo-Archeologicznym

    19.08.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Starożytna osada, obóz rzymski i piecowisko to niektóre elementy Centrum Kulturowo-Archeologicznego, które dzięki środkom unijnym powstało w Nowej Słupi u podnóża Łysej Góry. Otwarcie obiektu odbędzie się w sobotę podczas Dymarek Świętokrzyskich.


    Od 1967 roku w Nowej Słupi przy szlaku na Łysą Górę raz do roku organizowane są Dymarki Świętokrzyskie - popularna impreza przybliżająca widzom tradycje starożytnego hutnictwa. Gmina postanowiła stworzyć Centrum Kulturowo-Archeologiczne, które ma przyciągać turystów nie tylko na jeden weekend.

    Jak poinformowała PAP Agnieszka Widz-Ciosk z referatu inwestycyjno-technicznego w urzędzie gminy, na powierzchni prawie 4 ha powstał amfiteatr ze sceną, brama, sztolnia, zabudowania wioski rzemieślników, chata hutników, obóz Rzymian z dziewięciometrową wieżą obserwacyjną burgą i wałem Hadriana. Poszerzono część archeologiczną, na której odbywają się pokazy wytopu żelaza. Powstały ścieżki edukacyjne i alejki oraz kładka dla pieszych nad ciekiem wodnym. Przebudowany został odcinek drogi.

    Całkowity koszt projektu przekroczył 3,9 mln zł. Prawie 2 mln zł wyniosło unijne dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego.

    Jak podkreślił w rozmowie z PAP wójt Nowej Słupi Wiesław Gałka powstałe na terenie centrum budynki nie są imitacją, lecz odtworzeniem budownictwa sprzed 2 tys. lat, zgodnie z obecną wiedzą historyczną. Zbudowano je z takich materiałów, jakich wówczas używano - z gliny, drewna i słomy, i przy zastosowaniu ówczesnej technologii.

    Andrzej Przychodni ze Świętokrzyskiego Stowarzyszenia Dziedzictwa Przemysłowego powiedział PAP, że w centrum powstały budynki nawiązujące do obiektów, których ślady znaleziono w różnych częściach Polski - Podlasia, Małopolski czy dawnego województwa częstochowskiego. Są wśród nich także obiekty świętokrzyskie - chałupa ze Skał koło Nowej Słupi i z Wrocieryża koło Michałowa.

    W budynkach już od czwartku swoje warsztaty urządzają m.in. kowal, tkaczka, szewc i rzemieślnik zajmujący się obróbką poroża i kości, a turyści mogą przygląda się ich pracy. W sobotę i niedzielę odbędą się Dymarki Świętokrzyskie, których główną atrakcją jest wytop żelaza w piecach ziemnych zwanych dymarkami metodą stosowaną przed 2 tys. lat. W tym roku oprócz wytopu w piecach zrekonstruowanych na wzór tych z Gór Świętokrzyskich, odbędzie się także wytop w piecach z terenu Mazowsza i w dwumetrowym piecu z Tarchalic na Górnym Śląsku.

    Przy organizacji pokazów pracuje prawie 180 osób, w znacznej części są to pracownicy naukowi. Oprócz rzemieślników czy hutników na Dymarkach pojawią się rzymscy legioniści, gladiatorzy, a także przedstawiciele plemion celtyckich i germańskich, czyli ludów, które zamieszkiwały wówczas tereny ziem polskich.

    Podczas imprezy wystąpią zespoły ludowe i folkowe, m.in. Kwartet Jorgi i zespół Melodia w Polsce, który otrzymał pierwszą nagrodę na ostatnich Mikołajkach Folkowych i zajął trzecie miejsce na tegorocznym Festiwalu Folkowym Polskiego Radia ,,Nowa Tradycja". Gwiazdami będą Lady Pank i Wilki.

    Wójt powiedział PAP, że Centrum Kulturowo-Archeologiczne samo w sobie warte jest zwiedzenia i turyści przez cały rok będą mogli je oglądać. Do końca roku na tym terenie odbędą się jeszcze dożynki powiatowe i festyn rodzinny. Po zakończeniu sezonu opracowywana będzie koncepcja zorganizowania pracy obiektu, tak by przyciągał turystów przez cały rok w weekendy, a latem codziennie.

     

    Dymarki są jedną z największych imprez turystycznych regionu świętokrzyskiego. Organizowane są w miejscu, gdzie archeolodzy odkryli starożytne stanowiska hutnicze.

    W Górach Świętokrzyskich na przełomie starej i nowej ery działało centrum hutnicze - jedno z największych w barbarzyńskiej Europie. W ciągu 50 lat archeolodzy odkryli blisko czterysta tysięcy ziemnych pieców dymarkowskich, w których nasi przodkowie przetopili ponad 8 tys. ton rudy.

    PAP - Nauka w Polsce

    agn/ abe/ bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dymarki Świętokrzyskie – impreza plenerowa odbywająca się co roku w Nowej Słupi u stóp Łysej Góry. Ma najdłuższą tradycję w regionie. W 1967 roku działacze skupieni wokół ówczesnego Zarządu Okręgu PTTK w Kielcach podjęli inicjatywę zorganizowania imprezy plenerowej, której główny element stanowiłaby prezentacja procesu wytopu żelaza w piecach dymarskich. Wśród inicjatorów tego przedsięwzięcia znaleźli się między innymi przedstawiciele Zarządu Okręgu PTTK w Kielcach – prezes Bohdan Bełdowski i sekretarz Krzysztof Lewicki. Byli oni autorami koncepcji imprezy, którą nazwano „Dymarki Świętokrzyskie”. Po dyskusjach na temat jej programu udało się pozyskać do udziału w tym przedsięwzięciu krakowskich naukowców: Kazimierza Bielenina z Muzeum Archeologicznego oraz profesorów Akademii Górniczo-Hutniczej - Mieczysława Radwana i Wacława Różańskiego. „Dymarki Świętokrzyskie” po raz pierwszy zorganizowano we wrześniu 1967 roku w Nowej Słupi, gdzie już od 1960 roku istniało Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego, dzięki czemu miejscowość ta stała się centrum badań naukowych nad tym zagadnieniem. Pierwszym organizatorem „Dymarek Świętokrzyskich” był Zarząd Okręgu PTTK w Kielcach oraz redakcja kieleckiego dziennika „Słowo Ludu”. Zorganizowany po raz pierwszy publiczny wytop żelaza metodą sprzed dwóch tysięcy lat spotkał się z ogromnym zainteresowaniem mieszkańców ziemi kieleckiej oraz rzesz turystów, którzy przybyli do Nowej Słupi z całej Polski. Ponieważ rok 1967 obchodzony był jako Światowy Rok Turystyki, z tej okazji Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki oraz redakcja warszawskiego dziennika „Express Wieczorny” ogłosiły ogólnopolski konkurs na najciekawszą imprezę krajoznawczo-turystyczną pod hasłem „Jadą goście jadą”. „Dymarki Świętokrzyskie” zdobyły w tym konkursie pierwsze miejsce. Od kilku lat Dymarki Świętokrzyskie odbywają się w połowie sierpnia, aby przybliżyć antyczną metalurgię żelaza przebywającym w tym regionie turystom. Łysogóry – najwyższe pasmo Gór Świętokrzyskich o długości ok. 25 km. Jedno z nielicznych w Górach Świętokrzyskich pasm, których wysokości względem otaczających je dolin są większe niż 300 m. Rozpoczyna się na północnym zachodzie od przełomu rzeki Lubrzanki, a kończy się na południowym wschodzie w okolicach Nowej Słupi. Sabat Czarownic - wielkie widowisko inscenizacyjno - muzyczne organizowane od 2010 roku, którego fabuła, klimat, scenografia, nawiązują do legendarnych sabatów na Łysej Górze w Górach Świętokrzyskich.

    RTCN Święty Krzyż (Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze Święty Krzyż) – wieża o wysokości 157 metrów, zbudowana w 1966 roku. Zlokalizowana jest na Łysej Górze (zwaną także Świętym Krzyżem), ok. 100 metrów od klasztoru. Sygnał radiowy oraz telewizyjny emitowany z wieży swoim zasięgiem pokrywa całe województwo świętokrzyskie i spore fragmenty województw ościennych. Łysica (pot. Góra Świętej Katarzyny) – najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich o wysokości 611,8 m n.p.m. Znajduje się w zachodniej części Łysogór, na południowy wschód od wsi Święta Katarzyna. Należy do Korony Gór Polski, jest jej najniższym szczytem. Znajduje się w obszarze ochrony ścisłej Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

    Legenda o Pielgrzymie Świętokrzyskim – legenda związana z kamienną figurą, stojącą w Górach Świętokrzyskich, w Nowej Słupi, na początku Drogi Królewskiej prowadzącej do klasztoru na Świętym Krzyżu. Pasmem Gór Świętokrzyskich – wyścig kolarski organizowany w Górach Świętokrzyskich w latach 1951–1956, 1959–1963, 1967–1985, 1987–1989 i 2002–2003.

    Puszcza Jodłowa – unikatowy w skali światowej zespół leśny jedliny polskiej, tj. bór jodłowo-bukowy porastający grzbiet łysogórski w Górach Świętokrzyskich. Obszar puszczy znajduje się na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Łysa Góra (pot. albo daw. Łysiec; Święty Krzyż) – szczyt o wysokości 594,3 m n.p.m. w Górach Świętokrzyskich, położony we wschodniej części pasma Łysogór, objęty ochroną w ramach Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Drugi szczyt (po Łysicy) pod względem wysokości w tych górach. Zbudowany z piaskowców kwarcytowych zwanych niezbyt precyzyjnie "kwarcytami" i łupków kambryjskich.

    Bazylika mniejsza pw.Trójcy Świętej i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego – sanktuarium znajdujące się na Świętym Krzyżu (Łysej Górze) w Górach Świętokrzyskich, na terenie diecezji sandomierskiej, najstarsze polskie sanktuarium.

    Przełęcz Hucka – szerokie obniżenie, położone na terenie Łysogór w Górach Świętokrzystkich. Przełęcz znajduje się na wysokości 495 m n.p.m. pomiędzy szczytami Huckiej Góry (547 m n.p.m.) oraz Łysej Góry (594 m n.p.m.), ponad wsią Huta Szklana, na granicy Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Nazwa przełęczy pochodzi od istniejącej tu od XVI do XVIII wieku huty szkła.
    Obecnie na przełęczy znajduje się parking oraz pomnik "Golgota Wschodu".

    Muzeum Minerałów i Skamieniałości w Świętej Katarzynie – prywatne muzeum, położone we wsi Święta Katarzyna w Górach Świętokrzyskich. Placówka jest prywatnym przedsięwzięciem Ewy i Dariusza Siemońskich. Święty Krzyż - wzgórze w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w obrębie Pułtuska, które powstało w IX-X wieku na miejscu dawnego grodu. Według przekazów na wzgórzu stała niegdyś pogańska świątynia - wówczas centrum osady.

    Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego na Świętym Krzyżu – muzeum, działające w ramach Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Siedziba muzeum znajduje się na Świętym Krzyżu (Łysa Góra) (594 m n.p.m.) w granicach administracyjnych Bielin. Przełęcz Kwarty – przełęcz położona na terenie Pasma Cisowskiego w Górach Świętokrzyskich na wysokości 330 m n.p.m. pomiędzy szczytami Góry Stołowej (423 m n.p.m.) oraz Wrześni (370 m.n.p.m.). Bezpośrednio przez przełęcz nie przebiega żaden znakowany szlak turystyczny, natomiast na południe od niej prowadzi niebieski szlak turystyczny Chęciny - Łagów. Poniżej przełęczy. przy szlaku znajduje się pomnik, upamiętniający miejsce kwater oddziału AK Mariana Sołtysiaka "Barabasza".

    Świętokrzyskie Milenium - cykl imprez upamiętniających tysiąclecie życia monastycznego na Świętym Krzyżu. Udział w uroczystości wzięło kilka tysięcy wiernych z całej Polski oraz pielgrzymi z Węgier, na czele z prymasem Peterem Erdö. Przełęcz Kakonińska – zalesiona przełęcz, położona na terenie Łysogór w Górach Świętokrzystkich na wysokości ok. 520 m n.p.m. Znajduje się ona na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego, pomiędzy szczytami Agaty (608 m n.p.m.) a nie posiadającym nazwy wierzchołkiem o wysokości 547 m n.p.m.

    Dodano: 19.08.2011. 00:25  


    Najnowsze