• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ekshumacja XIX-wiecznego cmentarza w centrum Giżycka

    28.07.2011. 15:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    W centrum Giżycka ekshumowany jest XIX-wieczny cmentarz, dotąd wydobyto ponad sto dwadzieścia ciał. ,,Z mogił wyziera bieda mazurskiego miasteczka" - powiedział PAP archeolog Jerzy Marek Łapo. W miejscu dawnej nekropolii ma stanąć fontanna.


    Ekshumowany cmentarz leży w centrum miasta przy ul. Warszawskiej. Od lat 60. w tym miejscu był park, a ówczesne zapisy urzędników stwierdzają, że cmentarz został ekshumowany.

    ,,Mimo to spodziewaliśmy się, że w rewitalizowanym parku możemy napotkać szczątki, nie sądziłam jednak, że aż tyle" - powiedziała PAP burmistrz Giżycka Jolanta Piotrowska.

    Pracujący na dawnym cmentarzu archeolog Jerzy Marek Łapo z Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie powiedział PAP, że powojenna ekshumacja, o której mówi Piotrowska, objęła nie więcej niż 400 pochówków, pozostałym grobom usunięto jedynie naziemną część. Historycy spodziewają się znalezienia w sumie ok. 200 ciał. Już ekshumowano ich ponad 120.

    ,,Wydobyte szczątki przewożone są do dawnej kaplicy, gdzie oczekują na analizę antropologiczną, która przyniesie podstawowe informacje o poszczególnych zmarłych, tj.: ich wiek, płeć, ewentualne schorzenia, na które cierpieli, oczywiście o ile pozwoli na to stan kości. Niektóre są silnie poprzerastane przez korzenie. Kości każdego ze zmarłych są umieszczane w oddzielnym pojemniku" - powiedział PAP Łapo. Dodał, że wstępne oględziny wskazują, że dawni mieszkańcy Giżycka cierpieli m.in. na deformacje kręgosłupa czy zrośnięcia członów palcowych u rąk. Odkryto też szkielet młodej kobiety, która przeszła złamanie kości udowej z rozszczepieniem i przemieszczeniem części kości - zrośnięta noga była krótsza o 8 cm.

    Archeolog dodał, że podczas prac nie znaleziono dotąd cennych przedmiotów, a wręcz przeciwnie. ,,Mówiąc potocznie +z grobów wyziera bieda+ powszechna w większości mazurskich miasteczek pierwszej połowy XIX w. Najczęstszymi przedmiotami znajdowanymi przy zmarłych są szpilki wykonane ze stopu miedzi. Najprawdopodobniej przed umieszczeniem w trumnach ciała były zawijane w całuny, a te spinano szpilkami. Najwięcej szpilek znajdowanych jest w grobach dzieci. Jednak większości zmarłych nie wkładano do grobów żadnych przedmiotów, nawet resztki butów należą do rzadkości, odkryto je zaledwie w kilku grobach" - przyznał Łapo. Dodał, że na głowy zmarłych dziewczynek wkładano wianki plecione z miedzianego drutu przetykanego listkami lub opaski zwane ,,krajkami".

    Ekshumowany cmentarz w centrum Giżycka został założony na początku XIX w., po pożarze miasta w 1822 r. W części, gdzie prowadzone są badania wykopaliskowe grzebani byli mieszkańcy miasta, na pewno w przeważającej liczbie wyznania ewangelickiego, choć są oni anonimowi. ,,Należy zakładać z dużym prawdopodobieństwem, iż do dzisiaj nawet w samym Giżycku mogą mieszkać ludzie, których praprzodkowie i krewni zostali pogrzebani w tej najstarszej części dawnego cmentarza komunalnego" - uważa Jerzy Marek Łapo.

    Prace wykopaliskowe w centrum Giżycka zakończą się najprawdopodobniej na początku września - wszystko zależy od liczby pochówków. Po zakończeniu analiz antropologicznych planowany jest powtórny, ekumeniczny pochówek dawnych mieszkańców Giżycka, które wówczas nazywało się Lec. Przed kilkoma laty odbył się powtórny pochówek dawnych mieszkańców Węgoborka, tj. Węgorzewa.

    PAP - Nauka w Polsce

    jwo/ bk/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Maszt radiowy w Miłkach koło Giżycka (Maszt RTV w Miłkach koło Giżycka) – Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze w Miłkach koło Giżycka, maszt o wysokości 327 metrów, zbudowany w 1998 roku. Wzniesiono go na wzgórzu, nieopodal jeziora Wojnowo. Pod względem wysokości, maszt znajduje się na 9. miejscu w Polsce i 2. miejscu w województwie warmińsko-mazurskim. Cmentarz wojenny w Vladslo jest to cmentarz wojenny położony niedaleko belgijskiego miasta Vladslo. Cmentarz został założony w trakcie trwania I wojny światowej podczas walk wojsk niemieckich na terenie Belgii. Łącznie na nekropolii pochowano ciała 3 233 żołnierzy. W 1956 większość ciał poległych z okolicznych cmentarzy zostało przeniesionych na cmentarz w Vladslo, co zwiększyło liczbę grobów do 25 644. Każdy krzyż symbolizuje 20 zmarłych żołnierzy, znajdują się na nich także dane zmarłego w postaci imienia, rangi oraz stopnia wojskowego a także data śmierci. Wszyscy zmarli pochowani na cmentarzu służyli w niemieckiej armii służącej na froncie zachodnim podczas I wojny światowej. Cmentarzysko to termin w archeologii oznaczający pozostałość po miejscu, gdzie ludność chowała swoich zmarłych (nazywane tak w odróżnieniu od dzisiejszych cmentarzy). Groby na cmentarzyskach mogą być np. szkieletowe lub ciałopalne- jamowe lub popielnicowe, płaskie lub kurhanowe.

    Stary cmentarz żydowski w Łomży – znajduje się przy ul. Rybaki. Został założony w roku 1830. W 1892 roku władze cywilne zabroniły grzebać zmarłych na cmentarzu, który był już przepełniony. Ostatni znany pochówek odbył się w 1942 roku. Na powierzchni 1,5 ha zachowało się około 150 nagrobków. Po zamknięciu tego cmentarza zmarli byli chowani na nowym cmentarzu. Stary cmentarz żydowski w Płocku – kirkut w Płocku, znajdujący się przy ul. 3 Maja. Powstał przypuszczalnie około 1570. Cmentarz zajmował powierzchnię około 1,8 ha. niemieccy narodowi socjaliści przekształcili teren cmentarza w park, natomiast większość nagrobków wykorzystali do brukowania ulic. Gdy ukazało się zarządzenie o likwidacji cmentarza, grupa Żydów udała się na cmentarz i wykopała szczątki Rabi Zysze Płockera, zmarłego przed 103 laty. Szczątki Cadyka owinęli tałesem i pochowali na nowym cmentarzu. Tam również zakopali sprofanowane rodały. Po wojnie władze wydały zgodę na wzniesienie na terenie cmentarza Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Jagiełły.

    Cmentarz wojenny nr 445 - Chrzanów – cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej znajdujący się przy cmentarzu żydowskim, w miejscowości Chrzanów, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim. Należy do Oddziału Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Cmentarz jest mogiłą żołnierzy zmarłych podczas I wojny światwej w szpitalu zakaźnym, zlokalizowanym na terenie Chrzanowa . Pochowano 171 żołnierzy narodowości Polskiej, Rosyjskiej, Czeskiej, Słowackiej, Węgierskiej, Austriackiej, Bośniackiej i Chorwackiej. Pierwotnie cmentarz miał kształt trapezu. Głównymi elementami cmentarza były: pomnik z kamiennych bloków z napisem „żołnierzom i obrońcom ojczyzny w wojnie światowej 1914/15” zakończony krzyżem oraz drewniany krzyż pomnikowy. Na mogiłach stały drewniane krzyże. Na chwilę obecną po cmentarzu pozostały widoczne zarysy trzech rzędów mogił, resztki kamiennego ogrodzenia oraz zniszczony pomnik. Planowana jest jego odbudowa. Stary cmentarz żydowski w Janowie Lubelskimkirkut położony jest w centrum miasta przy dawnej ul. Księżej, później 1 Maja, zaś obecnie 3 Maja. Nie wiadomo dokładnie kiedy powstał. Został zniszczony podczas II wojny światowej. Po jej zakończeniu teren cmentarza został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową.

    Cmentarz ewangelicki w Lądku-Zdroju - cmentarz położony w Lądku-Zdroju przy ulicy Śnieżnej 12. Został założony w 1908 roku przez miejscową gminę ewangelicką na potrzeby grzebania jej zmarłych członków. W jego południowej części znajdowała się kaplica przedpogrzebowa. Po zakończeniu II wojny światowej i wysiedleniu dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec nekropolia została przejęta przez polską parafię katolicką. Pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku rozebrano mur oddzielający go od cmentarza katolickiego, łącząc je razem. Wyremontowano także kaplicę, której kopułę wieży w roku 1996 pokryto blachą miedzianą. Kętrzyn - stacja kolejowa w Kętrzynie, w województwie warmińsko-mazurskim, w Polsce. Powstała w 1867 roku, po otwarciu połączenia kolejowego do Bartoszyc. Rok później powstał szlak do Ełku, zaś w 1907 roku otwarto połączenie do Węgorzewa. Stacja posiada 5 torów głównych, z których jeden posiada możliwość wyjazdu jedynie w kierunku Węgorzewa. Znajduje się tutaj dosyć dużo torów bocznych, przy których znajdują się place ładunkowe, magazyny, rampy. Ruchem na stacji steruje się z dwóch nastawni: "Kn" od strony Giżycka i "Kn1" od strony Korsz. Wyposażone są one w urządzenia mechaniczne scentralizowane z sygnalizacją kształtową. Jedynie semafor wjazdowy od strony Giżycka i wszystkie tarcze ostrzegawcze zostały wymienione na świetlne. Nadal jednak przy dwóch semaforach wjazdowych znajdują się kształtowe tarcze przelotowe.

    Stary włocławski cmentarz żydowski – został założony w 1830 r. Znajdował się na terenie dzisiejszego Zespołu Szkół Budowlanych oraz Centrum Doskonalenia i Edukacji przy ul. Nowomiejskiej 25 (dawna ul. Żałobna). Patrząc od strony północnej cmentarz zaczynał się przy ulicy Nowomiejskiej, a kończył w pobliżu niedziałającej już linii kolejowej prowadzącej do Fabryki Celulozy (patrz zdjęcie obok), zajmował powierzchnię 2,5ha. Teren cmentarza wchodził w skład utworzonego w 1940 r. getta żydowskiego. Podczas okupacji niemieckiej co cenniejsze pod względem rodzaju kamienia macewy hitlerowcy wywieźli w sobie znane miejsce, resztę cmentarza, po wojnie, rozkradła miejscowa ludność. Był w znacznej mierze zniszczony, pozostawał jednak ogrodzony i czynny. Jeszcze w latach 1946-1950 pochowano na nim 4 osoby, o czym informuje notatka urzędowa Serafina Kiryłowicza z Urzędu do Spraw Wyznań, sporządzona 31 marca 1953 roku przy okazji pierwszych zabiegów w sprawie ostatecznej likwidacji cmentarza. Nie została wykonana ekshumacja zwłok znajdujących się na obszarze rekreacyjno-sportowym ZSB, trudno dziś ustalić jak przebiegała powojenna ekshumacja na terenie, który zabudowano. Przebieg likwidacji innych dawnych cmentarzy włocławskich każe domniemywać, że szczątki pochowanych przewiezione na wytyczony nowy cmentarz żydowski przy Al. Chopina zostały odkryte na starym cmentarzu podczas wyrównywania terenu i wznoszenia budynków. Wiele lat wcześniej, w listopadzie 1945 r. z dwóch grobów ekshumowano zwłoki 42 nieznanych osób. 15 czerwca 2001 r. przed budynkiem ZSB uroczyście odsłonięto tablicę upamiętniającą getto włocławskie. Na tablicy znajduje się taki oto napis w języku polskim i hebrajskim: „Na tym terenie Niemcy stworzyli getto, z którego w roku 1942 deportowali obywateli polskich narodowości żydowskiej do obozów zagłady”. Tereny starego cmentarza żydowskiego nie są wpisane do rejestru zabytków i nie są w żaden sposób oznaczone w terenie (cmentarz znajduje się wyłącznie pod ziemią i na mapach historycznych), w związku z czym w 2011 r. miasto potraktowało je jako najzwyklejszy obszar inwestycyjny i na terenie byłego cmentarza zleciło budowę Orlika 2012. Dokumentacja przetargowa nie przewiduje żadnych dodatkowych prac związanych ze specyfiką miejsca, na którym powstaje inwestycja, nie informowano też o żadnych konsultacjach z gminą żydowską.

    Katakumby Kapucynów w Palermo – katakumby pod klasztorem Kapucynów w Palermo na Sycylii. Znajdujące się tam mumie, w liczbie około 8000, są mumiami zarówno osób duchownych, jak i świeckich. Początkowo katakumby były przeznaczone dla zmarłych kapucynów tutejszego klasztoru, ale od 1881 zezwolono na pochówek w tym miejscu zamożnych świeckich mieszkańców miasta. Pierwszych zmarłych pochowano tam w XVI wieku, zaś jedną z ostatnich tam pochowanych osób była dwuletnia Rosalia Lombardo, która spoczęła w katakumbach w latach 20. XX wieku. Zmumifikowane ciała są w całości ubrane; stoją, leżą lub wiszą na ścianach. Podzielone są według płci i pozycji społecznej. W poszczególnych salach można zobaczyć m.in.: prałatów, kupców, profesorów, mieszczan w odświętnych strojach; dziewice, które nie zdążyły wyjść za mąż (są w sukniach ślubnych), całe familie, jak również małe dzieci czy kobiety.

    Nowy cmentarz żydowski w Koninie – znajdował się przy ul. Nadrzecznej. Został założony w 1831, jednak pierwszych pochówków dokonano już w latach 1806-1808. Z czasem wybudowano na nim kostnicę i mieszkanie grabarza. Ostatni znany pochówek odbył się w 1939. Podczas II wojny światowej Niemcy doszczętnie zdewastowali cmentarz, używając nagrobków do utwardzania dróg. Licznych nagrobków użyto do budowy ulicy Buczka. Przed wojną powierzchnia cmentarza liczyła 1,5 ha. Nie zachował się żaden nagrobek. Cmentarz żydowski w Siedlcach przy ul. Szkolnej – powstał w XIX wieku. Miał powierzchnię ok. 3 ha. Jest ogrodzony ceglanym murem. Zachowało się około 1000 nagrobków. Najstarsza zachowana macewa pochodzi z 1855. W 1988 cmentarz był gruntownie porządkowany. Na terenie cmentarza znajdują się masowe mogiły Żydów zabitych przez Niemców w czasie okupacji, których zwłoki zostały przeniesione na cmentarz po zakończeniu wojny.

    Kościół ewangelicki w Giżycku: Parafialny kościół ewangelicko-augsburski z 1827 roku. Zbudowany na tle prostokąta, salowy, z wysuniętą wieżą zachodnią, murowany, otynkowany, z dachem dwuspadowym krytym dachówką i wieżą na planie kwadratu. W 1881 r. dobudowano apsydę chóru. Znajduje się w centrum Giżycka przy Placu Grunwaldzkim. Podczas letnich miesięcy odbywa się tu Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej. Do giżyckiej parafii należą także kościoły w Węgorzewie, Wydminach i Pozezdrzu. Cmentarz Grabiszyński – obok Cmentarza Osobowickiego, Cmentarza Świętej Rodziny, Cmentarza Świętego Wawrzyńca jedna z największych nekropolii we Wrocławiu. Cmentarz w swoich obecnych granicach to jedna z trzech części stanowiących w pierwszej połowie XX w. większy kompleks cmentarny. Początkowo był to cmentarz na którym chowano zmarłych z południowych parafii Wrocławia, ewangelickich: św. Elżbiety i św. Trójcy, katolickich: św. Karola Boromeusza i św. Elżbiety Węgierskiej oraz zakonników z klasztoru Bonifratrów. Później stał się cmentarzem komunalnym.

    Cmentarz Mariacki – dawny cmentarz przykościelny przy kościele Mariackim na Starym Mieście w Krakowie. Został założony w 1222 r. w tym samym czasie co kościół, a zlikwidowany w 1796 r. ze względu na biskupi zakaz grzebania zmarłych w obrębie murów z 1795 r. oraz ze względu na wprowadzenie w 1797 r. przez Austriaków nowych przepisów sanitarnych zakazujących pochówków w granicach miasta. Cmentarz żydowski w Lesznie – leży przy ul. Jana Pawła II 14. Został założony w 1626 roku. Ostatni znany pochówek odbył się w 1939. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali cmentarz. Niemcy używali rozbitych nagrobków jako gruz przy budowie dróg. Następnie na cmentarzu wybudowali tartak. W latach siedemdziesiątych na terenie cmentarza wybudowano osiedle. Pozostała do dziś cząstka cmentarza to fragment miejsca grzebalnego, dom przedpogrzebowy oraz dom grabarza. Na początku lat dziewięćdziesiątych na cmentarzu dawało odnaleźć się fragmenty rozbitych nagrobków, zaś pięć uszkodzonych macew znajdowało się w miejscowym muzeum.

    Dodano: 28.07.2011. 15:19  


    Najnowsze