• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Etnograf: dawniej w Wigilii ważniejszy był opłatek i Pasterka

    23.12.2011. 09:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dawniej obchody świąt Bożego Narodzenia związane były z większymi przygotowaniami duchowymi - uważa Klara Sielicka-Baryłka z Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Według niej obecnie często głównym punktem Wigilii jest obfita kolacja.

    Jak podkreśliła ekspertka dawniej w Adwencie obowiązywał post i starano się wtedy zachowywać wstrzemięźliwość, natomiast w czasie świąt wyciszenie zastępowały zwyczaje zabawowe, z których z czasem wyrósł karnawał.

    Wieczór wigilijny był w tradycji zarówno czasem oczekiwania na dzień świąteczny, jak i momentem przejścia, niepewności, bo - jak mówiła rozmówczyni PAP - Bóg jeszcze nie zdążył się narodzić, złe siły czyhały na człowieka i różnymi zabiegami należało się przed nimi ochronić.

    "Większe znaczenie wówczas miały posiłki dopiero w pierwszy i drugi dzień świąt" - powiedziała etnograf i przypominała, że dopiero wtedy można było jeść mięso, które rzadko gościło na stołach.

    Esencją wieczoru wigilijnego miało być dawanie, skoro w czasie świąt Bóg daje ludziom swojego syna, a królowie składają Jezusowi dary, to i ludzie powinni wtedy nawzajem coś sobie dawać - powiedziała Klara Sielicka-Baryłka. Stąd, jej zdaniem, w polskiej tradycji wziął się na stole wigilijnym opłatek, którym goście dzielą się składając sobie nawzajem życzenia.

    Ekspertka przypomniała, że według tradycji, opłatkiem częstuje się również zwierzęta. Znaczenie miał dawniej kolor takich opłatków - czerwone opłatki dostawały konie, żeby nie dosięgło ich złe oko czy zły duch. Krowom podawano opłatek z dodatkiem ruty, żeby czarownice nie psuły ich mleka, a psom - opłatek z rozgniecionym ziarnkiem pieprzu, żeby były groźne i skuteczniej odstraszały złodziei. Dzieci też niekiedy częstowano kolorowymi opłatkami lub smarowano im opłatki miodem, dorośli natomiast dzielili się tylko białymi opłatkami.

    W czasie wigilijnej wieczerzy powinna zasiąść przy stole parzysta liczba osób, a na stole powinna się pojawić nieparzysta liczba dań. Nie bez znaczenia dawniej były też składniki, z których przygotowano wigilijne potrawy. Symboliczne znaczenie miał np. mak jako składnik jakiejś potrawy. "Zawsze sądzono, że mak dawał możliwość łączenia się z zaświatami" - powiedziała Sielicka-Baryłka i wyjaśniła, że może to mieć związek z jego właściwościami usypiającymi. Również potrawy z grzybami znalazły się na stole wigilijnym nieprzypadkowo. "Grzyby są z lasu, który jest tajemniczą, magiczną przestrzenią, o której człowiek wszystkiego nie wie" - wyjaśniła etnograf. Buraki, z których robiono w niektórych regionach barszcz, też miały symboliczne znaczenie - jako że rosną pod ziemią, podziemne siły nie były im straszne. Z kolei orzechy i pszenica miały zapewnić intelekt i dobrobyt.

    Rozmówczyni PAP przypomniała, że data świąt Bożego Narodzenia zbiegała się z datą dawnego święta ku czci Słońca. Dlatego, jak zaznaczyła, w obchodach świąt Bożego Narodzenia tradycje religijne łączą się z wróżbami i działaniami, by przebłagać siły przyrody.

    W Wigilię np. wróżono sobie, co zdarzy się w przyszłym roku. Kierunek, z którego słychać było szczekanie psa albo z którego wracało echo dla dziewcząt oznaczał stronę, z której nadejdzie ich przyszły mąż. Z kolei w drugi dzień świąt obowiązywał zwyczaj obsypywania domu ziarnem, obwiązywania drzew warkoczami ze słomy czy nawet straszenia drzew, żeby rodziły owoce. Te zabiegi miały zapewnić w nowym roku urodzaj. Przed złymi duchami miały ochronić gałązki drzewek iglastych wieszane pod sufitem, a dla duchów przodków stawiano w czasie wieczerzy wigilijnej pusty talerz.

    Warto pamiętać o tych tradycjach teraz, kiedy ważniejsze staje się to, aby w czasie świąt najeść się, napić i dostać górę prezentów - powiedziała Klara Sielicka-Baryłka.

    PAP- Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    tot/ mag/ agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Opłatek (z łac. oblatum – "dar ofiarny") – bardzo cienki biały płatek chlebowy, przaśny (czyli niekwaszony i niesolony), wypiekany z białej mąki i wody bez dodatku drożdży, którym dzielą się chrześcijanie, zgromadzeni przy stole wigilijnym, składając sobie życzenia. Fakt w rozumieniu potocznym jest to wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. W tym sensie faktem nie może być zdarzenie, które nie miało jeszcze miejsca, można jednak mówić o przewidywaniu przyszłych faktów - czyli zdarzeń które najprawdopodobniej się wydarzą. Zdarzenia te jednak stają się faktami dopiero wtedy, gdy się już wydarzą. Fakt w rozumieniu potocznym jest to wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. W tym sensie faktem nie może być zdarzenie, które nie miało jeszcze miejsca, można jednak mówić o przewidywaniu przyszłych faktów – czyli zdarzeń które najprawdopodobniej się wydarzą. Zdarzenia te jednak stają się faktami dopiero wtedy, gdy się już wydarzą.

    Wigilijny barszcz z uszkami – specjalnie przygotowany czerwony barszcz z postnymi uszkami, będący tradycyjną polską zupą podawaną w czasie Wigilii Bożego Narodzenia. Chleb Ezechiela – jeden z najstarszych opisanych rodzajów chleba. Jest wzmiankowany w Biblii w Księdze Ezechiela. Chlebem tym odżywiał się Ezechiel podczas dwuletniego przebywania na pustyni, kiedy dostał polecenie od Boga, aby pościć przez 390 dni. Bóg mu powiedział, by w tym czasie odżywiał się chlebem składającym się z wymienionych składników. Ezechiel miał go spożywać z powodu grzechów swych rodaków.

    Ebenezer Scrooge – postać fikcyjna, główny bohater opowiadania Karola Dickensa Opowieść wigilijna wydanego w 1843 roku. Scrooge jest zamkniętym w sobie skąpcem, nielubiącym ludzi i nielubiącym świąt Bożego Narodzenia. Podczas nocy wigilinej przechodzi przemianę podczas czterech kolejnych wizyt duchów: ducha Jakuba Marleya, ducha minionych świąt Bożego Narodzenia, ducha obecnych świąt oraz ducha świąt przyszłych. Wigilia Bożego Narodzenia (wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także gwiazdka) (z łac. vigilia - czuwanie, straż; vigilare - czuwać) – w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia, kończący okres adwentu.

    Dyskusja Wikipedii:Szablony/Do usunięcia: Ten artykuł będzie się pokazywać we wszystkich tych kategoriach, które są związane z tymi szablonami. Albo jest jakiś sposób, żeby to ominąć, albo powinien mieć w nagłówku info na ten temat, żeby nie trzeba było tego wyjaśniać każdej nowej osobie. --matusz 18:55, 28 gru 2005 (CET) Markownia – dawniej naziemna część kopalni, gdzie przechowywano tzw. marki. Były to indywidualne znaczki górników (przypominające np. numerki z szatni). Miały postać okrągłych lub wielokątnych blaszek z otworem. Kształt marki oznaczał profesję górnika lub zmianę, na której pracował. Markę górnik zabierał na dół, miał ją przy sobie w czasie pracy, a wyjeżdżając na powierzchnię oddawał wieszając na specjalnej tablicy przy odpowiadającym numerze. Brakująca marka wskazywała, że górnik nie wyjechał na powierzchnię. W przypadku pożaru lub innego wypadku, po numerze na odnalezionej marce identyfikowano zwłoki górnika.

    Swadhiszthana (mający swa siedzibę) – według tradycji hinduistycznej oraz niektórych nurtów New Age druga ćakra człowieka, umiejscowiona w okolicy krzyża. Według ezoteryków odpowiadać miałaby za percepcję przyjemności, za międzyludzki magnetyzm. Miałaby być magazynem, jak również portalem pierwotnej, nieoczyszczonej energii, emocji i sił twórczych. Otwierać miałaby się ku przodowi i promieniować kolorem jasnopomarańczowym. Miałaby być głęboko związana z elementem wody i dlatego za jej pośrednictwem odbierać mielibyśmy związane z tym żywiołem cechy świata. Energia seksualna, która miałaby tutaj występować zapładniałaby i pozwalała powstawać życiu, co niektórzy kojarzą z wodą, bez której nie byłoby istnienia. Z innej strony, woda miałaby oczyszczać, zarówno na planie psychicznym, jak i fizycznym, i powodować przepływ emocji. Dzięki temu świat miałby wydawać się piękny i ciągle na nowo zaskakiwać. Przejawem działania tej ćakry miałaby być m.in. aktywność twórcza, wrażliwość na sztukę w różnorodnych jej formach. Istotnym jej aspektem miałyby być także relacje z innymi ludźmi, przede wszystkim z przeciwną płcią, otwartość uczuciowa i naturalność. Płodzenie nowego życia i przyjemność z seksu miałyby być tak mocno ze sobą powiązane, ponieważ za obie te formy odpowiadałaby właśnie czakra sakralna. Według przytoczonych wierzeń mężczyzna daje kobiecie twórczy impuls, który ją zapładnia. Reszta procesu powstawania odbywa się w ciele kobiety, która karmi dziecko tak fizycznie, jak i duchowo, pozwalając mu się rozwijać.

    Mesjasz – nieopublikowana, zaginiona powieść Brunona Schulza, mająca opowiadać o przybyciu mesjasza do Drohobycza. W założeniu autora miało być to jego najważniejsze dzieło. Według Artura Sandauera, który zapoznał się z utworem w czasie okupacji, pierwsze zdanie Mesjasza brzmiało: Wiesz – powiedziała mi rano matka. – Przyszedł Mesjasz. Jest już w Samborze.

    Tetraktys - figura triangularna ułożona z dziesięciu punktów rozmieszczonych w strukturze piramidy o boku 4 punktów, opisywana w tekstach Pitagorystów lub nawet Pitagorejczyków. Według Porfiriusza miałaby mieć znaczenie kultowe i być stosowana w czasie przysięgi Pitagorejczyków : Dyskusja Wikipedii:Zalecenia dotyczące artykułów o prawie: Zacznijmy w końcu (żeby w końcu jakiś ruch był ;). OldEnt, chciałeś mieć szablon o przestępstwach. Chodziło zdaje się o odróżnienie przestępstw od "negatywnych zjawisk społecznych". Może już napisz projekt tegoż i napisz o nim w zaleceniach, żeby wszystko było "zusammen do kupy". Encepence śmiało dyskutuj 20:03, 12 sie 2006 (CEST)

    Drylowanie – mechaniczny proces usuwania pestek z owoców jadalnych. Jednym z powodów, dla których owoce są drylowane, jest wysoka zawartość w pestkach kwasu pruskiego, który może być szkodliwy dla zdrowia. Po drylowaniu owoce używane są one przede wszystkim do robienia przetworów, jednak niektóre przepisy zalecają drylowanie tylko części owoców, żeby przetwory miały posmak pestki. Większość owoców mrożonych dryluje się przed zamrożeniem. Lista najwyższych budynków w Perth: Perth jest największym miastem na zachodnim wybrzeży Australii. W panormaie tego miasta od drugiej połowy lat 70. można było dostrzec pojedyncze wieżowce. 100 metrów jako pierwszy osiągnął w 1976 roku AMP Building. Obecnie w Perthwieżowce, a łącznie ponad 100 metrów ma 10 budynków. Najwyższy jest tu od 1992 roku Central Park, i jako jedyny stąd znajduje się na liście 200 najwyższych na świecie. Ponad 200 metrów sięga jeszcze jeden gmach, jednak jest za niski o kilkanaście metrów, by się na tej liście znaleźć. W mieście tym wysokie budynki powstawały w trzech głównych etapach. Pierwszy miał miejsce pod koniec lat 70., powstały wtedy 3 budynki z poniższej listy, a wybudowany w roku 1978 St Martins Tower, przez dziesięć lat był najwyższym w mieście. W 1988 przewyższył go BankWest Tower, który zapoczątkował także drugi etap, w trakcie którego w 1992 powstał najwyższy do chwili obecnej Central Park. Od początku III tysiąclecia nastąpił trzeci etap, i obecnie zaaprobowane są kolejne projekty, których budowa powinna w niedługim czasie ruszyć.

    Cmentarz żydowski w Rawiczu – nieistniejący kirkut, który mieścił się przy ulicy Podgórnej, we wsi Sierakowo. Za datę powstania cmentarza przyjmuje się rok 1728, kiedy to pojawiła się pierwsza informacja na temat żydowskiego towarzystwa pogrzebowego Chewra Kadisza, którego celem była tahara czyli posługa związana z przygotowaniem ciała zmarłej osoby do pogrzebu. Ostatni pogrzeb miał miejsce w 1936 roku. W czasie II wojny światowej naziści doszczętnie zdewastowali nekropolię a rozbite macewy, po których nie ma obecnie śladu zostały wykorzystane jako materiał budowlany.

    Dodano: 23.12.2011. 09:47  


    Najnowsze