• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Etnograf: Pierwsza choinka na Śląsku pojawiła się na początku XVII w.

    25.12.2011. 21:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Choinki świąteczne dotarły na Śląsk Opolski szybciej niż w inne regiony Polski, ale upowszechniły się dopiero po II wojnie światowej wraz ze zwyczajem łamania się opłatkiem - twierdzą etnografowie. Łączą to z przybyciem repatriantów z Kresów. 

    Pierwsze drzewko w tym regionie etnografowie znają z zapisów z 1611 roku. "Była to prawdziwa, wysoka choinka, która stała na brzeskim zamku. Są na to zapisy w kronikach. Nie wiemy, czy od tej pory była stawiana na zamku co roku, ale na pewno się tam pojawiała" - powiedziała PAP Elżbieta Oficjalska, etnograf z Muzeum Wsi Opolskiej.

    Choinki zaczęły wędrować na wschód Europy z Alzacji. Najpierw pojawiały się w domach arystokratów, którzy więcej podróżowali i podglądali nowe trendy i zwyczaje. "Końcówka XVIII wieku to coraz szersze upowszechnianie się choinki w domach burżuazji i mieszczan, skąd później wędrowała do domów wiejskich - najpierw do bogatszych chłopów" - wyjaśniła.

    Choinka, jaką znamy dzisiaj, wyparła ze śląskich domów podłaźniczkę - zawieszony u powały izby szczyt świerku albo sosny ozdobiony jabłkami, orzechami, piernikami, miniaturowymi chlebkami i kolorowymi świeczkami.

    Pierwsze choinki były ubierane w naturalne ozdoby, takie same jak na podłaźniczce. Na drzewku pojawiały się własne, naturalne produkty, które miały zapewnić dobrobyt w kolejnym roku. Pierwsze bombki i lameta, czy też anielskie włosy pojawiają się na śląskiej wsi ok. 1920 roku.

    "Miałem okazję oglądać katalogi sklepowe z tamtych lat, w których można było wybrać bombki, aniołki, szpice i lametę masowej produkcji" - relacjonował w rozmowie z PAP Bogdan Jasiński, etnograf z muzeum.

    Według niego choinka na Śląsku Opolskim upowszechniła się po II wojnie światowej, w tym samym czasie, kiedy na tych ziemiach upowszechniło się łamanie opłatkiem.

    "Ten świąteczny zwyczaj przywędrował na Śląsk z przeciwnego kierunku niż choinka. Szerzej pojawia się po przybyciu na te tereny repatriantów z Kresów, którzy osiedlali się na Śląsku, łączyli się w mieszane małżeństwa i przekazywali swoje tradycje ludności miejscowej" - zaznaczyła Oficjalska.

    PAP - Nauka w Polsce

    jsz/ ls/ ula/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bombka (w niektórych regionach Polski bańka) – ozdoba choinkowa wykonana zazwyczaj z cienkiego szkła. Bombki często są ręcznie malowane i posrebrzane od wewnątrz. Początki ich produkcji datuje się na 1847 rok. Pierwsze bombki zostały wykonane w Lauscha w Niemczech przez Hansa Greinera. Według legendy rozpoczął on tworzenie szklanych wydmuszek do udekorowania choinki, gdyż nie stać go było na typowe wówczas dekoracje czyli orzechy, jabłka czy cukierki. Łańcuch choinkowy – ozdoba choinkowa wykonana zazwyczaj z papieru lub tworzyw sztucznych. Łańcuch służy do zawieszania na choinkę lub do innych świątecznych dekoracji. Choinka – ustrojone drzewko świerku lub jodły (rzadziej sosny), naturalne lub sztuczne, pierwotnie wiązane z przedchrześcijańską tradycją ludową i kultem wiecznie zielonego drzewka, a obecnie będące nieodłączną ozdobą w czasie świąt Bożego Narodzenia.

    Zabawki choinkowe - ozdoby choinkowe wykonywane z różnych materiałów w celu zdobienia bożonarodzeniowych choinek. Często w formie figurek jasełkowych lub związanych z kulturą i tradycją danego kraju lub regionu. Zwyczaj tworzenia zabawek na choinkę wywodzi się z tradycji zdobienia świątecznych drzewek dziełami domowej roboty. W dwudziestoleciu międzywojennym w Polsce dziedziną tą zaczęli profesjonalnie zajmować się znani artyści, tacy jak np. Jan Kurzątkowski. Zespół zabawek choinkowych wykonał też m.in. rzeźbiarz Józef Gosławski w latach 50. i na początku lat 60.. Podłaźniczka (podłaźnik, jutka, sad rajski, boże drzewko, wiecha) – czubek jodły, świerka lub sosnowa gałąź wieszane pod sufitem jako ozdoba w czasie Bożego Narodzenia. Podłaźniczka i późniejsza choinka związana jest z pogańską tradycją ludową i kultem wiecznie zielonego drzewka.

    Little Christmas, irl. Nollaig Bheag (dosł. "Małe Boże Narodzenie") – jedno ze zwyczajowych irlandzkich określeń obchodzonego 6 stycznia święta Trzech Króli, które tradycyjnie kończy w Irlandii dwunastodniowy okres świąt Bożego Narodzenia. W dniu tym rozbiera się choinkę i składa się wszelkie dekoracje świąteczne do przechowania na następny rok. Zgodnie z przesądem, rozpoczęcie ściągania ozdób bożonarodzeniowych wcześniej ma przynosić pecha. 6 stycznia kończą się również w Irlandii na ogół ferie świąteczne dla szkół podstawowych i średnich. Pétanque w Polsce: W Polsce pétanque (petanka) zaczęła pojawiać się w drugiej połowie lat 40. XX wieku wraz z powrotem polskich repatriantów. Przywozili oni ze sobą bule i zamiłowanie do wówczas zupełnie nieznanego w Polsce sportu. Osiedlani byli na Ziemiach Odzyskanych, wielu z repatriantów trafiło na Dolny Śląsk w okolice Wałbrzycha.

    Muzeum Miejskie w Siemianowicach Śląskich – muzeum dotyczące historii Śląska i miasta Siemianowice Śląskie. Znajduje się ono w XVII-wiecznym spichlerzu, w Zespole Pałacowo-Parkowym. Muzeum organizuje wystawy stałe i tymczasowe, a także seminaria oraz spotkania o charakterze naukowo-oświatowym. Gaik – obchód u ludów słowiańskich poświęcony witaniu wiosny. W różnych okolicach pod różnymi nazwami: gaj, maj, maik, sad, nowe lato, nowe latko, turzyce. Na Pińszczyźnie zwany był kust, na Ukrainie można go spotkać pod nazwą haiwlki (gajówki), u Białorusinów ma nazwę zielone wino, na Podlasiu nadnarwiańskim "chodzenie z królową". Gaik odbywający się zwykle we wtorek po Wielkiejnocy lub na Zielone Świątki, a niekiedy, niezależnie od tych świąt, w pierwszych dniach maja. Polega na tym, że dziewczęta (czasem i chłopcy) stroją gałązkę sosnową lub całą choinkę we: wstążki, świecidełka, kwiaty i dzwonki. Czasami na szczycie przywiązuje się lalkę jako symbol królowej wiosny. Takie ustrojone drzewko lub gałązkę obnosi się ze śpiewem po wsiach i dworach, winszując przybycie "nowego lata". Bywa, że do tego obnosi się żywą, niedorosłą dziewczynę pod tytułem "królewny". Jednak w wielu okolicach topi się wcześniej Marzannę.

    Muzeum PRL-u w Rudzie Śląskiej – muzeum położone w Rudzie Śląskiej. Placówka prowadzona jest przez Fundację Minionej Epoki z siedzibą w Rudzie Śląskiej.

    Śląskie Towarzystwo Filmowe – instytucja założona w 1981 roku przez Kazimierza Kutza, która miała i ma do dzisiaj na celu rozwijanie środowiska filmowego na Górnym Śląsku.

    Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie – muzeum położone w Skoczowie, stanowiące oddział Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie. Placówka mieści się w zabytkowej XVIII-wiecznej kamienicy. Jego otwarcie miało miejsce w dniu 20 grudnia 1986 roku. Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej – muzeum obejmujące swoją działalnością Rudę Śląską w obecnych granicach i ościenne miejscowości. Muzeum znajduje się przy ulicy Wolności w dzielnicy Ruda.

    Śląsk Wrocław w Pucharze Polski: Śląsk Wrocław dwukrotnie zwyciężał w rozgrywkach o Puchar Polski, w latach 1976 i 1987. Drużyna jednak często bagatelizowała te rozgrywki, przez co wiele razy kompromitowała się w PP. Pierwsze doświadczenia miała już w 1952 roku. Śląsk środkowy (lub średni) – niefunkcjonująca już nazwa powstała w XIX wieku na określenie rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji śląskiej. Po powtórnej reformie administracji w 1919 roku i stworzeniu jednolitego organizmu administracyjnego w granicach Niemiec nazwa ta zaniknęła, choć pojawiała się jeszcze w okresie plebiscytu górnośląskiego.

    Dodano: 25.12.2011. 21:33  


    Najnowsze