• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Insygnia Rzeczypospolitej na zamku w Starej Lubowni

    05.07.2010. 05:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Replika polskich klejnotów koronacyjnych jest od 3 lipca na stałe prezentowana w muzeum zamku w Starej Lubowni na Słowacji. Insygnia władzy Polskich królów były ukryte na zamku Lubownia podczas Potopu szwedzkiego w latach 1655-1661.

    Replika polskich klejnotów koronacyjnych wystawiona będzie w Kaplicy św. Michała na zamku Lubownia. Kopie regaliów królów polskich zostały wykonane w 2010 roku przez metaloplastyka Józefa Walczyka z Nowego Sącza.

    Przy ich wykonaniu oparto się na materiałach archiwalnych z XVIII wieku - zachowanych szkicach autorstwa Jana Krzysztofa Wernera i dwudziestu dwóch portretach królów polskich autorstwa Marcella Bacciarellego.

    Rekonstrukcja była też możliwa dzięki dokładnemu opisowi regaliów, który zlecił król Stanisław August Poniatowski po swojej koronacji.

    Polskie klejnoty koronacyjne prezentowane na zamku to złote jabłko królewskie, berło i bogato inkrustowana kamieniami korona zwana "koroną Chrobrego" oraz płaszcz koronacyjny ostatniego króla polskiego.

    Do wykonania repliki regaliów użyto złota, srebra, miedzi, mosiądzu i brązu. W koronie umieszczono 280 większych i mniejszych kamieni półszlachetnych i syntetycznych oraz 80 pereł. Sama replika korony Chrobrego waży 1,5 kilograma.

    Miejsce ekspozycji polskich klejnotów koronacyjnych nie jest przypadkowe. Zamek w Starej Lubowni w latach 1412-1772 wchodził w skład Rzeczypospolitej jako tzw. zastaw spiski. Klejnoty koronacyjne i cały skarb królewski zostały przewiezione na zamek Lubownia po najeździe Szwedów na Polskę w 1655 roku.

    Przewóz klejnotów organizował ówczesny starosta zastawionego Spisza urzędujący na zamku Lubownia, Jerzy Lubomirski. Prawdopodobnie wywiózł ze skarbca królewskiego szkatuły z klejnotami i najcenniejsze dokumenty archiwalne królestwa polskiego. Cały skarb królewski był ukryty na zamku Lubownia do 1661, kiedy to został przewieziony z powrotem do Krakowa, na zamek królewski na Wawelu.

    Korony Chrobrego używano podczas koronacji królów polskich w latach 1320-1764. Powstała ona nie jak wskazuje nazwa na koronację pierwszego króla Polski, lecz na koronację królewską Władysława I Łokietka. Zwana była jednak Koroną Chrobrego, aby podkreślić tradycję państwa polskiego i znaczenie ciągłości władzy. Korona Władysława I Łokietka była najważniejszą i najcenniejszą koroną przechowywaną w Skarbcu Koronnym na Wawelu.

    Oryginał tego symbolu polskiej władzy został wywieziony z wawelskiego skarbca w 1795 roku przez wycofujących się z Krakowa żołnierzy armii pruskiej. Rozkazem Fryderyka Wilhelma III, drogocenne kamienie: rubiny, szafiry, szmaragdy i perły zostały usunięte z korony i sprzedane, a sama korona została przetopiona na monety.

    Razem z nią zostały zapewne zniszczone kolejne cztery korony, cztery berła, pięć jabłek, sześć mieczy i wiele innych drogocennych polskich precjozów królewskich. SZB

    PAP - Nauka w Polsce

    woj/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Polskie insygnia koronacyjne, regalia królów polskich – oznaki władzy, godności i stanu królewskiego królów polskich używane podczas ceremonii koronacyjnych. Były nimi: korona, jabłko, berło, miecz. Korona Chrobrego, Korona Uprzywilejowana (łac. Corona Privilegiata) – najważniejsze insygnium koronacyjne królów polskich, symbol mistycznego pochodzenia władzy od Boga i suwerenności Królestwa Polskiego, symbol wierności monarchy prawu Rzeczypospolitej i jego obowiązków wobec państwa i poddanych. Koronacja na Króla Polski – uroczysta ceremonia, podczas której dochodziło do nałożenia polskiej korony koronacyjnej (Korony Chrobrego), na głowę nowego króla Polskiego. Koronacji króla towarzyszyła co do zasady koronacja królowej.

    Korona królowych, korona Jadwigi kaliskiej – insygnium koronacyjne królowych polskich wykonane pierwotnie dla Jadwigi, żony Władysława I Łokietka w 1320. Służyła jako insygnium koronacyjne polskim królowym od XIV do XVII wieku. Polskie królowe – wykaz ten obejmuje koronowane lub używające tytułu królewskiego żony polskich władców. Wykaz koronacji polskich królowych (i królów) zobacz: Lista koronacji królów i królowych polskich

    Zamek w Stopnicy – zamek królewski wzniesiony w Stopnicy około 1350 roku przez króla Kazimierza Wielkiego w zachodniej części dawnego miasta. Pełnił on funkcję stacji królewskiej przy drodze z Krakowa do Sandomierza oraz ośrodka okolicznych dóbr. Nie jest znany kształt zamku z czasów Kazimierza Wielkiego, ponieważ niewielki zamek przez niego wybudowany (określony przez Długosza wręcz jako kamienny dwór) został przebudowany w XVI wieku. Starosta Marcin Zborowski w tym też okresie na terenie zamku założył zbór kalwiński. Na początku XVII wieku zamek składał się z kamienicy gotyckiej, drugiego budynku z kaplicą i z krużgankami w stylu renesansowym i trzeciego budynku drewnianego z murowanymi piwnicami. Zamek został zniszczony w czasie potopu szwedzkiego. Po zniszczeniu w roku 1661 zamek został odbudowany w nowym kształcie (w stylu włoskim), przez Jana Klemensa Branickiego. W roku 1783 starosta Eliasz Wodzicki przebudował zamek na pałac. Z lustracji z 1789 roku wynika, że założenie składało się od tego czasu z głównego dworu oraz dwóch oficyn. Jedynym z zachowanych elementów dawnej architektury zamku była już tylko okazała skarpa od południowo-wschodniej jego strony. Przed II Wojną światową w zamku mieściła się siedziba starostwa powiatowego i gimnazjum. Podczas działań wojennych w 1944 roku całkowicie spłonął. Wieża Jana III Sobieskiego – jedna z czterech wież Zamku Królewskiego na Wawelu zajmująca północno-zachodni narożnik. Została zaprojektowana przez architekta królewskiego Jana Trevano, podopnie jak jej bliźniacza wieża Zygmunta III Wazy położona nieco dalej obok Kurzej Stopki (która zajmuje północno-wschodni narożnik). Jan Trevano zaprojektował również jej hełm kojarzony wyłącznie z wieżami Zamku Królewskiego na Wawelu. Wzniesiona została ok. 1620 roku na zlecenie króla Zygmunta III Wazy po pożarze zamku w 1595. Nazwę nadano jej dla upamiętnienia zasług króla Jana III Sobieskiego w odnowieniu zamku.

    Monety polskie Księstwa Pruskiego (1525 - 1657) - Albrecht Hohenzollern gdy został księciem w Prusach jako lennik Korony uzyskał prawo bicia monet polskich pod swoim stemplem będącymi również prawomocnym środkiem płatniczym w Koronie. Skattkammaren (pol. Skarbiec) – muzeum znajdujące się w Zamku Królewskim w Sztokholmie. Zgromadzono w nim zbiór szwedzkich regaliów, w tym miecz Gustawa Wazy i koronę Eryka XIV.

    Prywatne Apartamenty Królewskie na Wawelu – ciąg sal 1 piętra na zamku wawelskim, zajmowanych w czasach królewskich przez króla oraz jego najbliższą rodzinę.

    Sala w wieży Zygmunta III - jedno z pomieszczeń Zamku Królewskiego na Wawelu, wchodzące w skład ekspozycji Skarbca Koronnego na Wawelu.

    Sala Kolumnowa, zwana także Srebrną lub Merliniego. Jest jedną z sal reprezentacyjnych Zamku Królewskiego na Wawelu, wchodząca obecnie w skład ekspozycji Prywatnych Apartamentów Królewskich. Komnaty Królewskie na Wawelu – ekspozycja, powstała z połączenia 3 sal parteru, tworzących mieszkanie wielkorządcy wawelskiego z komnatami 2 piętra zamku wawelskiego, które od czasów królewskich przeznaczone były do celów reprezentacyjnych.

    Dodano: 05.07.2010. 05:17  


    Najnowsze