• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • IPN otrzymał 50 tomów rosyjskich akt ws. zbrodni katyńskiej

    07.03.2011. 08:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    IPN otrzymał z Kancelarii Prezydenta 50 tomów akt rosyjskiego śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej, które w latach 1990-2004 prowadziła Główna Prokuratura Wojskowa w Rosji. Uroczystość przekazania akt odbyła się w piątek w Pałacu Prezydenckim w Warszawie.


    Dokumentacja zostanie dołączona do polskiego śledztwa w sprawie mordu NKWD z 1940 r., które od 2004 r. prowadzi Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie, działająca w strukturach IPN. Ponadto IPN otrzymał kopie cyfrowe tej dokumentacji.

    Kopie cyfrowe akt otrzymały także Archiwum Akt Nowych i Centralne Archiwum Wojskowe. Kopie odebrali dyrektorzy tych placówek.

    "Przekazujemy IPN-owi akta, które bez wątpienia dla śledztwa okażą się ważne" - powiedział w piątek szef Kancelarii Prezydenta Jacek Michałowski. Wyjaśnił, że uroczystość wiąże się z przypadającą 5 marca 71. rocznicą decyzji sowieckiego Politbiura o rozstrzelaniu polskich jeńców.

    Z kolei p.o. prezesa IPN Franciszek Gryciuk przekazał do Kancelarii Prezydenta kopie 20 tomów tego samego śledztwa, które IPN otrzymał we wrześniu 2010 r. (do IPN trafiły bezpośrednio z MSZ po przekazaniu ich przez Rosjan). Najważniejsze materiały tych akt to listy Polaków z obozu ostaszkowskiego zamordowanych wiosną 1940 r. przez NKWD, protokoły przesłuchań funkcjonariuszy NKWD oraz dokumentacja z poszukiwania świadków zbrodni katyńskiej.

    Gryciuk zadeklarował też, że kopie 20 tomów akt rosyjskiego śledztwa trafią do Archiwum Akt Nowych i Centralnego Archiwum Wojskowego, ale pod warunkiem, że archiwa te nie będą udostępniać ich dla szerszego ogółu do momentu zakończenia polskiego śledztwa katyńskiego.

    Dokumentacja, która w piątek trafiła do IPN, to uwierzytelnione kserokopie 50 tomów akt rosyjskiego śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej, które w latach 1990-2004 prowadziła rosyjska Główna Prokuratura Wojskowa. Na początku grudnia ub.r. - w związku z wizytą w Polsce prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa - Prokuratura Generalna Rosji przekazała je polskiej ambasadzie w Moskwie, a ta z kolei, poprzez MSZ, przekazała do Kancelarii Prezydenta.

    Z informacji, którą otrzymała PAP wynika, że akta te to przede wszystkim kopie dokumentów, kartotek i wykazów imiennych (m.in. polskich jeńców zmarłych w obozach NKWD w 1939-1940) oraz protokoły zeznań naocznych świadków. Akta nie były badane przez ekspertów, zostaną poddane szczegółowym badaniom dopiero w IPN.

    Wcześniej MSZ podawało, że dokumenty - zarówno kopie jak i oryginały - pochodzą zarówno z lat 40., jak i ze śledztwa prokuratury rosyjskiej z lat 90. Dokumenty z lat 40. to m.in. spisy Polaków aresztowanych przez NKWD w latach 1939-1940 na wschodnich kresach Rzeczpospolitej.

    W rozmowie z dziennikarzami Gryciuk podkreślił, że wartość otrzymanych akt polega na tym, że są uwierzytelnione przez rosyjskie władze i w związku z tym mogą być traktowane jako dokumenty procesowe. Dodał, że dopóki trwa śledztwo nie będą one mogły być wykorzystywane do badań naukowych.

    Zwrócił też uwagę, że w otrzymanej dokumentacji może znajdować się białoruska lista katyńska. "W dalszym ciągu jest ona poszukiwana. Być może, że ona tutaj także albo jest albo przynajmniej rzuci ślady, gdzie można byłoby jej poszukiwać" - powiedział Gryciuk.

    Białoruska lista katyńska zawiera nazwiska 3870 osób spośród ok. 22 tys. rozstrzelanych przez NKWD na podstawie decyzji sowieckiego Politbiura z 5 marca 1940 r. Ofiary listy białoruskiej zostały najprawdopodobniej zamordowane w więzieniu w Mińsku i pogrzebane w pobliskich Kuropatach z ciałami innych ofiar stalinizmu. Lista ta nie została dotychczas ujawniona, a jej poszukiwania - mimo kwerendy zleconej przez premiera Władimira Putina na początku kwietnia ub.r. - nie przyniosły rezultatu.

    Do tej pory Polska otrzymała 137 tomów kopii ze 183 tomów akt śledztwa. 46 kluczowych tomów wraz z postanowieniem o umorzeniu śledztwa pozostaje nadal tajnych. Odtajnienie dokumentacji rosyjskiego śledztwa wraz z postanowieniem o jego umorzeniu to - obok zmiany kwalifikacji prawnej zbrodni katyńskiej z "pospolitej" (ulegającej przez to przedawnieniu) na "zbrodnię wojenną i zbrodnię przeciwko ludzkości" oraz rehabilitacji wszystkich ok. 22 tys. polskich ofiar NKWD - jeden z najważniejszych postulatów strony polskiej. NNO

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Białoruska lista katyńska dotyczy 3870 polskich obywateli (z liczby ok. 22 tys. wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej), zamordowanych w 1940 roku przez funkcjonariuszy NKWD, na terenach położonych obecnie w Republice Białorusi. Termin ten odnosi się do list dyspozycyjnych, na podstawie których więźniowie zostali przewidziani do rozstrzelania przez NKWD na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Białoruska lista katyńska dotyczy ofiar zbrodni katyńskiej - obywateli polskich, którzy zostali skierowani transportami do więzień znajdujących się na terenie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (BSRR) (prawdopodobnie do więzienia w Mińsku). Ostatecznym celem nie było jednak internowanie a egzekucja. Formalną decyzję o rozstrzelaniu więźniów (łącznie 3870 osób) podejmowała tzw. trójka NKWD w składzie Wsiewołod Mierkułow, Bogdan Kobułow i Leonid Basztakow. Według historyków w 1940 roku powstały dwa egzemplarze białoruskiej listy katyńskiej: pierwszy z nich trafił do archiwum 1 Wydziału Specjalnego (ewidencyjno-statystycznego) NKWD ZSRR w Moskwie, a drugi pozostał w archiwum NKWD BSRR w Mińsku. Dalsze losy tych dokumentów nie są znane.

    Białoruska Lista Katyńska – listy dyspozycyjne, na których podstawie więźniowie przewidziani do rozstrzelania przez NKWD na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku, ofiary zbrodni katyńskiej, kierowane były transportami w celu dokonania egzekucji do więzień na terenie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (BSRR) (prawdopodobnie do więzienia w Mińsku). Formalną decyzję o rozstrzelaniu więźniów (łącznie 3870 osób) podejmowała tzw. trójka NKWD w składzie Wsiewołod Mierkułow, Bogdan Kobułow i Leonid Basztakow. Według historyków w 1940 roku powstały dwa egzemplarze Białoruskiej Listy Katyńskiej: pierwszy z nich trafił do archiwum 1 Wydziału Specjalnego (ewidencyjno-statystycznego) NKWD ZSRR w Moskwie, a drugi pozostał w archiwum NKWD BSRR w Mińsku. Dalsze losy tych dokumentów nie są znane.

    Ukraińska Lista Katyńska (niekiedy zwana również listą Cwietuchina) – lista obywateli polskich zamordowanych przez NKWD na Ukrainie na podstawie decyzji Biura Politycznego Wszechzwiązkowej Partii Komunistycznej (bolszewików) i naczelnych władz państwowych ZSRR z 5 marca 1940, ofiar zbrodni katyńskiej.

    Obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej – przeprowadzone w 2010 roku (w niektórych wypadkach również na początku 2011 roku) uroczyste obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej dokonanej w 1940 roku przez radziecką policję polityczną NKWD na polskich jeńcach wojennych i więźniach na podstawie decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Wiele uroczystości rocznicowych odbywających się po 10 kwietnia 2010 roku łączyło się z oddaniem hołdu ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku.

    Zeszyty Katyńskie – polska seria wydawnicza publikowana od 1990 roku przez Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i Polską Fundację Katyńską zawierająca opracowania naukowe i dokumenty źródłowe dotyczące zbrodni katyńskiej. "Zeszyty Katyńskie" obejmują szeroki zakres tematyki związanej z Katyniem (historia, prawo, archeologia, etyka i inne); autorami są specjaliści zajmujący się badaniem różnych aspektów mordu na polskich oficerach dokonanego przez NKWD w 1940 roku. Wydanie każdego kolejnego tomu poprzedza organizowane corocznie międzynarodowe i krajowe Sesje Katyńskie na Zamku Królewskim w Warszawie.

    Mały Trościeniec (biał. Малы́ Трасьцяне́ц, ros. Ма́лый Тростене́ц) – mikrorejon Mińska, dawniej wieś na Białorusi położona 12 kilometrów na wschód od tego miasta, przed II wojną światową miejsce rozstrzeliwań ofiar represji politycznych przez NKWD, w okresie wojny miejsce masowych mordów Żydów przez Niemców. Mały Trościeniec wymieniano również jako możliwą lokalizację ukrycia zwłok ofiar zbrodni katyńskiej zamordowanych w 1940 roku przez NKWD.

    Pomnik Katyński w Londynie (ang. Katyn Memorial in London) – pierwszy w Europie Zachodniej pomnik upamiętniający polskich jeńców wojennych zamordowanych wiosną 1940 roku przez radziecką policję polityczną NKWD, ofiary zbrodni katyńskiej, znajdujący się na cmentarzu Gunnersbury w Londynie, odsłonięty 18 września 1976 roku.

    Dodano: 07.03.2011. 08:11  


    Najnowsze