• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Koniec badań archeologicznych w Giżycku - odkryto 352 pochówki

    10.12.2011. 22:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W centrum Giżycka zakończyły się tegoroczne badania archeologiczne prowadzone na cmentarzu przekształconym w latach 60. w park. Archeolodzy przyznają, że dostarczyły one ważnych informacji o obrządku pogrzebowym sprzed wieku.


    "Odkryliśmy 352 pochówki, stan zachowania szkieletów był różny, uzależniony od tego czy zmarłych grzebano w bardziej piaszczystej czy gliniastej ziemi, od stopnia przerośnięcia korzeniami oraz od działalności grabarzy - wykopaliska ujawniły, iż nie okazywali oni większego szacunku dla odkopywanych szczątków, kości ze zniszczonych grobów najczęściej były porozrzucane wokół nowych pochówków i znajdowały się w obrębie całych zasypisk. Tylko w trzech przypadkach stwierdzono, iż odkopane kości zostały z szacunkiem złożone w jednym miejscu" - poinformował PAP węgorzewski archeolog Jerzy Łapo, który prowadził badania przy wsparciu grupy wolontariuszy, lokalnych miłośników przeszłości.

    Łapo przyznał, że podczas wykopalisk natrafiano na ślady makabrycznych zachowań grabarzy. Np. w przypadku niektórych zmarłych układ ich kości wskazywał, iż grabarze docierali do szczątków, kiedy jeszcze kości związane były tkankami miękkimi. "Widoki, na które natrafiali kopiący groby oraz fetor musiał być makabryczny" - przyznał archeolog.

    Niemal wszyscy zmarli byli grzebani w trumnach, a w wielu przypadkach zachowały się brązowe szpilki, którymi spięte były pogrzebowe całuny. Wyjątek uczyniono dla płodu, skulone ciało dziecka było pierwotnie zawinięte tylko w tkaninę.

    Groby sytuowane były wzdłuż osi wschód - zachód, z głową na zachód. "Pochówki bardzo często kumulowały się w ewidentnych skupiskach, które należy uznawać za kwatery rodzinne - zresztą do dnia dzisiejszego na dawnych cmentarzach ewangelickich można jeszcze obserwować analogiczne zjawisko" - podkreślił Łapo.

    Archeolodzy spodziewali się większej ilości przedmiotów, które były wkładane do grobów. "Tymczasem największym +skarbem+ zmarłego stawała się trumna, nawet nie zawsze zbijana żelaznymi gwoździami. Trudno się dziwić, bowiem pierwsza połowa XIX stulecia na Mazurach nie należała do czasów prosperity" - podkreślił Łapo. Podczas badań udało się odkryć dwa położone jeden nad drugim groby osób ,,surdutowych" jak określano osoby bardziej majętne, wykształcone (najczęściej urzędników) - zachowały się ułożone w dwa pionowe rzędy guziki płaszczy.

    Zaledwie w kilkunastu grobach znaleziono monety, które były w dłoniach zmarłych. "Dzieci dostawały po 1 miedzianym fenigu, dorośli - miedziane czterofenigówki lub srebrne półgrosze i grosze. Wkładanie zmarłym monet do grobów wiązało się raczej ze stanem majątkowym, a nie z +wiejską+ zabobonnością, choć zwyczaj ten nie należy do chrześcijańskich" - powiedział archeolog. Tam, gdzie znajdowano monety, zachowywały się też ślady po skórzanym obuwiu, a trumny zazwyczaj zbijane były gwoździami - byli to więc ludzie bogatsi.

    Rozpoznane monety pochodziły z emisji z lat 1821-1851. Potwierdza to datowanie powstania tej najstarszej części nekropolii na drugą ćwierć XIX w.

    Badania antropologiczne odkrytych szczątków wskazują, że stan zdrowia populacji był stosunkowo dobry, choć wielu zmarłych cierpiało na próchnicę. Zdaniem archeologa skala tego schorzenia była dużo mniejsza niż współcześnie. Rozpoznano także zwyrodnienia stawów, kostniaki, złamanie kości udowej, zmiany związane z syfilisem, są także podejrzenia o wodogłowie.

    "Intrygujące odkrycia wiążą się też z dwoma grobami, zmarłym po śmierci odcięto górne części czaszki, zaglądając do mózgu. Najpewniej dokonał tego jeden z lekarzy powiatowych - także na prowincji trwały badania naukowe, wszak pierwsza połowa XIX w. to początek okresu nowożytnej medycyny" - powiedział Łapo.

    Wykopaliska miały charakter badań wyprzedzających prace związane z rewitalizacją parku, w tym miejscu zaprojektowano fontannę. Wykopane szczątki zostaną uroczyście pochowane wiosną przyszłego roku, inaugurując obchody 400-lecia nadania praw miejskich Giżycku.

    PAP - Nauka w Polsce

    jwo/ ls/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Cmentarz wojenny w Vladslo jest to cmentarz wojenny położony niedaleko belgijskiego miasta Vladslo. Cmentarz został założony w trakcie trwania I wojny światowej podczas walk wojsk niemieckich na terenie Belgii. Łącznie na nekropolii pochowano ciała 3 233 żołnierzy. W 1956 większość ciał poległych z okolicznych cmentarzy zostało przeniesionych na cmentarz w Vladslo, co zwiększyło liczbę grobów do 25 644. Każdy krzyż symbolizuje 20 zmarłych żołnierzy, znajdują się na nich także dane zmarłego w postaci imienia, rangi oraz stopnia wojskowego a także data śmierci. Wszyscy zmarli pochowani na cmentarzu służyli w niemieckiej armii służącej na froncie zachodnim podczas I wojny światowej. Nekrolatria, kult zmarłych − cześć oddawana zmarłym. Jest następstwem wiary w życie pozagrobowe. Zewnętrzną formą kultu są obrzędy związane z pochówkiem zmarłych oraz okresowe upamiętnianie zmarłych. La Catrina, także La Calavera Garbancera to figurka stworzona przez José Guadalupe Posada, na początku XX wieku, która ochrzczona została przez meksykańskiego malarza i grafika Diego Riverę. La Catrina to dama, kobieta z wyższych sfer, która została spersonifikowana pod postacią szkieletu kobiety w eleganckiej sukni i kapeluszu z piórami, wedle ówczesnej XIX-wiecznej mody. Jest ona symbolem śmierci. Jako, że śmierć i zmarli zajmują szczególne miejsce w kulturze meksykańskiej. W odczuciu Meksykanina śmierć to dalszy ciąg życia, które tu na ziemni jest tylko mgnieniem, czymś przelotnym, nietrwałym, a to prawdziwe zaczyna się dopiero po śmierci. Śmierć jest esencją życia. Stąd jej przedstawienia nie są straszne, dlatego też wizerunki śmierci przedstawiane są w postaci tańczących, pijących i śmiejących się szkieletów, a także w formie wycinanek z cieniutkiej kolorowej bibułki. Z okazji święta zmarłych organizowane są konkursy, a także wielkie wystawy sztuki ludowej, których tematem jest śmierć, np. konkursy poetyckie, na najładniejszy ołtarz ku czci śmierci czy zmarłych. Motyw Catriny pojawia się co roku w czasie obchodów Święta Zmarłych, zarówno w domach jak i na ulicach miast a także za nią przebierają się również ludzie czy zdobne czaszki są elementem dekoracji wielu ołtarzyków.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty. Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e.

    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Celestis – przedsiębiorstwo oferujące usługi "kosmicznych pogrzebów" - wystrzeliwania prochów zmarłych w przestrzeń kosmiczną lub ciał zmarłych w celu kremacji w kosmosie. Podlega firmie Space Services Incorporated. Celestis wykupuje przestrzeń ładunkową rakiet kosmicznych (orbitalnych i suborbitalnych), gdzie umieszcza szczątki wielu ludzi na raz.

    Kiła wrodzona – zakażenie krętkiem Treponema pallidum może nastąpić w każdym okresie ciąży, ale zmiany charakterystyczne dla kiły wrodzonej obserwuje się w przypadku zakażenia po 4 miesiącu ciąży, gdy zaczyna rozwijać się układ odpornościowy płodu. Wynika z tego, że patogeneza kiły wrodzonej zależna jest bardziej od odpowiedzi immunologicznej gospodarza niż od bezpośredniego szkodliwego wpływu T. pallidum. Ryzyko zakażenia płodu przez matkę chorą na kiłę wczesną wynosi 75–95% i zmniejsza się do około 35% jeżeli choroba trwa ponad 2 lata. Niewielkie ryzyko infekcji płodu dotyczy matek chorych na kiłę późną i utajoną. Natomiast zastosowanie odpowiedniego leczenia u matek przed 16 tygodniem ciąży powinno zapobiec zakażeniu płodu. Brak leczenia kiły u ciężarnej w 40% przypadków doprowadzi do śmierci płodu (częściej dochodzi do urodzeń martwych niż poronień), wcześniactwa, śmierci w okresie okołonoworodkowym lub rozwinięcia się objawów kiły wrodzonej. Przeprowadzone badania retrospektywne ujawniły, że u matek chorujących na kiłę ponad 2 lata 21% ciąż zakończyło się poronieniem lub urodzeniem martwego noworodka, 13% urodzeniem dziecka, która zmarło w pierwszych 2 miesiącach życia, 43% urodzeniem noworodka z cechami kiły wrodzonej a 23% urodzeniem zdrowego dziecka. Jak z powyższych danych wynika, najczęściej spotykaną sytuacją jest noworodek bez klinicznych cech choroby, ale z dodatnimi testami w kierunku kiły. W chwili obecnej uważa się, że wykonywanie testów w kierunku kiły we wczesnej ciąży jest uzasadnione ekonomicznie i zalecane wśród rutynowych badań w przebiegu ciąży. W grupach wysokiego ryzyka badania przesiewowe powinny być powtórzone także w III trymestrze ciąży jak i przy porodzie. Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Respondent - osoba, której opinie stanowią przedmiot badania w naukach społecznych, najczęściej w badaniach kwestionariuszowych, także: telefonicznych, pocztowych, internetowych. W niektórych typach badań respondenci dobierani są do badań na podstawie założeń badania probabilistycznego. W praktyce opisu badań używa sie również słowa respondent w stosunku do pojedynczje osoby, która nie jest dobierana losowo, a z która prowadzi się na przykład wywiad swobodny.

    Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań.

    Epitafium obrazowe (z niem. Bildepitaph) – pomnik czci zmarłego lub zmarłych (np. rodziny), umieszczony zwykle nie w miejscu pochówku, lecz w innym miejscu związanym z daną osobą, najczęściej w kościele, na ścianie lub filarze. Składa się z płyty z napisem – właściwego epitafium, oraz obrazu lub obrazów, najczęściej malowanych lub rzeźbionych, rzadziej wykonanych w innych technikach artystycznych. Epitafium obrazowe ukazuje zwykle portret zmarłego lub zmarłych, czasem w towarzystwie jego świętego patrona lub patronów. Ponadto epitafium zawiera często obraz religijny o charakterze dewocyjnym, narracyjnym lub reprezentacyjnym — w zależności od czasu powstania i wyznania upamiętnionych osób. Epitafium obrazowe może być wzbogacone o dodatkowe elementy — napisy (np. cytaty biblijne, dewizy), przedstawienia i postacie alegoryczne, herby itp. Badania eksperymentalne – obok badań obserwacyjnych należą do podstawowych lub stosowanych badań naukowych, których celem jest ustalenie związków między badaną interwencją kliniczną a miarami ilościowymi, wybranymi do opisu próby badanej (najczęściej ocena skuteczności i bezpieczeństwa badanej interwencji).

    Badanie słuchu – jest to ocena reakcji organizmu powstałej w wyniku stymulacji dźwiękowej. Badania słuchu dzielą się na badania subiektywne i badania obiektywne. Subiektywne badania słuchu, w przeciwieństwie do badań obiektywnych, wymagają aktywnej współpracy osoby badanej (od osoby badanej wymaga się świadomej informacji zwrotnej np. czy dźwięk jest słyszalny). Badania słuchu można podzielić również na badania progowe oraz nadprogowe. Celem badań progowych jest określenie najcichszego możliwego do usłyszenia dźwięku, w badaniach nadprogowych oceniana jest percepcja dźwięku powyżej progu słyszenia. Szczątki subfosylne – pozostałości organizmów żywych, które zmarły w geologicznej skali czasu niedawno, w holocenie, a nawet w czasach historycznych. Tylko częściowo zdążyły one ulec procesowi fosylizacji, czyli przemianie w skamieniałości.

    Honorowi Obywatele Miasta Lwowa: Tradycja nadawania honorowego obywatelstwa sięga we Lwowie początku XIX wieku. Nie zachowała się pierwsza pamiątkowa księga z tego okresu, na skutek zniszczeń wojennych jakie poniosło miasto w 1848. Jednym ze źródeł, z jakich można zaczerpnąć wiedzy na ten temat jest ówczesna lwowska prasa. Pierwsze honorowe obywatelstwo otrzymały osoby związane z Uniwersytetem Lwowskim. Byli wśród nich zarówno Polacy jak i Austriacy. W drugiej połowie XIX wieku honorowe obywatelstwo otrzymywali głównie Polacy - wśród nich także jedna osoba narodowości żydowskiej (Beiser). W okresie II RP wyróżnienie to spotkało m.in. przyszłego prezydenta USA Herberta Hoovera. Także w okresie ZSRR, władze nie zrezygnowały z tej formy honorowania. Przypuszczać należy, że większość wyróżnionych pochodziło z kręgów wojskowych i partyjnych. W niepodległej Ukrainie honorowe obywatelstwo jest przyznawane co roku. Wśród osób odznaczonych jest też czwórka Polaków. Pytanie filtrujące – rodzaj pytania kwestionariuszowego umieszczane (w kwestionariuszu) jako poprzedzające w stosunku do następnego (następnych). Najczęściej nazwę tę stosuje się wobec pytań stawianych na samym początku wywiadu i mających ustalić, czy respondent spełnia wymogi określone przez twórcę badania. Zazwyczaj jest to przynależność do populacji podlegającej badaniu (ewentualnie jednej z wielu, jeśli poszczególnym grupom przyznane zostały parytety). Wśród najczęstszych pytań tego typu są pytania o wiek, płeć, przedział dochodu, profile zachowań itp. Bardzo częste jest pytanie o badania ankietowe, w których respondent brał udział – badacze wolą unikać "zawodowych respondentów" jako mniej wiarygodnych.

    Dodano: 10.12.2011. 22:04  


    Najnowsze