• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kopia glinianej figurki kobiety sprzed 7,5 tys. lat na wystawie w Krakowie

    09.03.2012. 11:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Kopię glinianej figurki znalezionej w czasie wykopalisk w Modlnicy (gm. Wielka Wieś) prowadzonych w 2008 roku przez Krakowski Zespół do Badań Autostrad, prezentuje w marcu Muzeum Archeologiczne w Krakowie w ramach cyklu "Zabytek miesiąca". Scenariusz wystawy opracował Albert Zastawny.

    Podczas wykopalisk wyprzedzających budowę północnej obwodnicy Krakowa archeolodzy znaleźli nietypowe przedstawienie. Jego wiek szacują na 7,5 tys. lat, co czyni go najstarszym znanym "portretem" kobiety na ziemiach polskich.

    Pozostawioną lub zagubioną figurkę odkryto pośród pozostałości jednego z kilkudziesięciu budynków gospodarczych, które razem z domami mieszkalnymi tworzyły zabudowę wsi pierwszych rolników na terenie Polski.

    Figurka z Modlnicy ma 10,2 cm wysokości. Przy wyraźnie uproszczonym i nieproporcjonalnym modelunku tułowia i głowy, zdaniem badaczy, szczególnie starannie przedstawiono dekorację ciała, w tym pleców, pokrytych geometrycznymi wzorami wyrytymi w glinie. Archeolodzy przypuszczają, że odpowiadały zdobieniu ciała techniką tatuażu lub ornamentu malowanego czerwonym barwnikiem - ochrą. Dekoracja podkreśla elementy budowy ciała, m.in. linię kręgosłupa i układ żeber.

    Wśród podobnych znalezisk z terenu Europy jest to jedno z najbardziej realistycznych przedstawień postaci kobiecej.

    Oryginalny zabytek znajduje się na podróżującej po Polsce wystawie "Archeologiczna autostrada", obecnie w Muzeum Okręgowym w Tarnowie.

    PAP - Nauka w Polsce

    szz/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bursztynowy niedźwiadek ze Słupska – neolityczna figurka niedźwiadka znaleziona w 1887 r. w okolicy Słupska podczas kopania torfu. Zabytek ma wymiary 10,2 cm długości, 3,5 cm szerokości i 4,2 cm wysokości. Był to prawdopodobnie amulet łowcy niedźwiedzi. Wkrótce po odnalezieniu figurka została przekazana do Szczecina, do kolekcji Pomorskiego Towarzystwa Historii i Starożytności. Jego zbiory zostały włączone do powstałego w 1928 roku Pommersches Landesmuseum w Szczecinie. Pod koniec II wojnie światowej wskutek rozśrodkowania cenniejszych zbiorów przez Niemców znalazl sie na terenie Niemiec (NRD). Był przechowywany i eksponowany w Kulturhistorisches Museum w Stralsundzie. W 1972 roku dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie, Wladysław Filipowiak, rozpoczął starania o powrót calej przemieszczonej kolekcji wraz z figurką niedźwiadka z powrotem do szczecińskiego muzeum. Zakończyły się one powodzeniem w 2009 roku, na mocy porozumienia rządów Polski i Niemiec. W Słupsku niedżwiadek stal się popularnym motywem, a bursztynowe naśladownictwa lokalną pamiątką turystyczną. Kopia figurki znajduje się m.in. w słupskim ratuszu. Muzeum Archeologiczne w Heraklionie – muzeum starożytności znajdujące się w Heraklionie na Krecie. Jest największym muzeum gromadzącym eksponaty z wykopalisk na wyspie i drugim pod względem wielkości greckim zbiorem antycznych pamiątek i wykopalisk (po Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach). Dom pod Krzyżem – zabytkowy budynek przy ulicy Szpitalnej 21 w Krakowie. Mieści się w nim Muzeum Teatralne im. Stanisława Wyspiańskiego, będące oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Muzeum prezentuje stałą wystawę Dzieje teatru krakowskiego oraz wystawy czasowe w tzw. Galerii Teatralnej.

    Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych. Sztuka Mezoameryki: Rozwój sztuki Mezoameryki zapoczątkowało pojawienie się na początku II tysiąclecia p.n.e. pierwszych osad rolniczych na tym terenie. W wyniku prowadzonych prac archeologicznych, najstarsze znaleziska to odkryte w grobach gliniane figurki kobiece oraz naczynia uformowane ręcznie. Naczynia mają trójnożne podstawy, zdobione są prostymi, nacinanymi geometrycznymi wzorami. Figurki kobiet przedstawiają postacie o szerokich biodrach, łączy to je z kultami płodności lub urodzaju. Niektóre figurki kobiet są celowo przełamane ("zabite"), znaleziono też figurki o dwóch głowach, trojgu oczu czy dwóch ustach. Nieznana jest symbolika tych znalezisk. Na terenach zachodniego Meksyku okres związany z ceramiką figuralną trwał aż do początków naszej ery. W południowej części Zatoki Meksykańskiej już ok. 1200 r. p.n.e. powstała i zaczęła rozwijać się sztuka olmecka. Z centralnym płaskowyżem związane jest centrum kulturowe Teotihuacan, oddziałujące na inne plemiona Mezoameryki w okresie od II w. p.n.e. do II w. n.e. Z terenem Mezoameryki związane są także:

    Termiczna metoda określania płodności polega na dokonywaniu codziennych pomiarów temperatury ciała kobiety (pomiar ‎podstawowej temperatury ciała - PTC) i zapisywaniu otrzymywanych wyników. Powstaje w ten sposób wykres, który charakteryzuje się tym, że w pierwszych dniach po miesiączce temperatura ciała jest niska, następnie następuje gwałtowny wzrost temperatury i faza utrzymywania się temperatury (przynajmniej przez trzy dni) na podwyższonym poziomie, gdzie 6 dni wstecz i 3 dni po dniu wzrostu temperatury przyjmuje się jako dni płodne, pozostałe to dni niepłodne kobiety. Szał uniesień lub Szał – obraz olejny Władysława Podkowińskiego z 1894 roku. Jest jednym z najbardziej znanych polskich obrazów, uważanym przez znawców sztuki za pierwsze znaczące dzieło nurtu symbolizmu w polskim malarstwie. Podczas pierwszej publicznej wystawy wzbudził rozgłos i kontrowersje. Zniszczony przez autora, został odnowiony po jego śmierci, obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

    Muzeum Lenina w Krakowie – muzeum istniejące w latach 1954-1989. Główna siedziba mieściła się w Pałacu Mańkowskich przy ul. Topolowej 5. Posiadało również oddziały "Dom Lenina" w Krakowie przy ul. Królowej Jadwigi 41 (obecnie "Dom Zwierzyniecki") i Muzeum Lenina w Poroninie. Muzeum i jego oddziały zostały zlikwidowane na fali przemian ustrojowych w 1989 roku. Budynek jest obecnie zajmowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. La Tène – miejscowość nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, stanowisko archeologiczne badane w połowie XIX wieku w bezpośrednim sąsiedztwie (określane tą samą nazwą) stało się eponimem kultury archeologicznej, zbiór charakterystycznych zabytków ze stanowiska La Tène archeolodzy określają mianem kultury lateńskiej.

    Mapa z Gasur – jedna z najstarszych znanych map, widniejąca na pochodzącej z Mezopotamii glinianej tabliczce. Powstanie tabliczki datowane jest na okres akadyjski (XXIV-XXII w. p.n.e.). Odnaleziona ona została na stanowisku Jurghan Tabba w północnym Iraku, kryjącym pozostałości akadyjskiego miasta Gasur, które w połowie II tys. p.n.e. przejęte zostało przez Hurytów i przemianowane na Nuzi. Obecnie zabytek ten znajduje się w kolekcji Muzeum Semickiego Uniwersytetu Harvarda.

    Sztuka starożytnej Persji – najstarsze z dotychczas odkrytych znalezisk w Persji pochodzą z IV tysiąclecia p.n.e. W Suzie odnaleziono ceramikę malowaną ornamentami geometrycznymi i stylizowanymi postaciami zwierząt. Jest to tzw. ceramika w "stylu Suzy". Z drugiego tysiąclecia pochodzą brązy. Wśród znalezisk odkryto: elementy końskich uprzęży, broń, tzw. sztandary (zakończenia osadzane najprawdopodobniej na drzewcach), biżuterię itp. związaną najprawdopodobniej z Kasytami. Wiele wykopalisk tego typu odkryto w Lorestanie. Są to wyroby powstałe na tym terenie oraz pochodzące z wymiany z sąsiednią Mezopotamią, która wywarła znaczny wpływ na sztukę Persji. Zanim powstało państwo perskie, tereny obejmujące m.in. Suzę zajmowało państwo Elam. Jego początki datowane są na około 2010 rok p.n.e., a kres istnieniu położył podbój dokonany przez Asyryjczyków w VII w. p.n.e. Z czasów Elamu pochodzi odnaleziony w Suzie relief z glazurowanej cegły, przedstawiający geniusza adorującego palmę daktylową – święte drzewo. Niedaleko Suzy, w Duruntasz (Czoga Zanbil), odnaleziono też ziggurat z XIII w. p.n.e. Tę pięciokondygnacyjną budowlę, otoczoną podwójnym murem z siedmioma bramami, wzniósł król Untaszgal. Budowla różni się od zigguratów wznoszonych w Mezopotamii. Był to masywny budynek z wieloma komnatami. Schody zbudowane były w klatkach schodowych, a nie w postaci ramp. Ściany zigguratu lub świątyni pokrywały płyty z glazurowanej terakoty. Bram strzegły rzeźby zwierząt. Z wykopalisk tego okresu pochodzi też brązowa statuetka kobiety oraz płytka przedstawiająca obrzęd związany z wschodzącym słońcem. Na płytce umieszczono akadyjski napis "wschód słońca" lecz obrzęd nie jest związany ze znanymi wierzeniami Mezopotamii. Z czasów wojen prowadzonych przez Elam z Babilonią pochodzą odnalezione na tym terenie zabytki sztuki babilońskiej (m.in. stela z Kodeksem Hammurabiego, stela Naramsina).

    Dodano: 09.03.2012. 11:19  


    Najnowsze