• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Krakowscy archeolodzy powrócili z Kolorado

    05.08.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dokładną mapę w technice GIS (System Informacji Przestrzennej) oraz dokumentację części skupiska osad sprzed blisko 800 lat wokół Castle Rock Pueblo w regionie Mesa Verde w Kolorado (USA) wykonali polscy specjaliści w ramach Projektu Archeologicznego Sand Canyon-Castle Rock. "Tegoroczne prace, które odbyły się w maju i czerwcu, poświęciliśmy przede wszystkim pracom dokumentacyjnym. Przyjrzeliśmy się również bliżej kilku wybranym stanowiskom. Dokładna lokalizacja poszczególnych osad ma kluczowe znaczenie dla analizy modelu osadniczego na tym terenie oraz dla precyzyjnego zbadania możliwości komunikacji wzrokowej i przekazywania sygnałów pomiędzy poszczególnymi osadami i wolnostojącymi kamiennymi wieżami" - wyjaśnia dr Radosław Palonka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik projektu.

    Zdaniem archeologów, możliwość wzajemnego informowania się na odległość, jak też ostrzegania przed wrogami, zapewne za pomocą ognia lub dymu, miała wówczas ogromne znaczenie dla mieszkańców. W czasie funkcjonowania osad, w XIII wieku, nastąpiła w tym rejonie eskalacja konfliktów.

    Osady lokowano w miejscach trudno dostępnych, tym samym łatwych do obrony.

    "Jednocześnie zamieszkiwano miejsca w takiej odległości, żeby widać było widać z nich sąsiadujące osady lub przynajmniej wolnostojące wieże, które z kolei były skomunikowane wzrokowo z kolejnymi osiedlami" - opowiada dr Palonka.

    Na podstawie tegorocznych analiz oraz wcześniejszych prac terenowych można stwierdzić, że zespół osadniczy wokół Castle Rock Pueblo stanowił szereg ściśle współpracujących ze sobą osiedli, zarówno jeśli chodzi o sposoby wykorzystania terenu, jak też wzajemne informowanie oraz ostrzeganie przed niebezpieczeństwem.

    Osiem stanowisk położonych po wschodniej i zachodniej części "Piaskowego Kanionu" (Sand Canyon) archeolodzy poddali badaniom za pomocą technik nieinwazyjnych -geofizycznych, głównie elektrooporowych. Wykonano je na kilku stanowiskach, przede wszystkim na stokach kanionów obok nisz skalnych, gdyż XIII-wieczne budynki były właśnie lokowane w takich niedostępnych miejscach. Badania przeprowadzono również w bezpośredniej biskości dwóch wolnostojących wież.

    "Dzięki badaniom geofizycznym ustaliliśmy, że wieże stanowiły część większych stanowisk, dziś już zniszczonych i niewidocznych na powierzchni ziemi. Towarzyszyły im, teraz w większości niewidoczne na powierzchni ziemi pomieszczenia mieszkalne i ceremonialno-użytkowe kivy, te ostatnie budowane z reguły na planie okręgu" - wyjaśnia kierownik badań.

    Dodatkowo archeolodzy nie wbijając łopat w ziemię ustalili, że w przynajmniej jednym lub dwóch wypadkach wieże są połączone z kivą podziemnym tunelem o długości około 2,5 do 3 metrów. Natomiast w dwóch przypadkach stwierdzono, także za pomocą metody elektrooporowej, ślady prawdopodobnie pól uprawnych ograniczonych z trzech stron murkami kamiennymi, a z czwartej przylegające bezpośrednio do ściany klifu.

    "Dodatkowo, prace w tych miejscach polegały na sporządzeniu dokładnych planów, gdyż większość z nich posiadała tylko schematyczne plany sporządzone podczas badań powierzchniowych prowadzonych przez Amerykanów latach 60. i 70. XX wieku oraz dokumentacji fotograficznej i rysunkowej przetrwałej i widocznej na powierzchni ziemi architektury, zachowanej niekiedy do drugiego piętra" - dodaje dr Palonka.

    W przyszłości fotografie wykonane w technice fotogrametrycznej, wykorzystane zostaną do komputerowego modelowania trójwymiarowego pozostałości zabudowań.

    W następnych sezonach badacze planują kontynuację dokumentacji stanowisk oraz badania metodami nieinwazyjnymi, w tym w technologii geomagnetycznej do korelacji i weryfikacji ustaleń metody elektrooporowej. Ich wyniki będą stanowiły podstawę do planowanych badań wykopaliskowych.

    "Niezbędnym będzie także przeprowadzenie szczegółowej analizy chronologicznej (głównie na podstawie dendrochronologii), w tym celu planujemy pobranie i analizę próbek drewna z konstrukcji budynków na stanowiskach, których dokładnego wieku nadal nie znamy" - dodaje dr Palonka.

    W ramach projektu planowana jest współpraca z przedstawicielami współczesnych Indian Pueblo, potomków ludności zamieszkującej kaniony Sand Canyon i Rock Creek w XIII wieku, m.in. pod kątem analizy tradycji ustnej odnoszącej się do konfliktów i walk oraz migracji w starożytnej kulturze Pueblo.

    Projekt Archeologiczny Sand Canyon-Castle Rock to pierwsze tego typu polskie przedsięwzięcie badawcze w zachodniej części USA. W wyprawie sezonu 2011 uczestniczyli w nim studenci i absolwenci Instytutu Archeologii UJ.

    Projekt realizowany jest we współpracy z Bureau of Land Management oraz Crow Canyon Archaeological Center w Kolorado. Pierwsza faza projektu była możliwa dzięki patronatowi oraz wsparciu finansowemu Wydziału Historycznego i Instytutu Archeologii UJ, Fundacji "Bratniak", Konsulatowi Generalnemu Stanów Zjednoczonych w Krakowie oraz sponsorom komercyjnym: Krajowej Spółce Cukrowej S.A. oraz firmie Air Liquide.

    Więcej informacji i zdjęć na stronie internetowej projektu: www.sandcanyon-castlerock.org (strona w budowie, zacznie działać jeszcze w sierpniu).

    PAP- Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

     

    tot/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Masakra nad Sand Creek 29 listopada 1864 roku była znaczącym wydarzeniem w historii konfliktów z Indianami, rozgrywających się na Wielkich Równinach Stanów Zjednoczonych. Oddziały milicji z Kolorado, dowodzone przez Johna M. Chivingtona dokonały masakry na zaskoczonych mieszkańcach wioski Indian z plemion Czejenów i Arapahów nad strumieniem Sand Creek (zwanym też, Big Sandy Creek) na równinach Kolorado. Zdarzenie zostało uznane we współczesnej prasie amerykańskiej za ważne zwycięstwo nad walczącymi z odwagą i dobrze uzbrojonymi Szejenami. Dopiero gdy po kilku tygodniach do prasy zaczęli zgłaszać się naoczni świadkowie masakry, wszczęto śledztwo w sprawie wydarzeń nad Sand Creek. Projekt techniczny lub Projekt wykonawczy - jest dokumentem stanowiącym ostatnie stadium dokumentacji projektowej, opracowywanym dla poszczególnych zadań lub obiektów, na podstawie zatwierdzonego przez inwestora projektu wstępnego. Projekt techniczny sporządzany jest w celu określenia wszystkich szczegółów budowy obiektu, uzupełnienia zamówień aparatury i urządzeń, wykonania prefabrykatów, prowadzenia robót budowlano-montażowych oraz wykonania prac rozruchowych. Karta Projektu (Project Charter) – dokument definiujący zakres, udziałowców oraz cele projektu. Dostarcza podstawowe informacje na temat ról oraz odpowiedzialności osób zaangażowanych w projekt (definiuje kierownika projektu, sponsora oraz klienta).

    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Metody portfelowe – zbiór narzędzi umożliwiających dokonanie oceny różnych możliwości działania oraz określenie przyszłej pozycji przedsiębiorstwa. Przedstawiają one w sposób graficzny w przestrzeni dwuwymiarowej przewidywane rezultaty wzajemnego oddziaływania na siebie czynników kontrolowanych i niekontrolowanych przez firmę. Czynniki kontrolowane są z reguły prezentowane na osi odciętych a czynniki niekontrolowane na osi rzędnych. Relacje między tymi czynnikami w układzie współrzędnych tworzą tzw. macierz strategiczną (strategic matrix). Jest to siatka umożliwiająca ocenę pozycji różnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa według dwóch zmiennych. Metody portfelowe stwarzają możliwości dość dokładnej oceny sytuacji konkurencyjnej przedsiębiorstwa w różnych segmentach rynku. Są one uniwersalnym i użytecznym sposobem analizy możliwości rozwojowych przedsiębiorstwa, a także stanowią ważny instrument planowania strategicznego. Dzięki nim przedsiębiorstwa mogą ustalić, z którymi towarami (domenami) mogą wiązać większe nadzieje na zbyt w przyszłości, a które powinny być wycofane z ich asortymentu. Wybór taki zależy od pozycji rynkowej przedsiębiorstwa.

    Notatki kodowe – stanowią ważny instrument w procesie kodowania otwartego, zgodnie teorią ugruntowaną, która wykorzystywana jest podczas analizy danych jakościowych. Są formułowane jako pojedyncze fragmenty danych, które zostały połączone w różne klasy lub kategorie wraz z systemem ich wyszukiwania. Kategorie kodowe dopuszczają kodowanie danych w celu testowania hipotez, wynikających z wcześniej przyjętych teorii. Badacze tworzą kody posiłkując się bezpośrednim wglądem w dane oraz ich dokładną analizą. Dremelek - znany również jako Multiszlifierka (ang. Combitool) – to miniaturowe elektronarzędzie z wymiennymi końcówkami używane m.in. w modelarstwie. Nazwa pochodzi od produkującej je i dominującej na polskim rynku w tej kategorii sprzętu firmy Dremel. Za pomocą olbrzymiej ilości różnych końcówek, możemy dokładnie szlifować wybrane powierzchnie, polerować, frezować, wycinać otwory o zróżnicowanym kształcie i wykonywać prace wykańczające modelowanie (grawerunki, malutkie wcięcia, piłowanie, ostrzenie itp.) Zestaw dodatkowo wyposażony jest w uchwyt teleskopowy z regulowaną wysokością służący do zawieszania narzędzia podczas pracy, oraz specjalną przedłużkę zwaną wałkiem giętkim, umożliwiającą prace w trudno dostępnych miejscach.

    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Instytut Badań Fizykomedycznych, IBF – część Przedsiębiorstwa Innowacyjno-Wdrożeniowego Primax Medic stanowiąca dział badawczo rozwojowy (R&D) firmy, z którym to współpracują specjaliści renomowanych instytucji naukowych oraz klinicznych . Część z nich skupiona jest w Radzie Naukowej , która zapewnia wysoki poziom merytoryczny opracowanych w IBF innowacyjnych technologii . Dotyczy to w szczególności modelu elektrycznej pracy serca SFHAM oraz systemu do magnetostymulacji MagneticUnit .

    Rock alternatywny (ang. alternative rock) – grupa stylów muzyki rockowej powstałych w latach osiemdziesiątych i połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku, głównie na terenie Stanów Zjednoczonych. Gitarowy, niekomercyjny i często nagrywany bez przejmowania się jakością dźwięku rock alternatywny był dokładnym przeciwieństwem większości odmian muzyki popularnej lat osiemdziesiątych z jej cukierkowym brzmieniem syntezatorów i sterylną produkcją nagrań.

    Dodano: 05.08.2011. 00:19  


    Najnowsze