• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lubelski Lipiec'80

    30.08.2010. 14:34
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W lipcu minęła 30. rocznica fali strajków, zwanej "Lubelskim Lipcem'80". Wzięło w niej udział ponad 150 zakładów.



    8 lipca 1980 r. w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL Świdnik  wybuchł strajk, który zapoczątkował wielką falę strajkową na Lubelszczyźnie, trwającą do 25 lipca. Jego bezpośrednim powodem była podwyżka cen w zakładowej stołówce - mówiono później, że w Świdniku "zaczęło się od kotleta".

    "Kotlet podrożał z 10,20 zł na 18,10 zł. To wzburzyło ludzi, bo niezadowolenie narastało od dawna. Było coraz ciężej. Ktoś w tej stołówce krzyknął +strajk+, inni to podchwycili i tak się zaczęło" - wspominał Henryk Gontarz, wówczas ślusarz w świdnickich zakładach. Pierwszy stanął wydział obróbki mechanicznej części śmigłowców W-320. Protest szybko rozszerzył się na inne wydziały. Wkrótce nie pracowała już cała blisko 10 tys. załoga. Ludzie ruszyli pod siedzibę dyrekcji.

    Ówczesny dyrektor zakładów płk Jan Czogała wspominał, że podczas porannej narady usłyszał gromadzący się pod oknami tłum. "Robotnicy zaczęli śpiewać +Boże coś Polskę+, krzyczeli +dyrektorku, wyjdź!+. Wyszedłem zobaczyłem ogromną liczbę ludzi i agresję. Byłem z załogą raczej zżyty i wiedziałem, że trzeba było to opanować, bo pierwszy odruch był taki: idziemy na miasto, na Lublin, na komitet. Takie słyszałem głosy" - opowiadał Czogała. "Wtedy bardzo przytomnie znalazła się nieżyjąca już Zofia Bartkiewicz, pracownica z biurowca. Ona wzięła mikrofon i zaczęła mówić, żeby zostać w zakładzie. Ludzie posłuchali, choć zawsze był konflikt między pracownikami umysłowymi i robotnikami. Wtedy ja zaproponowałem - idźcie na wydziały, piszcie postulaty. Wieczorem, jak się znów spotkaliśmy, tych postulatów było już chyba ze 120" - dodawał Czogała.

    Leszek Graniczka, narzędziowiec, który 8 lipca 1980 r. przyszedł do pracy na drugą zmianę, wspominał: "Gdy dowiedziałem się, że jest strajk to pomyślałem - nareszcie. Wszedłem taki rozradowany do zakładu. Ludzie zdecydowali, że nie będą pracować. Trwały dyskusje. Kierownik i sekretarz partii pytali: o co wam chodzi? W tym czasie ludzie nieśmiali byli, ja odważyłem się i powiedziałem, dlaczego ludzie stoją. Ludzie wtedy o mięsie rozmawiali, o podwyżkach, a ja powiedziałem: nie chodzi o mięso. Trzy dni temu cały dzień nie było prądu i produkcja stała, my tracimy pieniądze, może dlatego ten kotlet musiał podrożeć? Później koledzy wyznaczyli mnie na przedstawiciela do komitetu strajkowego".

    Przez następne dni robotnicy przychodzili do zakładu, ale nie pracowali. Porządku pilnowała robotnicza straż. Trwały wiece, rozmowy z przedstawicielami dyrekcji i władz z Lublina, a także z Warszawy. Padły pierwsze obietnice. Czwartego dnia podpisano porozumienie. Pracownicy dostali podwyżkę płac i zapewnienie, że zaopatrzenie w Świdniku ulegnie poprawie. Za okres strajku dostali średnie wynagrodzenie. Władze zobowiązały się, że nie będą wyciągać żadnych konsekwencji w stosunku do strajkujących. Robotnicy mieli odpracować straty powstałe z powodu strajku bezpłatnie w czasie wolnym. Było to pierwsze w PRL porozumienie władz ze strajkującymi robotnikami.

    Protest w Świdniku rozpoczął falę strajków w całym regionie nazwaną później "Lubelskim Lipcem". W Lublinie stanął m.in. cały węzeł kolejowy i komunikacja miejska. Łącznie zastrajkowało ponad 150 zakładów pracy i około 50 tys. ich pracowników. Protesty na Lubelszczyźnie trwały ponad dwa tygodnie. Wkrótce po ich wygaśnięciu rozpoczęły się strajki na Wybrzeżu, które doprowadziły do podpisania porozumień o utworzeniu niezależnych związków zawodowych.

    PAP - Nauka w Polsce

    kop/ ren/ mjs/ abe/ woj/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Strajki lubelskie 1980, Lubelski Lipiec - pierwsze strajki w Lublinie i Świdniku zapoczątkowujące erę Solidarności. Strajki rozpoczęły się w Państwowych Zakładach Lotniczych w Świdniku na Wydziale Obróbki Mechanicznej 8 lipca 1980 roku a ich bezpośrednią przyczyną była podwyżka cen żywności. Robotnicy byli też niezadowoleni z warunków pracy i z istnienia uprzywilejowanych grup. Uczestnicy tamtych wydarzeń wspominają, że przełomem było to, iż ludzie przestali się bać. Wśród postulatów były żądania likwidacji przywilejów dla rządzących. Strajk trwał do 11 lipca kiedy "komitet postojowy" podpisał porozumienia. Strajki w Hajnówce (1924-1939): Pierwszy strajk w Hajnówce rozpoczął się 2 września 1924 r. na terenie Fabryki Chemicznej. Robotnicy zakładu wystąpili przeciwko wydłużeniu dnia pracy i równoczesnym obniżeniu zarobków. Strajk odbył się przy poparciu i zapowiedzi aktywnego w nim uczestnictwa ze strony większości załogi. Wybrano komitet strajkowy, który opracował i przedłożył żądania. Postulaty zebrano w dziewięciu punktach, wśród których najważniejszymi były: podwyżka płac o 50%, regularność wypłat, nieprzedłużanie dnia pracy, odstąpienie od zamknięcia fabryki i respektowanie klasowego (robotniczego) związku zawodowego. Załoga wybrała dwóch delegatów do pertraktacji z dyrekcją, jednak do rozmów nie doszło, chociaż z Warszawy przybył dyrektor naczelny. Po dziesięciu tygodniach strajku, wobec braku żywności, robotnicy zwrócili się o pomoc do innych zakładów. Pomoc żywnościową zorganizowali robotnicy pobliskiego tartaku, natomiast w kilku zakładach centralnej Polski celem wsparcia zbierano pieniądze. Strajk solidarnościowy - strajk w obronie praw i interesów pracowników, którzy nie mają prawa do strajku, zorganizowany przez związek zawodowy działający w innym zakładzie pracy.

    Łódzkie strajki sierpniowo-wrześniowe 1980 roku: Miasto Łódź w lecie 1980 roku znalazło się na drugim planie wydarzeń, które miały w obecnym czasie miejsce w Polsce. Tysiące ludzi w łódzkich fabrykach i innych zakładach pracy, które w sierpniu zdecydowały się rozpocząć strajk miało świadomość uczestniczenia w przemianie, która dokonywała się na terenie kraju. Odnosząc łódzkie strajki do ogólnej sytuacji, jaka miała miejsce w Polsce w sierpniu i wrześniu 1980 roku, można dokonać ich klasyfikacji na: Zakładowa Straż Pożarna – najczęściej zawodowa, umundurowana i wyposażona w specjalistyczny sprzęt formacja przeznaczona do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami na terenie wyznaczonych zakładów pracy oraz okolicznych miast i wsi.

    Strajki w Polsce 1988 – fala strajków jakie wybuchły wiosną i latem 1988 w polskich zakładach i przedsiębiorstwach. Pośrednio doprowadziły do podjęcia próby porozumienia władz komunistycznych i opozycji w ramach obrad Okrągłego Stołu, czego skutkiem była transformacja ustrojowa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Krzyż Wdzięczności w Lublinie – pomnik upamiętniający strajk na terenie Lubelskich Zakładów Naprawy Samochodów w lipcu 1980 roku, usytuowany przed nieistniejącym już biurowcem LZNS przy Drodze Męczenników Majdanka w Lublinie.

    Automatyczna stacja radiozakłóceń − stacja zakłóceń, która automatycznie dostraja nadajnik zakłóceń na fale zakłócanego urządzenia radiotechnicznego i zakłóca jego pracę automatycznie, bez udziału operatora. Społeczny inspektor pracy (właśc. zakładowy społeczny inspektor pracy - zsip) - pracownik danego zakładu pracy, który jest członkiem związku zawodowego i nie zajmuje stanowiska kierownika zakładu pracy lub stanowiska kierowniczego bezpośrednio podległego kierownikowi zakładu. Zakładowe organizacje związkowe mogą postanowić, że społecznym inspektorem pracy może być również pracownik zakładu niebędący członkiem związku zawodowego. Sprawowanie funkcji społecznego inspektora pracy stanowi służbę społeczną, pełnioną przez pracowników dla zapewnienia przez zakłady pracy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz ochrony uprawnień pracowniczych określonych w przepisach prawa pracy.

    Rada zakładowa (niem. Betriebsrat) – organ powołany w Niemczech do reprezentacji interesów pracowniczych w zakładach przedsiębiorstw prywatnoprawnych, wyłaniany w demokratycznych wyborach. Rada zakładowa ma prawo do udziału w podejmowaniu decyzji w sprawach socjalnych, personalnych i gospodarczych i w tym zakresie dba o przestrzeganie przepisów obowiązujących na korzyść pracowników, o ich równe traktowanie itp. Zawiera z pracodawcą porozumienia zakładowe regulujące wzajemny rozkład interesów (np. plan socjalny w sprawie złagodzenia uszczerbków odniesionych przez pracowników w wyniku restrukturyzacji zakładu). Relacjami rady z pracodawcą rządzi zasada wzajemnego zaufania wykluczająca konflikt (np. strajk, lokaut).

    Zakłady Fonograficzne w Warszawie (Muza) – polska wytwórnia płytowa utworzona 21 kwietnia 1948 z istniejących Polskich Zakładów Fonograficznych „Odeon” w Warszawie przy ul. Płockiej 13. Od 1 czerwca 1951 były to już Warszawskie Zakłady Fonograficzne (Muza), później kolejne zmiany nazwy.

    Strajk włoski – forma strajku aktywnego polegająca na wykonywaniu przez pracowników obowiązków służbowych w sposób skrajnie drobiazgowy, co powoduje blokadę działania zakładu w sposób zbliżony do strajku pasywnego. Potkanów (do 1 stycznia 2010 Podkanów) - dawniej wieś, obecnie dzielnica mieszkaniowo-przemysłowa Radomia, położona w jego południowo-zachodniej części. Na terenie dzielnicy znajduje się wiele zakładów przemysłowych. Jednym z większych zakładów jest Fabryka Łączników, założona w latach 50 XX w. Znajdują się tam również wojenne baraki, wieża ciśnień, zbudowana podczas II wojny światowej przez Niemców, obecnie już nie funkcjonująca. Na terenie dzielnicy ma powstać jeszcze kilka zakładów przemysłowych oraz jedno z największych w Polsce centrów przetwarzania informacji.

    Lokaut (z ang. – lockout) – stałe lub czasowe zamknięcie całości lub części zakładu pracy (niedopuszczenie pracowników do pracy). Jest dopuszczalny tylko w szczególnych sytuacjach, z powodu braku jego uregulowania prawnego. Lokaut może być również zastosowany w odpowiedzi na strajk lub w celu jego zapobieżenia. Lokaut najczęściej stosowany jest w okresach kryzysu. Prewencja rentowa - działanie prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych mające na celu leczenie ludzi pobierających od dłuższego czasu (min. 30 dni) zasiłek dla bezrobotnych i mających realną szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Najczęściej są to ludzie cierpiący na choroby układu krążenia lub schorzenia układu ruchu. ZUS ma za zadanie wspierać ubezpieczonych, aby zminimalizować wydatki na świadczenia z tytułu niezdolności do pracy. W tym orzeka, a następnie kieruje na rehabilitację leczniczą i pokrywa część kosztów tej rehabilitacji. Zadaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest również przeprowadzanie badań na temat przyczyn inwalidztwa (wynikłego z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych) oraz finansowe wspieranie badań naukowych dotyczących tych kwestii.

    Straż Przemysłowa - formacja powołana do ochrony zakładów pracy. Strażą Przemysłową nazywano ogół formacji ochronnych, do których, oprócz straży zakładowych, zaliczano także:

    Dodano: 30.08.2010. 14:34  


    Najnowsze