• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Materski: Bitwa 1920 roku na lata zaważyła na losach Polski

    14.08.2010. 16:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Bitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski.

    Bitwa Warszawska, określana jako decydujące starcie wojny polsko-bolszewickiej, rozegrała się w dniach 13-15 sierpnia 1920 roku na przedpolach Warszawy.

    "Batalia warszawska, której rocznicę obchodzimy, była rzeczywiście jedną z najważniejszych bitew na pewno w dziejach Europy, a może i świata. To, że bolszewicy zostali zatrzymani na linii Wisły, a następnie odparci, było ogromnym wydarzeniem w skali Europy. Był to moment kluczowy i decydujący, a dzięki dyrektywie generalnej Józefa Piłsudskiego, która zastała opracowana w formie konkretnego planu przez gen. Tadeusza Rozwadowskiego, udało się oderwać, wycofać i przegrupować wojska polskie" - mówił Materski.

    Jak przypomniał, powstały wówczas jakby trzy centra bojowe - na północy armia ochotnicza gen. Józefa Hallera, blokująca możliwość oskrzydlenia i zaatakowania Warszawy od strony północnej; środkowy front gen. Edwarda Rydza-Śmigłego, prowadzący czołową kampanię wojenną w okolicach Radzymina, na tzw. przedmościu warszawskim i cały środkowy pas frontu oraz front południowy gen. Wacława Iwaszkiewicza, utrzymujący Lwów i wiążący armie frontu południowo-zachodniego podczas natarcia na Polskę dwóch frontów - zachodniego i południowo-zachodniego Armii Czerwonej.

    "Ważne, że udało się wówczas dokonać przegrupowania i doprowadzić do takiej sytuacji, iż możliwe było zdjęcie kilku ważnych dywizji z frontu południowego, zgromadzenie ich w taką pięść uderzeniową nad Wieprzem w okolicach Dęblina i wyprowadzenie uderzenia na tyły wojsk zagrażających Warszawie. Kompletne zdezorganizowanie obrony sowieckiej to był mistrzowski manewr wojenny i co do tego nie ma dwóch zdań" - podkreślił historyk.

    Zwrócił także uwagę na fakt złamania przez polskich kryptologów sowieckiej łączności radiowej. "O fakcie tym wiemy od niedawna dzięki ustaleniom profesora Grzegorza Nowika. Polskim kryptologom udało się wówczas złamać łączność radiową sowiecką, przechwycić meldunki i unieruchomić dzięki temu punkt łączności radiowej. Spowodowało to brak komunikacji między poszczególnymi armiami sowieckimi, które atakowały Warszawę i w zasadzie front sowiecki na północy stanął, nie zdając sobie sprawy z groźby sytuacji. Gdy się zorientowano, było już za późno" - relacjonował Materski.

    Zaznaczył także, że po Bitwie Warszawskiej kontrofensywa polska trwała nieprzerwanie jeszcze przez co najmniej miesiąc aż do bitwy nad Niemnem, która toczyła się między 20 a 28 września. "To był szereg walk i potyczek na znacznie większą skalę, niż funkcjonuje w potocznym wyobrażeniu. W zasadzie była to bitwa równa warszawskiej co do zaangażowanych potencjałów, ważna i definitywna, która zakończyła jak gdyby konfrontację wojenną. Po przegraniu tej bitwy siły sowieckie były już na tyle osłabione, iż nie było mowy o dalszym zagrożeniu" - dodał historyk.

    Równocześnie jednak - jak podkreślił - wyczerpane były też siły Rzeczypospolitej i nie było szans na kontynuację ofensywny, która skutecznie przeprowadzona miałaby szansę być może doprowadzić do tego, iż demokratyczne rządy Ukraińskiej i Białoruskiej Republiki Ludowej, które w okresie konfrontacji polsko-bolszewickiej 1920 roku schroniły się na terytorium Polski, powróciłyby do władzy. "Wtedy być może udałoby się zrealizować koncepcję federalistyczną i powstałyby państwa odgradzające Polskę od niebezpieczeństwa bolszewickiego. Ale nie było do dalszej ofensywy sił i środków" - zaakcentował Materski.

    Jego zdaniem, należy doceniać zwycięstwo 1920 roku, bo było ono na ogromną skalę. "Dziś mało się o nim wie poza Polską i Rosją, gdzie fakt zaprzepaszczenia rozlania rewolucji na Europę jest nadal, mimo zmiany ustroju, często z nostalgią wspominany. Natomiast na Zachodzie wiedza o tym jest niewielka, na szczęście ukazują się prace w języku angielskim dotyczące Bitwy Warszawskiej, takie jak przede wszystkim +Orzeł biały, gwiazda czerwona+ Normana Daviesa. Niemniej warto przypominać o bitwie i tu jest ogromna rola mediów i polskich placówek dyplomatycznych, żeby próbować zainteresować tą rocznicą" - podkreślił historyk.

    PAP - Nauka w Polsce, Anna Kondek


    abe/ bk/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bitwa o Lwów 1920 lub Obrona Lwowa 1920 − walki toczone na przedpolach Lwowa w okresie ofensywy bolszewickiej na Polskę i po bitwie warszawskiej. Cmentarz Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie – cmentarz wojenny w Ossowie, w miejscu bitwy pod Ossowem, rozegranej podczas Bitwy Warszawskiej, w czasie wojny polsko-bolszewickiej (1920). Bitwa pod Ossowem – bitwa stoczona od godzin południowych 13 sierpnia do 14 sierpnia 1920 roku pomiędzy Wojskiem Polskim a Armią Czerwoną w ramach kontrataku oddziałów Wojska Polskiego podczas bitwy warszawskiej.

    Bitwa pod Kockiem miała miejsce 14 - 16 sierpnia 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920 w ramach bitwy warszawskiej. Bitwa o Sejny - bitwa stoczona przez Północna Grupę Uderzeniowa 2 Armii WP z jednostkami litewskimi w dniach 1 - 10 i 22 września 1920 roku, w ramach obrony państwa przed nawałą bolszewicką w czasie bitwy nad Niemnem w wojnie polsko-bolszewickiej.

    Front Środkowy – związek operacyjny Wojska Polskiego utworzony w trakcie wojny polsko-bolszewickiej dyrektywą Wodza Naczelnego marsz. Józefa Piłsudskiego z 28 maja 1920 r. Do 25 czerwca nosił nazwę Frontu Ukraińskiego, do 9 lipca Frontu Rydza-Śmigłego, a do 6 sierpnia Frontu Południowo-Wschodniego. Bitwa pod Komarowem – bitwa pomiędzy bolszewicką 1 Armią Konną, a polską 1 Dywizją Jazdy w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. Największa bitwa konnicy w wojnie polsko-bolszewickiej. Bitwa stanowiła moment zwrotny na południowym froncie, porównywalny z wcześniejszą bitwą warszawską. Po bitwie warszawskiej, pod Komarowem polska 1 Dywizja Jazdy pokonała 1 Armię Konną Budionnego idącą z odsieczą wojskom Tuchaczewskiego. W bitwie udział brało 6 pułków polskich i 20 radzieckich (łącznie 70 szwadronów).

    Walki o Dęblin i Mińsk Mazowiecki (1920) – walki stoczone w dniach 16 sierpnia - 18 sierpnia 1920 roku przez I Grupę Uderzeniową (pod dowództwem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego) w składzie: 3 Armia (II RP) (pod dowództwem gen. Edwarda Śmigłego-Rydza) i 4 Armia (II RP) (pod dowództwem gen. Leonarda Skierskiego) w rejonie od Dęblina do Mińska Mazowieckiego podczas Kontruderzenia znad Wieprza w czasie wojny polsko-bolszewickiej oraz Grupę Uderzeniową XXIX Brygady Piechoty płk Stanisława Wrzalińskiego wspartej czołgami, która to kontratakując spod Warszawy zdobyła Mińsk Mazowiecki. Front Północny – związek operacyjny Wojska Polskiego utworzony w trakcie wojny polsko-bolszewickiej dyrektywą Wodza Naczelnego marsz. Józefa Piłsudskiego z 17 maja 1920. Do 5 lipca nosił nazwę Frontu Szeptyckiego, a do 6 sierpnia Frontu Północno-Wschodniego.

    Bitwa o Nasielsk - bitwa stoczona przez 22 Pułk Piechoty i 68 Pułk Piechoty Wojska Polskiego z 11 Dywizją Strzelców Armii Czerwonej w dniach 14-16 sierpnia 1920 roku, w ramach kontrnatarcia polskiego podczas bitwy warszawskiej.

    Bitwa o Brzostowicę – bitwa stoczone w dniach 20 września-25 września 1920 roku na Białorusi na południe od Grodna przez 3 DPLeg. pod dowództwem gen. Leona Berbeckiego z jednostkami sowieckiej 15 Armii Agusta Korka, podczas ostatnich przygotowań do ofensywy polskiej nad Niemnem w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1919 - 1920.

    Bitwa nad Niemnem trwała od 20 do 26 września (niektóre źródła podają, że do 28 września) 1920. Był to drugi wielki sukces militarny Polski po "cudzie nad Wisłą" w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. Szarża pod Arcelinem: 17 sierpnia 1920 roku pod Arcelinem, w ramach tzw. Bitwy Warszawskiej, 1. Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego przeprowadził brawurową szarżę na wojska bolszewickie, biorąc wielu jeńców.

    Kontruderzenie znad Wieprza - operacja wojskowa, rozpoczęte 16 sierpnia 1920 kontruderzenie wojsk polskich na tyły Frontu Zachodniego wojsk bolszewickich walczących o Warszawę. Bitwa pod Radzyminem – jedna z bitew stoczonych podczas kontrofensywy Wojska Polskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej.

    Bitwa pod Zadwórzem – bitwa, która miała miejsce 17 sierpnia 1920 roku w czasie wojny polsko-bolszewickiej pomiędzy oddziałem 330 polskich Obrońców Lwowa pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego a siłami bolszewickiej Pierwszej Konnej Armii Siemiona Budionnego. Rozegrała się na dalekim przedpolu Lwowa, 33 km od miasta w pobliżu wsi Zadwórze, znajdującej się obecnie na terytorium Ukrainy. Celem obrońców było opóźnienie podejścia wojsk bolszewickich do Lwowa. Heroiczna obrona zakończyła się sukcesem operacyjnym wojsk polskich. Bitwa o Obuchowo – bitwa stoczona 26 września 1920 roku przez 4 Pułk Strzelców Podhalańskich (4 pspodh), pod dowództwem ppłk Mieczysława Boruty-Spiechowicza z oddziałami sowieckiej 5, 6 i 56 Dywizji Strzelców w czasie bitwy nad Niemnem w wojny polsko-bolszewickiej.

    Dodano: 14.08.2010. 16:18  


    Najnowsze