• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Na ochotnika do Auschwitz -70. rocznica zatrzymania Witolda Pileckiego

    19.09.2010. 22:48
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    19 września 1940 r. rotmistrz Witold Pilecki dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance w Warszawie, by w ten sposób dostać się do obozu Auschwitz. Chodziło mu o zdobycie wiarygodnych danych na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzenie konspiracji wojskowej wśród więźniów nazistowskiego KZ-tu.



    Pilecki, jako żołnierz Tajnej Armii Polskiej (TAP) powziął plan zdobycia materiałów wywiadowczych z tworzonych przez hitlerowców obozów koncentracyjnych. Bezpośrednim powodem była rosnąca liczba aresztowań wśród żołnierzy TAP oraz informacje o zbrodniczych działaniach Niemców. By dostać się do obozu Pilecki wszedł w "kocioł" podczas łapanki na stołecznym Żoliborzu. Został zatrzymany w kamienicy na ul. Wojska Polskiego 40.

    Podając się za Tomasza Serafińskiego - ukrywającego się żołnierza polskiego - został wywieziony do obozu Auschwitz. Za drutami znalazł się w nocy z 20 na 21 września. Otrzymał numer 4859. Mimo nieludzkich warunków, chorób, Pilecki ps. Serafiński zbierał i przekazywał materiały wywiadowcze przez wypuszczanych na wolność więźniów. To on przygotował pierwszą tajną notę na temat ludobójstwa w Auschwitz.

    Pilecki zorganizował w Auschwitz Związek Organizacji Wojskowych (ZOW). Więźniowie, głównie byli żołnierze tworzyli tzw. piątki. Każda taka grupa rozbudowywała swoją siatkę konspiracyjną nie wiedząc nic o istnieniu innych "piątek". Był to oryginalny pomysł Pileckiego. Później ZOW był budowany na wzór organizacji wojskowych. Jego dowódcą został płk Kazimierz Heilman-Rawicz z ZWZ-AK. ZOW - wedle zamysłu Pileckiego - miał przygotować powstanie w obozie.

    "Serafiński" nie ograniczał się tylko do działalności wywiadowczej i konspiracyjnej. Doprowadził do porozumienia organizacji politycznych działających w Auschwitz. Do symbolicznego spotkania doszło w Wigilię 1941 r. Uczestniczyli w nim m.in. działacz lewicowy, były poseł i więzień brzeski Stanisław Dubois oraz Jan Mosdorf, przywódca Obozu Radykalno-Narodowego.

    Wiosną 1943 r. Niemcy zaczęli rozpracowywać organizacje konspiracyjne w obozie. W ręce oprawców wpadało coraz więcej członków obozowego ruchu oporu. Zapadła decyzja o wywiezieniu "starych" więźniów w głąb Rzeszy. Wtedy Pilecki zdecydował się na ucieczką. W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. zdołał zbiec wraz z dwoma współwięźniami. Wzdłuż toru kolejowego doszli do Soły, a następnie do Wisły, przez którą przepłynęli znalezioną łódką. U księdza w Alwerni dostali posiłek oraz przewodnika. Przez Tyniec, okolice Wieliczki i Puszczę Niepołomicką przedostali się do Bochni, skąd dotarli do Nowego Wiśnicza, gdzie Pilecki odnalazł prawdziwego Tomasza Serafińskiego.

    Serafiński skontaktował go z oddziałami AK, którym przedstawił swój plan ataku na obóz w Oświęcimiu. Jego projekt nie zyskał jednak aprobaty dowództwa.

    W latach 1943-44 służył w oddziale III Kedywu KG AK (m.in., jako zastępca dowódcy Brygady Informacyjno-Wywiadowczej "Kameleon"- "Jeż") i brał udział w Powstaniu Warszawskim. Początkowo walczył jako zwykły strzelec w kompanii "Warszawianka", później dowodził jednym z oddziałów zgrupowania Chrobry II, w tzw. Reducie Witolda.

    W latach 1944-45 był w niewoli niemieckiej w oflagu VII A w Murnau, następnie dołączył do II Korpusu Polskiego we Włoszech. W październiku 1945 roku, na osobisty rozkaz gen. Andersa, wrócił do Polski, by prowadzić działalność wywiadowczą na rzecz II Korpusu. Jesienią 1945 roku zorganizował siatkę wywiadowczą i rozpoczął zbieranie informacji wywiadowczych o sytuacji w Polsce, w tym o żołnierzach AK i II Korpusu więzionych w obozach NKWD i deportowanych do Rosji.

    Prowadził również wywiad w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego (MBP), MON i MSZ. Nie zareagował na rozkaz Andersa polecający mu opuszczenie Polski w związku z zagrożeniem aresztowania. Rozważał skorzystanie z amnestii w 1947 roku, ostatecznie postanowił się jednak nie ujawniać.

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, torturowany i oskarżony o działalność wywiadowczą na rzecz rządu RP na emigracji. 3 marca 1948 r. przed Rejonowym Sądem Wojskowym w Warszawie rozpoczął się proces tzw. grupy Witolda.

    Rotmistrz Pilecki został oskarżony o: nielegalne przekroczenie granicy, posługiwanie się fałszywymi dokumentami, brak rejestracji w Rejonowej Komendzie Uzupełnień, nielegalne posiadanie broni palnej, prowadzenie działalności szpiegowskiej na rzecz Andersa oraz przygotowywanie zamachu na grupę dygnitarzy MBP. Zarzut o przygotowywanie zamachu Pilecki stanowczo odrzucił, zaś działania wywiadowcze uznał za działalność informacyjną na rzecz II Korpusu, za którego oficera wciąż się uważał. Podczas procesu przyznał się do pozostałych zarzutów. Prokuratorem oskarżającym Pileckiego był mjr Czesław Łapiński, przewodniczącym składu sędziowskiego ppłk Jan Hryckowian (obaj byli dawnymi oficerami AK), sędzią kpt. Józef Brodecki. Skład sędziowski (jeden sędzia i jeden ławnik) był niezgodny z ówczesnym prawem.

    15 marca 1948 roku rotmistrz został skazany na karę śmierci. Prezydent Bolesław Bierut nie zgodził się na ułaskawienie. Wyrok wykonano 25 maja w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej, poprzez strzał w tył głowy. Witold Pilecki pozostawił żonę, córkę i syna. Miejsce pochówku rotmistrza nigdy nie zostało ujawnione przez komunistyczne władze, prawdopodobnie zwłoki zakopano na wysypisku śmieci koło Cmentarza Powązkowskiego (tzw. kwatera Ł - łączka).

    Do roku 1989 wszelkie informacje o dokonaniach i losie rtm. Pileckiego podlegały w PRL cenzurze. Witold Pilecki został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1995) i Orderem Orła Białego (2006).WKA

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Raporty Pileckiego (zwane także raportami Witolda) – nazwa raportów z obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau autorstwa Witolda Pileckiego, który na polecenie Armii Krajowej stworzył w obozie ruch oporu pod nazwą Związek Organizacji Wojskowej (ZOW). Napisane po ucieczce Pileckiego z obozu, były jednocześnie podsumowaniem działalności polskiego ruchu oporu w Auschwitz, a także pierwszym na świecie świadectwem dokumentującym Holokaust. Witold Pilecki ps. „Witold”, „Druh”; nazwiska konspiracyjne „Roman Jezierski”, „Tomasz Serafiński”, „Leon Bryjak”, „Jan Uznański”, „Witold Smoliński”; kryptonim T-IV (ur. 13 maja 1901 w Ołońcu, zm. 25 maja 1948 w Warszawie) – rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, współzałożyciel Tajnej Armii Polskiej, żołnierz Armii Krajowej, więzień i organizator ruchu oporu w Auschwitz-Birkenau. Autor pierwszych na świecie raportów o Holokauście, tzw. Raportów Pileckiego. Oskarżony i skazany przez władze komunistyczne Polski Ludowej na karę śmierci, stracony w 1948. Oskarżenie anulowano w 1990. W 2006 otrzymał pośmiertnie Order Orła Białego, a w 2013 został awansowany do stopnia pułkownika. Związek Organizacji Wojskowej – konspiracyjna organizacja utworzona przez podporucznika Witolda Pileckiego w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau w 1940 roku.

    Helena Sieradzka ps. "Julianna", z domu Sobczyńska (ur. 1901 - zm. 1998) - Warszawianka, nauczycielka, żołnierz Armii Krajowej, sanitariuszka, czynny uczestnik Powstania Warszawskiego (w Powstaniu straciła 16-letniego syna). Po wojnie nie zrezygnowała z walki o niepodległość. W mieszkaniu Heleny i Makarego Sieradzkich aresztowano rotmistrza Witolda Pileckiego. Władze komunistyczne Polski Ludowej skazały ją na 7 lat więzienia w procesie odpryskowym od sprawy rtm. Pileckiego, po rewizji wyrok zamieniono na 6 lat, w więzieniu w Fordonie odsiedziała 6 lat. Jej mąż został skazany na dożywocie. Ich 14-letniego syna Ignacego wyrzucono z mieszkania, pozbawiono środków do życia i utrudniano naukę. Helena Sieradzka wraz z mężem Makarym, w 1991 roku została uhonorowana tytułem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata - Państwo Sieradzcy ukrywali w czasie okupacji niemieckiej trzy Żydówki. Po 1990 roku, przekazali pieniądze - otrzymane jako odszkodowanie za pobyt w komunistycznych więzieniach - na budowę nowego domu w Schronisku dla Niepełnosprawnych w Radwanowicach. Helena Sieradzka zmarła w 1998 r. w wieku 97 lat. Za działalność w czasie wojny w AK została odznaczona Krzyżem AK. Stanisław Józef Dubois (ur. 9 stycznia 1901 w Warszawie, zm. 21 sierpnia 1942 w KL Auschwitz) – działacz Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OM TUR), publicysta. Brał udział w powstaniu śląskim i wojnie polsko-bolszewickiej 1920. Był twórcą i przewodniczącym Czerwonego Harcerstwa TUR. W latach 1928-1933 sprawował mandat posła II i III kadencji Sejmu RP, a od 1938 – radnego Warszawy. Pracował na stanowisku sekretarza redakcji gazety Robotnik. Jako przeciwnik rządzącej po 1926 sanacji został w 1930 uwięziony w twierdzy brzeskiej, a następnie skazany w procesie brzeskim na trzy lata więzienia. Brał udział w wojnie obronnej 1939, a następnie w lewicowej konspiracji antyhitlerowskiej. Niespełna rok po klęsce Polski został aresztowany i trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie uczestniczył w obozowej konspiracji rotmistrza Witolda Pileckiego. Rozstrzelany w 1942.

    Śmierć rotmistrza Pileckiego − widowisko teatralne Sceny Faktu Teatru Telewizji z 2006 w reżyserii Ryszarda Bugajskiego, opowiadające o losach polskiego bohatera narodowego rotmistrza Witolda Pileckiego. Jerzy Lewszecki (ur. 1913, zm. 2 sierpnia 1955) – major Wojska Polskiego, oficer zawodowy - artylerzysta, od 1926 roku wychowawca w Korpusie Kadetów nr 1 Józefa Piłsudskiego we Lwowie, uczestnik walk we wrześniu 1929 roku w obronie Twierdzy Modlin. Uciekł z niewoli niemieckiej i znalazł się w 2 Korpusie Polskim Gen. Władysława Andersa we Włoszech. Po wojnie przebywał w Anglii i Niemczech, gdzie związał się z II Oddziałem Rządu RP w Londynie. W listopadzie 1953 roku został wysłany z misją zwiadowczą do Polski, przekraczając nielegalnie granicę wraz ze Stanisławem Rajkowskim. W marcu 1954 roku aresztowany o to, że w czasie od grudnia 1952r. do 17 marca 1954r. na terenie Anglii, Niemiec Zachodnich i i Polski działając na szkodę Polski wstąpił na służbę II Oddziału przy tzw. rządzie londyńskim i prowadził działalność wywiadowczą na rzecz wywiadu amerykańskiego, skazany został na karę śmierci wyrokiem z 19 marca 1955 wydanym przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie. Wyrok wykonano 2 sierpnia 1955 roku. Pochowany prawdopodobnie na terenie dzisiejszej kwatery "Ł" zwanej "Łączką", wśród innych pogrzebanych potajemnie ofiar zamordowanych w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. 1 listopada 1998 roku został tam odsłonięty pomnik jego pamięci.

    Raport „Brzeszczota” został sporządzony na początku grudnia 1946 roku przez Leszka Kuchcińskiego ps. „Brzeszczot”, na podstawie otrzymanych informacji z MBP od kpt. Wacława Alchimowicza. Raport zawierał opis struktury organizacyjnej MBP i charakterystykę jego władz. Kuchciński będąc agentem bezpieczeństwa zawarł w nim własną sugestię o konieczności przeprowadzenia „likwidacji mózgów MBP” tj. osób należących do ścisłego kierownictwa MBP (Bretingerowa, Czaplicki, Różański i inni). Przy pomocy raportu „Brzeszczota” MBP chciało rozpracować i skompromitować podziemie wobec społeczeństwa „działalnością bandycką”. Po poprawieniu stylistycznym i przepisaniu na maszynie przez Tadeusza Płużańskiego raport „Brzeszczota” otrzymał Witold Pilecki, który przekazał go przy pomocy „Elżbiety” Marii Wolfówny do dowództwa we Włoszech. Zespół Szkół Samochodowych im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Radomiu - zespół szkół założony 14 października 1904 roku. W jego skład wchodzą: technikum na podbudowie gimnazjum, zasadnicza szkoła zawodowa na podbudowie gimnazjum, technikum na podbudowie zasadniczej szkoły zawodowej, technikum uzupełniające - wydział dla dorosłych na podbudowie zasadniczej szkoły zawodowej. W dniu 13 maja 2013 roku nadano szkole imię rotmistrza Witolda Pileckiego.

    Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem – organizacja pozarządowa z siedzibą w Oświęcimiu, na terenie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, powołana w 1983 r. przez byłych polskich więźniów politycznych KL Auschwitz. Posiada dziesięć oddziałów. Misją Towarzystwa jest opieka nad byłym hitlerowskim obozem zagłady Auschwitz-Birkenau oraz działania zmierzające do utrwalenia pamięci o tym obozie i innych obozach, zakładanych w okupowanej Polsce przez nazistowskie Niemcy (błędnie nazywanych „polskimi obozami koncentracyjnymi”). Towarzystwo opiekuje się byłymi więźniami KL Auschwitz-Birkenau, prowadzi działalność oświatowo-popularyzatorską, współpracuje z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. W „Biuletynie Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem” (pierwszy numer ukazał się w styczniu 1987 r.) publikowane są m.in. prace historyków Muzeum, np.:

    Władysław Szepelak: Urodzony 6 grudnia 1924 zmarł 27 luty 2012, żołnierz ZWZ (oddział kpt Wojciecha Bolesława Duszy ps "Szarota"), aresztowany 9 IX 1943 przez gestapo, więzień obozu w Auschwitz, Mauthausen i Ebensee. Poeta, pisał wiersze o tematyce partyzanckiej, religijnej oraz gawędy i opowiastki. Uhonorowany Krzyżem Partyzanckim, Medalem Zwycięstwa i Wolności, krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Oświęcimskim.

    Jan Mosdorf, ps. Andrzej Witowski (ur. 30 maja 1904 w Warszawie, zm. 11 października 1943 w Auschwitz) – publicysta i doktor filozofii pochodzenia niemieckiego, działacz Obozu Wielkiej Polski, prezes Młodzieży Wszechpolskiej oraz przywódca Obozu Narodowo-Radykalnego, więzień i ofiara niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Arbeitslager Hirschberg (AL) - filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Jeleniej Górze na Dolnym Śląsku, jeden z licznych podobozów Gross Rosen. Utworzony w maju 1944 roku po byłym obozie pracy zwanym SS Sonderbauftrand działającym przy fabryce celulozy i włókien sztucznych (Schlesiche Zellwolle A.G. - Hirschberg im Riesengebirge). Obóz męski dla więźniów żydowskich. W październiku 1944 roku do obozu trafiło 70 Żydów z Auschwitz-Birkenau. Na początku 1945 roku, w związku z likwidacją AL Bolkenhain,do obozu przybyło kilkuset więźniów żydowskich. Ewakuację obozu rozpoczęto pod koniec lutego 1945 roku.

    Ruch oporu w Auschwitz zrodził się z niezbędnej do przeżycia samopomocy więźniarskiej. Wielu więźniów trafiało do Auschwitz ze środowisk partyzanckich, przygotowanych do działalności konspiracyjnej. Rudolf Malysz (ur. 11 października 1905, zm. 8 listopada 1947) – zbrodniarz hitlerowski, członek załogi obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau i SS-Unterscharführer. W związku z dokonywaniem morderstw i torturowaniem więźniów obozu skazany został 13 sierpnia 1947 przez polski sąd w Łodzi na karę śmierci. Wyrok wykonano przez powieszenie w listopadzie 1947.

    Sukurcze, nieistniejący dziś majątek w dawnym powiecie lidzkim, na terenie dzisiejszego Rejonu lidzkiego, miejsce urodzenia Wojciecha Narbutta, miejsce zamieszkania Witolda Pileckiego Podobozy KL Auschwitz miały mieć początkowo charakter zaopatrzeniowy dla macierzystego obozu koncentracyjnego. W związku z działalnością niemieckich przedsiębiorstw przemysłowych na terenie okupowanych ziem postanowiono, że te będą służyły też jako źródła siły roboczej dla kopalń, hut czy zakładów produkcyjnych. Z początku wszystkie podobozy podlegały Auschwitz I, lecz gdy rozdzielono administracyjnie w listopadzie 1943 roku trzy główne obozy, podobozy rolno-hodowlane przypadły Birkenau, a przemysłowe – Monowitz. Ogółem podobozów rolno-hodowlanych było 6, podobozów przemysłowych było 28, a 10 innych podobozów pełniło różne funkcje - od pracy w lesie po budowę koszar.

    Koło Polek w Lidzie − polska organizacja kobieca działająca w Lidzie w latach 1918−1935; jej zadaniem było materialne i moralne wsparcie polskich żołnierzy − początkowo oddziałów Samoobrony Lidzkiej, potem żołnierzy regularnego Wojska Polskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej; w okresie władzy radzieckiej w Lidzie od stycznia do kwietnia 1919 roku Koło zajmowało się działalnością wywiadowczą na rzecz Samoobrony Lidzkiej i wsparciem dla pojmanych przez bolszewików polskich jeńców; prowadziło także działalność dobroczynną i kulturalną, wspierało edukację. Maria Kotarba (ur. 4 września 1907, koło Nowego Sącza, zm. 30 grudnia 1956) była kurierem Polskiego ruchu oporu, dostarczając tajne wiadomości i zapasy lokalnym grupom partyzantów. Została aresztowana przez Gestapo. Jako więzień polityczny była przesłuchiwana i torturowana, po czym przetrzymywana w Tarnowie, skąd 6 stycznia 1943 roku przeniesiono ją do Oświęcimia. Maria Kotarba została odznaczona jako Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata przez Yad Vashem 18 września 2005 roku za ryzykowanie życia na rzecz ratowania żydowskich więźniów w dwóch obozach koncentracyjnych.

    Wacław Wiszenko (właśc. Bazyli Wiszenko, ur. 3 marca 1915 w Miedwieżykach niedaleko Siematycz, zm. 23 września 1973 w Świdniku) – żołnierz Polskich sił Zbrojnych na Zachodzie. Od 1935 roku Bazyli Wiszenko uczęszczał do szkoły handlowej w Brześciu nad Bugiem. Na krótko przed wybuchem wojny w 1939 został zmobilizowany we Włodawie do 9 pułku artylerii ciężkiej. W okresie kampanii wrześniowej brał udział w obronie Warszawy. Następnie w niewoli niemieckiej. Na mocy ustaleń układu Ribentropp–Mołotow został przekazany jako jeniec Sowietom. Trafił do obozu jenieckiego w głębi ZSRR. Po wybuchu wojny niemiecko – radzieckiej w 1941 roku, gdy zaczęła się tworzyć armia Andersa planował się do niej dostać. Robiono mu trudności ze względu na jego wyznanie, imię z nazwiskiem. Administracja obozu chciała zrobić z niego Białorusina - obywatela sowieckiego - taki podlegałby służbie w Armii Czerwonej. Bazyli przeszedł na wyznanie rzymsko-katolickie oraz przyjął katolickie imię Wacław. Latem 1942 ewakuował się wraz z resztą wojska do Iranu. Następnie przez Irak, Palestynę, Egipt i Afrykę Południową trafił, więc do Anglii. Tam przeszedł przeszkolenie i został przydzielony do Marynarki Wojennej na niszczyciel ORP„Ślązak”. Od 1942 do końca wojny pełnił służbę w stopniu podoficera we polskiej marynarce wojennej. Uczestniczył w inwazji aliantów na Sycylię. Od 8 do 10 września 1943 roku brał udział z załogą okrętu brał w inwazji na Italię pod Salerno. Następnie uczestniczył w działaniach wojennych w rejonie Sporadów i Dodekanezu. Brał też udział w eskorcie 21 grudnia 1943 konwoju wojsk II Korpusu gen. Andresa z Aleksandrii do Brinidisi. 6 czerwca 1944 wziął udział wraz z okrętem w największej operacji desantowej w historii - inwazji na Normandię. Po zakończeniu wojny jako miał dylematy nad powrotem do kraju. Wrócił ostatnim transportem do Polski w 1947. Został aresztowany przez UB i oskarżony o „szpiegostwo”. Na początku lat 50-tych zamieszkał w Świdniku. Przez wiele lat był kierownikiem popularnej restauracji "Świdniczanka" w Świdniku.

    Dodano: 19.09.2010. 22:48  


    Najnowsze