• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Na UKSW archeolodzy debatują nad standardami dokumentacji cyfrowej zabytków

    08.11.2010. 18:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W poniedziałek, 8 listopada, w Warszawie rozpoczęła się konferencja naukowa "Cyfrowa przeszłość. Standardy digitalizacji dziedzictwa archeologicznego". Naukowcy debatują nad przyszłością dokumentacji archeologicznej i chcą wspólnie wypracować dobre praktyki w tym zakresie. Dotychczas nie powstały jeszcze ogólnopolskie wytyczne w tej dziedzinie.

    Konferencja jest organizowana przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (UKSW). Serwis PAP - Nauka w Polsce jest jednym z patronów medialnych spotkania.

    "Digitalizacja i standaryzacja to niesłychanie ważny krok dla nas muzealników do zmierzenia się z naszymi zasobami muzealnymi. - zaznaczył w poniedziałek dr Wojciech Brzeziński, wiceprezes Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich. - Nie będzie chyba żadnej przesady w stwierdzeniu, że archeologia polska w przenośni i dosłownie jest cmentarzyskiem niepublikowanego materiału. Nie sądzę, żeby było opublikowane więcej niż 20 proc. materiałów. Droga do publikacji - a bez publikacji te materiały nie istnieją w obiegu naukowym - wiedzie przez digitalizację, która będzie poddana standardom. My w muzeach musimy temu zagadnieniu stawić czoła. Standaryzacja jest rzeczą bardzo ważną."

    Zdaniem Brzezińskiego, digitalizacja w określonych standardach jest kluczem dostępu do tej części dziedzictwa archeologicznego, która znajduje się w muzeach. "Zabytki archeologiczne znajdują się przynajmniej w 250 muzeach w całej Polsce w formie dużych lub całkiem małych kolekcji, które bardzo często są całkiem niedostępne zarówno profesjonalnym archeologom, ale również, co jest może jeszcze ważniejsze, nie są one dostępne społeczeństwu, które winno mieć do niego jak najszerszy dostęp i też być może droga wiedzie przez digitalizację poddaną standardom" - dodał.

    Według Agnieszki Jaskanis z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, ważnym zagadnieniem w ustalaniu standardów digitalizacji jest bezpieczeństwo danych.

    "Mogą sobie państwo wyobrazić, jak wielkie bazy danych stworzą np. tylko zdigitalizowane muzealia. W muzeach według najnowszych danych mamy 20 mln zabytków. Jeśli każdy z nich miałby uzyskać nową formę archiwizacji, to trudno sobie wyobrazić, ile tysięcy terabajtów byłoby do tego potrzebnych" - opisywała. Zdaniem prelegentki, problematyczną kwestią będzie zarządzanie takimi danymi.

    O nieuchronnym nadchodzeniu nowych technologii mówił dr Janusz Budziszewski, zastępca dyrektora Instytutu Archeologii UKSW.

    "8 listopada mijają 4 miesiące od momentu, kiedy na rynku naukowym pojawił się pierwszy artykuł ilustrowany wizualizacjami 3D zabytków krzemiennych. () Wydaje mi się, że musimy się przygotowywać do tego, że to będzie nasza codzienność" - zauważył.

    Według Agnieszki Jaskanis, elementami digitalizacji, którym trzeba będzie w archeologii wypracować standardy są m.in.: sposób opisu zabytków ruchomych i nieruchomych, a także sposób dokumentacji terenowej. Powinny również powstać słowniki określeń wykorzystywanych do opisu cech zabytków i dokumentacji. Powinno się też ustalić formaty zapisu oraz procedury bezpieczeństwa - radziła specjalistka.

    Konferencja potrwa do środy.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Dokumentacja rysunkowa - w archeologii, zbiór odręcznie wykonanych rysunków, których celem jest udokumentowanie stanowiska archeologicznego. W skład dokumentacji rysunkowej wchodzą plany wszystkich warstw i obiektów, rysunki zabytków oraz rysunki przekrojów. Archeologiczne Zdjęcie Polski to nazwa realizowanego na terenie całej Polski od 1978 r. przedsięwzięcia poszukiwania, rejestrowania i nanoszenia na mapy stanowisk archeologicznych. Celem przedsięwzięcia jest uzyskanie informacji potrzebnych do celów naukowych i konserwatorskich (związanych z ochroną zabytków). Przedsięwzięcie jest koordynowane przez poszczególnych wojewódzkich konserwatorów zabytków, a centralna baza danych przechowywana jest w Narodowym Instytucie Dziedzictwa w Warszawie. Eksploracja zabytków ruchomych - w trakcie prowadzenia eksploracji stanowiska archeologicznego badacz może natrafić na zabytki ruchome. Przedmioty te powinny być odkrywane wraz z warstwą w której zalegają. Niedopuszczalne jest wyciąganie zabytków kiedy jeszcze znajdują się w ziemi ponieważ może się okazać, że przedmiot zalega w niższej warstwie niż ta widoczna w danej chwili.

    „Ochrona Zabytków” – kwartalnik założony w 1948 roku. Od 1962 roku wydawany w Warszawie przez Ośrodek Dokumentacji Zabytków. Pismo poświęcone jest problematyce technologii metod konserwatorskich oraz prawnym i organizacyjnym zagadnieniom ochrony zabytków. Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Ośrodek Dokumentacji Zabytków – instytucja założona w 1962 roku w Warszawie, podlegająca Ministerstwu Kultury i Sztuki, mająca na celu inwentaryzację i dokumentację zabytków architektury, urbanistyki i zabytków ruchomych. Ośrodek wydaje pisma: "Ochrona Zabytków", "Teka konserwatorska", "Muzealnictwo" i serię "Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków". Proces podepozycyjny - w archeologii terminem tym określa się destrukcję istniejących pierwotnie układów na stanowisku archeologicznym. Destrukcja często zachodzi na skutek działalności człowieka. Na przykład w przypadku stanowisk długo zamieszkiwanych, starsze warstwy były niszczone przez wkopywanie się w nie. Kamienne cegły starych budowli mogły być ponownie wykorzystywane przy budowie nowych obiektów. Również poszukiwacze skarbów i rabusie mogli niszczyć stanowiska archeologiczne. Niejednokrotnie planowane inwestycje i głęboka orka mogą stanowić zagrożenie dla stanowiska archeologicznego. Orka niszczy warstwy, ułatwia dostęp tlenu co zmienia temperaturę i potęguje działanie deszczu i wiatru. Inwestycja w postaci budowy dużego obiektu może całkowicie zniszczyć stanowisko. Stanowisko jest także przekształcane przez zwierzęta i rośliny (dżdżownice, korzenie). Erozja także jest elementem procesu podepozycyjnego. Erozja niszczy zabytki znajdujące się na powierzchni ziemi. Erozja gleby powoduje odsłonięcie ukrytych dotąd zabytków i ich niszczenie. Z kolei agradacja jest korzystna dla zabytków. Procesy podepozycyjne zmieniają i przekształcają stanowisko. Część kontekstu jest zmieniana, a część pozostaje bez zmian - powstaje skomplikowana sytuacja.

    Społeczeństwo pierwotne (ang. primitive society) - termin stosowany w odniesieniu zarówno do najdawniejszych społeczeństw, jak i do społeczeństw o prostej technologii, istniejących współcześnie. Jako narzędzie opisu społeczeństw przeszłości jest ono oceniane negatywnie, gdyż żadne z nich nie jest pozostałością wcześniejszego stadium ewolucyjnego, każde ma swą własną historię i drogę rozwoju. Ponadto improwizacja na podstawie materiałów pozostałych z przeszłości nie jest rzeczą łatwą i wymaga wielkiej przenikliwości. Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich (SNAP) jest społeczną organizacją zrzeszającą polskich specjalistów w zakresie archeo­logii i prahistorii oraz dyscyplin z nimi współ­pracujących, działających w dziedzinie badań archeo­logicznych, ochrony i konserwacji za­bytków archeologicznych oraz muzealnictwa archeologicznego. Członkami wspierającymi mogą być również inne osoby zainteresowane archeologią.

    Przekrój kumulacyjny - termin stosowany w archeologii na określenie sposobu dokumentacji warstw. Metoda polega na eksploracji warstwy do wybranej dla potrzeb dokumentacji linii. Wzdłuż linii rysowany jest przekrój, po czym eksploracja postępuje dalej. Przy odsłanianiu kolejnej warstwy dorysowywany jest fragment przekroju. Metoda ta stanowi połączenie całościowej obserwacji stanowiska archeologicznego z obserwacją i dokumentacją w pionie.

    Tadeusz Morysiński (ur. 18 stycznia 1978 w Warszawie) – archeolog, były zastępca dyrektora Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków.

    Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”. Jakub Lewicki - specjalista z zakresu architektury i historii sztuki, szczególnie okresu modernistycznego; profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, kierownik Katedry Konserwacji Zabytków w Instytucie Historii Sztuki na Wydziale Nauk Historycznych i Społecznych UKSW.

    Dokumentacja niearchiwalna – dokumentacja, która ma tylko czasowe praktyczne znaczenie i podlega wybrakowaniu po upływie określonego przepisami okresu jej przechowywania. Oznaczana jest symbolami: B, Bc, BE i stanowi odrębną niż materiały archiwalne grupę dokumentacji. Przykładem takiej dokumentacji może być dokumentacja kadrowo-płacowa pracownika, dokumentacja szkolna i szkoleniowa tj. arkusze ocen, protokoły egzaminów końcowych (np. maturalnych), oryginały świadectw szkolnych. Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych.

    Dodano: 08.11.2010. 18:25  


    Najnowsze