• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Największe niewykorzystane zwycięstwa polskiego oręża

    15.07.2010. 02:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Bitwa pod Grunwaldem w 1410 r. podobnie jak inne zwycięstwa polskiego oręża I Rzeczpospolitej, m.in. Bitwa pod Kłuszynem w 1610 r. i Bitwa pod Wiedniem w 1683 r., nie zostały wykorzystane politycznie. Wśród powodów wymienia się niekonsekwencję Polaków, anarchię szlachty i słabość dyplomacji Polski.

    "Wiktoria polsko-litewskich wojsk z 15 lipca 1410 r. nie została zamieniona na sukces od strony terytorialnej. W rezultacie kończącego wojnę z Krzyżakami pokoju toruńskiego w 1411 r., Polska uzyskuje tylko Ziemię Dobrzyńską. Na konsumpcję Grunwaldu trzeba czekać jeszcze 50 lat, gdy dopiero w 1466 r. na mocy drugiego pokoju toruńskiego, Polska odzyskuje istotne ze strategicznego punktu widzenia Pomorze Gdańskie" - powiedział PAP historyk prof. Mirosław Nagielski z Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.

    O słabym wykorzystaniu militarnego zwycięstwa bitwy pod Grunwaldem, która - jak zaznaczył historyk - była jedną z największych bitew średniowiecza, zadecydowało niezdobycie, choć była taka możliwość, krzyżackiej twierdzy w Malborku, będącego od 1309 r. siedzibą wielkiego mistrza i stolicą Zakonu Krzyżackiego.

    "Po bitwie armia Władysława Jagiełły potrzebowała aż 10 dni w dotarciu pod mury Malborka, który dzięki temu się obronił. Po 15 lipca stolicę Zakonu Krzyżackiego broniło jedynie ok. 50-100 rycerzy, ale po wieści o przegranej, już 18 lipca obroną krzyżackiej twierdzy zajął się komtur świecki Henryk von Plauen. W ciągu kilku dni, bo pierwsze polskie odziały pojawiły się tam z 22 na 23 lipca, zgromadził ok. 5 tys. obrońców" - powiedział prof. Nagielski.

    Wśród powodów opieszałości polsko-litewskich wojsk wymienia się konieczność pogrzebania zabitych rycerzy obu stron, podjęcie pertraktacji z krzyżackimi jeńcami oraz przyjmowanie kapitulacji pruskich miast i zamków. Ponadto międzynarodowa sytuacja Rzeczpospolitej nie była do końca jasna. Z południa groził atak ze strony oddziałów sprzymierzonego z Krzyżakami króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego, niepewne było także zachowanie zachodniej Europy popierającej Krzyżaków, a także Zakonu Kawalerów Mieczowych w Inflantach.

    "W dodatku Bitwa pod Grunwaldem to było starcie ciężkozbrojnej kawalerii. A bez piechoty i artylerii nie można zdobywać takich twierdz jak Malbork, o czym Jagiełło doskonale wiedział" - zaznaczył historyk, dodając, że kunszt krzyżackich budowniczych podziwiany jest do czasów współczesnych.

    Wśród innych zmarnowanych szans po wygranych bitwach I Rzeczpospolitej prof. Nagielski wymienił niewykorzystane zwycięstwo kniazia Konstantego Ostrogskiego w bitwie pod Orszą w 1514 r., gdzie mimo rozbicia całej armii moskiewskiej nie udało się odzyskać utraconego wcześniej Smoleńska; zwycięskie bitwy polskiej husarii: pod Kircholmem w 1605 r. i pod Kłuszynem w 1610 r., a także sławną odsiecz wiedeńską z 1683 r., gdy polsko-austriacko-niemieckie wojska pod dowództwem Jana III Sobieskiego rozbiły armię Imperium Osmańskiego.

    "Wiedeń był ogromnym sukcesem militarnym i prestiżowym odradzającej się Rzeczpospolitej po wojnach polsko-tureckich w latach 1672-76, ale jeżeli na Wiedeń spojrzymy pod kątem dokonań, tzn. co przyniósł nam Wiedeń, to na to pytanie trzeba odpowiedzieć jednoznacznie negatywnie. Pod długim pobycie w okowach Ligi Świętej aż do pokoju karłowickiego w 1699 r. odzyskaliśmy jedynie to, co utraciliśmy w 1672 r., czyli Kamieniec Podolski z częścią Podola i część prawobrzeżnej Ukrainy" - powiedział prof. Nagielski, podkreślając, że pod względem terytorialnym Polska z sojuszu z Cesarstwem Austriackim "wyszła jak Zabłocki na mydle".

    Nieumiejętność wykorzystania militarnych sukcesów I Rzeczpospolitej wiązała się m.in. ze słabą pozycją króla polskiego wobec szlachty, która ze względu na przywileje stopniowo skłaniała się ku anarchii.

    "Demokracja szlachecka, choćby od połowy XVII w. poprzez np. wprowadzenie liberum veto w 1652 r., doprowadziła do anarchizacji życia społecznego. Z tego powodu władca w Polsce miał ograniczone możliwości działania, bo to przecież od Sejmu zależało czy szlachta da pieniądze na wojsko, ile tych pieniędzy da, a więc ingerencja społeczności szlacheckiej miała miejsce we wszystkich aspektach działalności publicznej" - tłumaczył prof. Nagielski.

    W jego ocenie, anarchię pogłębiały także powstające na południowo-wschodnich obrzeżach Rzeczpospolitej "olbrzymie latyfundia magnackie, których właścicielom, +królewiętom+ podporządkowywała się rzesza biednej szlachty". O słabości ówczesnej Rzeczpospolitej świadczy fakt, że do 1654 r. "nie była w stanie, nie mając jeszcze na karku ani Szweda ani Moskwy, uporać się z powstaniem kozackim" - powiedział badacz.

    "Już wówczas wyszły wszystkie mankamenty funkcjonowania państwa polskiego, przede wszystkim fatalnego systemu skarbowo-wojskowego. Rzeczpospolita była pozbawiona stanu mieszczańskiego, który generując możliwość udzielania kredytów mógł wesprzeć króla w jego wyprawach wojennych. Król nie mógł oprzeć się na bankierach, na mieszczanach, nie mieliśmy kredytu. O ile na zachodzie Europy można było kredytować działania wojskowe niemal od pierwszego dnia wojny, u nas rozpoczęcie jej finansowania trwało niejednokrotnie rok od momentu, gdy Sejm, a więc szlachta, przyznawała pewne fundusze" - zauważył historyk.

    Prof. Nagielski zwrócił też uwagę na słabość polskiej dyplomacji. Według niego, Rzeczpospolita nigdy nie miała dyplomacji w postaci np. ambasadorów czy rezydentów na dworach europejskich. Jak wyjaśnił, dyplomację Rzeczpospolitej wyznaczali jedynie posłowie wybierani przez Sejm, którzy choć odgrywali istotną rolę w rozmowach ze Szwecją, Rosją, Turcją, to jednak nie prowadzili tam codziennych roboczych negocjacji.

    Dodał, że polska dyplomacja znajdowała się wówczas w rękach króla, który rozsyłał swoich agentów po dworach europejskich lub do znaczących miast takich jak np. Hamburg, Lubeka czy hanzeatycki Gdańsk.

    Jako najwyraźniejszy przykład słabości polskiej dyplomacji sprzed 1795 r. profesor podał problem z dochowaniem tajemnicy przez urzędników dotyczącej działania władz Rzeczpospolitej. "Wiedza o Polsce tego okresu, o jej elicie, o monarsze, a nawet o tajnych planach była na dworach europejskich doskonale znana" - podkreślił.

    "Po bitwie pod Beresteczkiem w 1651 r., kolejnej zmarnowanej polskiej szansie, która miała rozstrzygnąć problem kozacki, okazało się, że w obozie znajdują się diariusze sejmowe autorstwa wielu posłów ruskich, w których znajdowały się dokładne informacje o kondycji Rzeczpospolitej, w tym np. o liczbie zaciągniętego wojska do walki z kozakami" - opowiadał badacz.

    Podsumowując prof. Nagielski podkreślił, że w politycznym wykorzystaniu militarnych zwycięstw Rzeczpospolitej mógł przeszkadzać także narodowy charakter Polaków, którzy "choć potrafią znakomicie jednoczyć się w trudnych chwilach to jednak mają niechęć do systematycznej pracy u podstaw i do rządzącej nimi władzy". NNO

    PAP - Nauka w Polsce

    kap



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Samoobrona – polska partia polityczna o charakterze ludowo-narodowym, zarejestrowana sądownie 28 stycznia 2010 jako Nasz Dom Polska – Samoobrona Andrzeja Leppera, założona przez część działaczy Samoobrony Rzeczpospolitej Polskiej, działająca do 4 marca 2012 równolegle do tego ugrupowania (wówczas nastąpiło połączenie struktur tych partii w jedną formację). 29 maja 2011 zdecydowano o zmianie nazwy partii na „Samoobrona”, którą sąd wprowadził w życie 15 września 2011. Ogólnopolska Młodzieżowa Organizacja Samoobrony Rzeczypospolitej Polskiej (OMOS RP) – młodzieżówka partii Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej. Samoobrona Ruch Społeczny (Samoobrona RS) – partia polityczna Sławomira Izdebskiego powstała w 2006. Składała się głównie z działaczy Samoobrony Rzeczpospolitej Polskiej, którzy zostali wykluczeni lub odeszli z tego ugrupowania.

    Wojna polsko-turecka 1683-1699 – konflikt zbrojny pomiędzy Rzecząpospolitą i Turcją. Wojna rozpoczęła się odsieczą wiedeńską w 1683 roku, a ukończyło ją podpisanie pokoju w Karłowicach w 1699 roku, na mocy którego Rzeczpospolita odzyskała ziemie utracone w poprzedniej wojnie z Turcją z lat 1672-1676 wraz z twierdzą w Kamieńcu Podolskim. Inicjatywa Rzeczpospolitej Polskiej (Inicjatywa RP, IRP) – polska centrolewicowa partia polityczna, założona 28 maja 2004 w Łodzi przez byłych działaczy Samoobrony RP, głównie z województw łódzkiego i mazowieckiego. Istniała do 2010.

    Heinrich von Schwelborn, także Henryk tucholski (zm. 15 lipca 1410). Z pochodzenia Frank, był członkiem zakonu krzyżackiego i komturem tucholskim w latach 1404–1410. Uczestniczył w bitwie pod Grunwaldem po stronie zakonu krzyżackiego, gdzie dowodził dziewiętnastą chorągwią. Bitwa pod Beresteczkiem – jedna z największych bitew lądowych XVII-wiecznej Europy, rozegrała się w dniach 28 czerwca-10 lipca 1651 roku pod Beresteczkiem na Wołyniu, w trakcie powstania Chmielnickiego, między wojskami polskimi pod dowództwem Jana Kazimierza, a siłami tatarsko-kozackimi. Bitwa zakończyła się zwycięstwem strony polskiej, które było zasługą dowodzącego wojskami polskimi Jana Kazimierza, który w trzecim dniu bitwy zastosował skuteczną taktykę szachownicową. Polegała ona na ustawieniu oddziałów piechoty na przemian z jazdą. W decydującej fazie bitwy ważne okazało się też wykorzystanie przez piechotę, znajdującą się w centrum ugrupowania polskiego, siły ognia muszkietów i artylerii.

    Liga Narodowa (LN) – polska prawicowa partia polityczna, zarejestrowana 11 stycznia 2007 jako Ruch Ludowo-Narodowy (pod tą nazwą działała do 27 kwietnia 2013). Założona została głównie przez byłych działaczy Ligi Polskich Rodzin i Samoobrony RP. Jako RLN miała charakter narodowo-ludowy, natomiast jako LN odwołuje się jedynie do narodowej demokracji. Obrona Narodu Polskiego (ONP) – partia polityczna zarejestrowana 15 czerwca 2005 w Warszawie, do października 2006 działająca pod nazwą Samoobrona Narodu Polskiego. Pomysłodawcą powołania tego ugrupowania jest były śląski radny wojewódzki (kadencja 2002–2006), mecenas Tadeusz Mazanek, dawniej działacz Samoobrony RP oraz przewodniczący struktur tej partii w Katowicach. Wśród założycieli partii znaleźli się także m.in. Antoni Waleczek, Józef Pankiewicz, Czesław Kiernozek i Stefan Besz.

    Bitwa pod Grunwaldem (w literaturze niemieckiej pierwsza bitwa pod Tannenbergiem) – jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy (pod względem liczby uczestników), stoczona na polach pod Grunwaldem 15 lipca 1410 w czasie trwania wielkiej wojny między siłami zakonu krzyżackiego wspomaganego przez rycerstwo zachodnioeuropejskie (głównie z Czech, z wielu państewek na Śląsku, z Pomorza Zachodniego i z pozostałych państewek Rzeszy), pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi (złożonymi głównie z Polaków, Litwinów i Rusinów) wspieranymi lennikami obu tych krajów (Hospodarstwo Mołdawskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Płockie, Księstwo Bełskie, Podole i litewskie lenna na Rusi) oraz najemnikami z Czech, Moraw i z państewek ze Śląska oraz uciekinierami ze Złotej Ordy i chorągwiami prywatnymi (między innymi chorągiew z Nowogrodu Wielkiego księcia Lingwena Semena), pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły.

    Dyskusja szablonu:Polska 1975-1998: Czy nie powinno zamiast godła PRL, znajdować się tam mapa 49 województw, przecież w latach 1989 - 1998 należały już do Rzeczpospolitej Polskiej. Adam1993 17:22, 29 cze 2006 (CEST)

    Wiersz o wiktorii Grunwaldzkiej (także: Pieśń o wielgiem pobiciu, inc. Anno milleno quadringentesimo deno – Roku Pańskiego tysiąc czterysta dziesiątego) – anonimowy średniowieczny wiersz w języku łacińskim, opiewający zwycięstwo Polaków nad zakonem krzyżackim w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku. Bitwa pod Chojnicami – starcie zbrojne, które miało miejsce 18 września 1454 roku w pobliżu Chojnic. W bitwie brały udział wojska polskie przeciwko wojskom zakonu krzyżackiego. Starcie, zakończone zwycięstwem strony krzyżackiej, było epizodem wojny trzynastoletniej. Krzyżacy dysponowali armią składającą się z około 9 000 jazdy i 6 000 piechoty pod dowództwem Bernarda Szumborskiego, zaś po stronie polskiej było 16 000 jazdy i parę tysięcy piechoty, w tym 500 najemników z Gdańska oraz 2000 najemników pruskich. Dowodził Kazimierz IV Jagiellończyk.

    Bitwa pod Wiedniem została stoczona 12 września 1683 roku między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przeszli do defensywy i przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej części Europy. Johann von Sayn (zm. 15 lipca 1410) – rycerz zakonu krzyżackiego, formalnie tylko komtur lokalny kilku twierdz, miał jednak spory wpływ na politykę zagraniczną zakonu jako stały poseł na dwór Władysława Jagiełły.

    Relikwiarz Thielego Dagistra von Loricha, znany w literaturze również jako Dyptyk elbląski – dzieło wykonane w 1388 roku na zlecenie komtura Thielego Dagistra von Loricha. W 1410 roku zdobyty przez wojska króla Władysława Jagiełły najpewniej podczas bitwy pod Grunwaldem a następnie ofiarowany przez polskiego monarchę katedrze w Gnieźnie. Relikwiarz zawiera relikwie i pamiątki Marii oraz świętych, których kult upowszechnił się na terenie państwa krzyżackiego, m.in. Barbary i Katarzyny. Cenny przykład sztuki krzyżackiej doby gotyku łączący rzeźbę ze złotnictwem.

    Dodano: 15.07.2010. 02:18  


    Najnowsze