• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Największe sukcesy polskich archeologów w 2011 r.

    30.12.2011. 00:25
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Szkolili irackich archeologów, odkrywali bezcenne skarby na Bałkanach, stosowali najnowocześniejsze technologie badawcze w Egipcie, nurkowali u wybrzeży Krymu - polscy archeolodzy w 2011 r. byli zaangażowani w projekty badawcze niemal na całym świecie.

    Najbardziej spektakularnych odkryć dokonał zespół prof. Piotra Dyczka z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. W czasie prac w antycznym mieście Risan w Czarnogórze znalazł skrytkę w domu rzemieślnika z przełomu III i IV wieku. Wewnątrz znajdowały się gwoździe nie noszące śladów użycia. Stąd przypuszczenie, że najpewniej należały do antycznego stolarza.

    "Znaleziska tego typu choć wydają się nam współcześnie dość banalne, należą jednak do rzadkości" - wyjaśniał archeolog. Podczas tego samego sezonu archeolodzy natknęli się na inne nietypowe znalezisko - pierścień hellenistyczny odlany z litego złota, ozdobiony rzeźbioną gemmą wykonaną z agatu. Przedmiot zgubiono w czasie ucieczki z płonącego domu zapewne w III wieku p.n.e.

    "Obecnie bardzo sporadycznie odkrywa się dzieła antycznych złotników. Zabytki pochodzące z dobrze datowanych warstw archeologicznych w antycznych miastach są nadzwyczaj rzadkie" - zaznaczył prof. Dyczek.

    Szczęście dopisało prof. Dyczkowi również w czasie letniego sezonu badawczego w Novae w Bułgarii. Jego zespół odkrył jedyną znaną z obszaru tej starożytnej twierdzy Legionu I Italskiego grecką inskrypcję, na której zapisano jego nazwę.

    Interesujących odkryć dokonali również Polacy na Bliskim Wschodzie. Dr Krzysztof Jakubiak i Wiesław Małkowski z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, po przeanalizowaniu rozplanowania mitreum (świątyni poświęcona perskiemu bóstwu) w Hawarte w Syrii, doszli do wniosku, że wzniesiono ją w taki sposób, aby światło słoneczne rozświetlało jej wnętrze w odpowiednie dni w roku.

    "Udało się nam ustalić, że promienie słonecznie prawdopodobnie oświetlały niszę, w której w starożytności stał posąg Mitry w dniu 25 grudnia, czyli kilka dni po przesileniu zimowym, kiedy dzień widocznie zaczynał się wydłużać. Według tradycji perskiej, w ten dzień następowało symboliczne odrodzenie boga" - wyjaśniał dr Jakubiak.

    Swoim doświadczeniem i wiedzą podzielili się w tym roku Polacy z irackimi archeologami w czasie październikowych warsztatów w Erbilu w irackim Kurdystanie. Przedsięwzięcie było finansowane w ramach rządowego Programu Pomocy Rozwojowej, realizowanego przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP.

    Z kolei w Egipcie w świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari wrocławska firma Georadar zastosowała podczas tegorocznej kampanii badawczej georadar. Bez rozkopywania budowli udało się odkryć tajniki konstrukcyjne. W przyszłości niektóre z obszarów rokujących na ważne znaleziska zostaną przebadane wykopaliskowo.

    Nowoczesne technologie zostały wykorzystane również podczas poznańskiego projektu badawczego w Grecji w rejonie Salonik. Zespół pod kierunkiem prof. Janusza Czebreszuka z Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu zastosował techniki GIS (Systemu Informacji Geograficznej) i trójwymiarowego modelowaniu terenu w oparciu o najnowocześniejsze technologie GPS RTK - bardzo precyzyjnego narzędzia lokalizacyjnego. Dane te mają pomóc w zrozumieniu procesów społecznych na przełomie neolitu i epoki brązu w oparciu o analizę ówczesnych osad, widocznych dziś w postaci sztucznych wzgórz.

    Nieinwazyjne metody badawcze zastosowali Polacy również w USA w stanie Kolorado w rejonie Castle Rock Pueblo, gdzie znajdują się pozostałości osad sprzed blisko 800 lat. Dr Radosław Palonka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego z powodzeniem wykorzystał możliwości narzędzi geofizycznych. Naukowcy ustalili, że wieże stanowiły część większych stanowisk, dziś już zniszczonych i niewidocznych na powierzchni ziemi. Obok nich znajdowały się - teraz w większości niewidoczne - pomieszczenia mieszkalne i ceremonialno-użytkowe. Nie umknęły jednak uwadze specjalistycznego sprzętu.

    W innej części Nowego Świata - w Peru - wrocławscy archeolodzy pod kierunkiem prof. Józefa Szykulskiego odkryli cmentarzysko słabo znanego ludu sprzed 2 tys. lat u ujścia rzeki Tambo i kilkadziesiąt nieznanych obozowisk o chronologii sięgającej IX tysiąclecia p.n.e. w rejonie jeziora Jucumarini.

    W mijającym roku aktywni byli również polscy archeolodzy podwodni. U południowych wybrzeży Krymu w rejonie przylądka Aju-Dach naukowcy z Warszawy (Crimea Project) znaleźli 23 kotwice pochodzące ze statków datowanych od VII do XIX wieku. Prowadzone prace były pierwszymi badaniami podwodnymi w tym rejonie.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Polsko-egipska Archeologiczna i Geologiczna Misja Skalna - prowadzi badania na skalnej półce położonej nad świątynią królowej Hatszepsut w Deir el-Bahari w Egipcie. Powstała w 1998 r. w wyniku umowy pomiędzy Centrum Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego im. Kazimierza Michałowskiego a władzami Uniwersytetu w Tanta, a następnie Uniwersytetu Ain Shams w Kairze. Ze strony polskiej kierownikiem Misji jest od początku prof. dr hab. Andrzej Niwiński z Instytutu Archeologii UW, ze strony egipskiej - prof. Shafia Bedier z Wydziału Sztuki Uniwersytetu Ain Shams w Kairze. Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii). Zakład Historii Wychowania Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – powstał 1 września 1967 roku w ramach Katedry Pedagogiki UAM. Pierwszym kierownikiem był prof. dr hab. Stanisław Michalski, jego następcą do 2000 roku był prof. dr hab. Jan Hellwig. Obecnie Zakład mieści się na Wydziale Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu. Pracami zakładu kieruje od 2000 roku prof. Wiesław Jamrożek.

    Metropolitan House: Metropolitan House - dom w Tebach Zachodnich w Egipcie, wybudowany w 1912 roku na zboczu niewielkiego wzgórza Chocha ograniczającego Assasif od południa. Dom powstał w bardzo krótkim czasie na potrzeby misji Metropolitan Museum of Art z Nowego Jorku. W fundamentach Metropolitan House do dziś można spotkać dekorowane bloki z grobowców lub świątyń. W ciągu ostatnich 40 lat dom częściej nazywany jest beit Bulandi (arab. "dom polski"). Stacjonują w nim polskie misje badawcze pracujące nad rekonstrukcją świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari. Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (European Association of Archaeologists – EAA) – organizacja powstała w 1994 roku, licząca obecnie ponad 1100 członków z 41 krajów europejskich i pozaeuropejskich. Skupia archeologów i innych współpracujących z archeologią specjalistów. Należą do niej naukowcy, dydaktycy, archeolodzy terenowi, konserwatorzy, muzealnicy i studenci archeologii. W 1999 EAA uzyskała status ciała konsultacyjnego Rady Europy.

    Leszek Korporowicz - socjolog. Profesor Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydziału Nauk Społecznych Szkoły Wyższej im. Bogdana Jańskiego oraz Katedry Stosowanych Nauk Społecznych Politechniki Śląskiej. W latach 2010-2012 dyrektor Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1983 do 2008 r. pracownik naukowy w Zakładzie Socjologii Kultury Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Uczeń i współpracownik jednej z najbardziej cenionych postaci współczesnej polskiej socjologii, prof. Antoniny Kłoskowskiej. Praca doktorska opublikowana przez Oficynę Naukową w 1993 r. pt. Tworzenie sensu. Język, kultura, komunikacja. Praca habilitacyjna opublikowana przez Instytut Socjologii w 1996 r. pt. Osobowość i komunikacja w społeczeństwie transformacji podejmowała problematykę kulturowych wymiarów globalizacji, wielokulturowości. Autor prowadzi w Zakładzie Socjologii Kultury badań nad komunikacją międzykulturową, przeobrażeniami wartości społecznych oraz nad dynamiką rozwoju kulturowego jednostki oraz grup, procesami kształtowania tożsamości kulturowej. W latach dziewięćdziesiątych prof. Korporowicz uczestniczył w rozwoju polskich badań ewaluacyjnych (studiów nad badaniem wartości i skuteczności programów społecznych). Pod jego redakcją ukazała się wydana przez Oficynę Naukową w 1997 r. praca pt. Ewaluacja w edukacji; inicjował powstanie Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego. Do 2009 roku był prorektorem Szkoły Wyższej im. Bogdana Jańskiego. Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego – najmłodszy z piętnastu wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Powstał w roku 2002 na bazie Instytutu Biologii Molekularnej wchodzącego w owym czasie w skład Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. Siedziba WBBiB mieści się przy ul. Gronostajowej 7 w Krakowie na terenie III Kampusu UJ. Wydział dysponuje nowoczesnymi laboratoriami oraz bardzo dobrze wyposażonymi salami dydaktycznymi.
    Prace naukowe prowadzone na WBBiB mają zróżnicowany charakter. Wśród nich można wyróżnić m.in.


    Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego - jeden z wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Istnieje od 2004 roku. Powstał on po odłączeniu od Wydziału Filologicznego. W jego skład wchodzi 17 katedr, Centrum Języka i Kultury Polskiej w Świecie oraz Centrum Badawcze Bibliografii Polskiej Estreicherów. Dziekanem wydziału jest prof. dr hab. Renata Przybylska. Zbigniew E. Szafrański – polski egiptolog, kierownik polsko-egipskiej misji archeologiczno-konserwatorskiej świątyni Hatszepsut w Deir el-Bahari z ramienia Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Kairze.

    Sprawozdania Archeologiczne - polskie naukowe czasopismo archeologiczne (rocznik) wydawane od 1955 roku przez Zakład Archeologii Polski Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN w Krakowie, obecnie Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Centrum Archeologii Gór i Wyżyn w Krakowie. Od 1955 do 1966 roku redaktorem tego czasopisma był prof. dr Stefan Nosek, w latach 1967-2003 - prof. dr. hab. Jan Machnik a od 2004 roku jest nim prof. dr hab. Sławomir Kadrow. W Sprawozdaniach Archeologicznych (od tomu 56) publikowane są artykuły, pisane w języku angielskim i niemieckim, związane z archeologią Polski oraz Europy środkowej i południowo-wschodniej. Do 2011 roku ukazały się 63 tomy Sprawozdań Archeologicznych. W latach 1958-1960 ukazywały się po trzy tomy w jednym roku, a w 1961 roku ukazały się dwa tomy czasopisma. W pozostałych latach w jednym roku ukazywał się 1 tom Sprawozdań Archeologicznych. Pismo znajduje się na liście European Reference Index for the Humanities (ERIH).

    Mariusz Ziółkowski (20 października 1953 w Warszawie) - polski archeolog, dr hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Ośrodka Badań Prekolumbijskich i profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Katolickiego Santa María w Arequipie w Peru.

    Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego - jeden z największych wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Istnieje od 1996 roku. W jego skład wchodzi osiem instytutów i trzy katedry. W roku akademickim 2009/2010 na WZiKS kształci około 5,5 tys. studentów. Od lutego 2009 jego siedziba znajduje się na Kampusie 600-lecia Odnowienia UJ przy ul. Łojasiewicza 4. Dziekanem wydziału jest dr hab. Jacek Ostaszewski, prof. UJ. Zespół Pieśni i Tańca Uniwersytetu Jagiellońskiego "Słowianki" - powstały w roku 1959 przy Katedrze Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego zespół, utworzony (pod nazwą Zespół Pieśni Słowiańskiej UJ) przez grupę studentek Uniwersytetu pod kierunkiem slawisty UJ, Zdzisława Wagnera. Pierwszy występ zespołu odbył się Klubie Międzynarodowej Prasy i Książki w Krakowie 1 grudnia tego samego roku.

    Heca albo polowanie na zająca (opera) – anonim polski, jednoaktowa polska barokowa opera komiczna w 3 odsłonach, zachowana bez tytułu, datowana na podstawie zapisu nutowego na przełom XVII/XVIII w., o tematyce łowieckiej, uznawana jest dzisiaj za najstarszą zachowaną polską operę. Rękopis opery bez strony tytułowej i zakończenia, odkryty przez muzykologa, prof. Uniwersytetu Jana Kazimierza, Adolfa Chybińskiego, działającego do 1939 na terenie województwa lwowskiego i ówczesnej Polski południowo-wschodniej, pochodzi z nieustalonego dziś archiwum dworskiego, miejskiego lub kościelnego. Utwór przypuszczalnie mający charakter okazjonalny, prawdopodobnie dedykowany nieznanemu dziś łowczemu z jednej z ordynacji I Rzeczypospolitej z okazji jego imienin lub urodzin, po śmierci prof. Adolfa Chybińskiego został przekazany wraz z archiwum profesora do biblioteki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, tam został skatalogowany jako kantata myśliwska. Utwór został zbadany i opracowany przez prof. Jerzego Gołosa, który nadał mu tytuł Heca albo polowanie na zająca: krotochwila myśliwska w jednym akcie i opracował zakończenie. Według opinii prof. Jerzego Gołosa pewne słowa użyte w libretcie opery np. wszytek czy ÿ - y jotowane po raz ostatni w pisowni staropolskiej notowano ok. 1680 r., później wyszło to z użycia. Prapremiera opery w opracowaniu prof. Jerzego Gołosa i aranżacji wokalno - instrumentalnej Piotra Orlińskiego miała miejsce w Muzeum - Zamku Górków w Szamotułach 17 października 2008. Kierownictwo prawykonania - Radosław Jastak. Wykonawcy - zespół Nemrod oraz artyści scen poznańskich. Maria Musielak – historyk, uczennica Julii Zabłockiej, adiunkt w Zakładzie Historii Społeczeństw Antycznych Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prof. UAM, dr hab.

    The Whole Earth Telescope Project (WET) – astronomiczny projekt badawczy założony w 1986 roku przez dr. Edwarda Nathera, astronoma z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin w Stanach Zjednoczonych. Projekt stworzył sieć współpracujących ze sobą obserwatoriów astronomicznych z całego świata. Oparto go na bardzo prostym założeniu, że zawsze gdzieś na świecie jest noc i warunki umożliwiające obserwacje. Jest to więc jakby jeden teleskop z wieloma obserwatorami. Pierwotnym celem projektu było prowadzenie nieprzerwanych obserwacji gwiazd zmiennych, a co za tym idzie wspólnego gromadzenia, analizowania i naukowej interpretacji zebranych danych. W 1997 roku siedzibę WET przeniesiono do Uniwersytetu Stanowego w Iowa, a na jego czele stanął dr Steven Kawaler. Projektowi przewodzi rada, zwana CoW (Council of the Wise), składająca się z trzyosobowego prezydium, dwóch stałych członków i kilkunastu członków wybieralnych, z których tzw. King CoW w czasie obrad ma prawo dwóch głosów. Obecnie WET skupia ponad sześćdziesięciu naukowców z osiemnastu krajów świata, wśród których znajduje się czterech z Polski – z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika – prof. Paweł Moskalik i prof. Wojciech Dziembowski, z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie – dr Waldemar Ogłoza oraz z Uniwersytetu Jagiellońskiego – dr hab. Stanisław Zoła, a jego głównym celem są astrosejsmologiczne obserwacje pulsujących białych karłów. Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego - został utworzony mocą uchwały Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 20 grudnia 2000 roku i do niedawna był najmłodszym wydziałem Uniwersytetu. Obecnym dziekanem WSMiP jest prof. Bogdan Szlachta.

    Renata Ciołek (ur. 1972) - archeolog, numizmatyk, doktor habilitowana nauk humanistycznych, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego. W 1996 ukończyła archeologię na UW (habilitacja 2011 r.) Od początku działalności naukowo-dydaktycznej związana z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Kierownik Pracowni Numizmatycznej Wydziału Historycznego. Główny wykonawca międzynarodowego projektu korpusu znalezisk monet antycznych na ziemiach Polski Fundmünzen der römischen Zeit in Polen] (FMRPL). Specjalność: archeologia okresu rzymskiego, numizmatyka rzymska i grecka, w tym szczególnie mennictwo antyczne na Półwyspie Bałkańskim. Polish Archaeology in the Mediterranean (PAM) – rocznik naukowy wydawany od 1988 roku w Warszawie przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowane są w nim wyniki prac polskich archeologów w rejonie Morza Śródziemnego (min. Egipt, Syria, Cypr). Zamieszczane studia i artykuły publikowane są w językach kongresowych. Pismo cieszy się uznaniem międzynarodowym i jest podstawowym periodykiem informującym o sukcesach polskiej archeologii śródziemnomorskiej.

    Dodano: 30.12.2011. 00:25  


    Najnowsze