• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Narzędzia pradziejowego człowieka znaleziono pod Cieszynem

    02.11.2010. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Kamienne narzędzia, służące praczłowiekowi najprawdopodobniej do cięcia skóry, rozcinania mięsa, tłuczenia kości czy skrobania mięsa ze skór odkryli naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w żwirowni w Kończycach Wielkich pod Cieszynem. To najstarsze ślady obecności człowieka na terenie Polski, które potwierdzają też, że Homo erectus - człowiek wyprostowany - już 800 tys. lat temu przekroczył barierę Pirenejów, Alp i Karpat. Odkrycia dokonał zespół pod kierownictwem archeologa dr. Eugeniusza Foltyna i paleogeografa dr. Jana Macieja Wagi z Wydziału Nauk o Ziemi.

    "To znalezisko zbiega się z momentem w dziejach Europy, w którym erectus zdecydował się na przekroczenie gór na południu Europy. Przekracza Pireneje, Alpy, Bałkany, Kaukaz - zaczyna się posuwać na północ. Ale barierą pozostają dla niego Karpaty i Sudety, nie ma znalezisk tak wysoko. W tym roku na Wyspach Brytyjskich z podobnego horyzontu czasowego odkryto kolejne stanowisko, które pokazuje, jak daleko na północ się przesuwał. Przekracza 50. równoleżnik - to bardzo ważny fakt, tego nie było w dotychczasowych podręcznikach. Przeskoczył kolejną barierę górską" - powiedział 29 października podczas konferencji prasowej w Sosnowcu dr Eugeniusz Foltyn.

    Naukowcy znaleźli 45 wyrobów - od dużych i ciężkich, przez średnie, po tzw. mikrolityczne - nie większe niż 3-centymetrowe. Najmniejsze znaleziska były najpewniej oprawiane w drewno, kość lub róg, stanowiąc złożone narzędzia do bardziej skomplikowanych prac. Foltyn i Waga podkreślają, że pewność co do sposobów wykorzystania znalezionych wyrobów dadzą dopiero badania traseologiczne, którymi bada się ślady pracy na narzędziach krzemiennych.

    Oprócz surowców miejscowych - a więc krzemienia, który lodowiec przypchnął na ten teren z północy, naukowcy znaleźli też surowce obce - opalit pochodzący z Węgier oraz rogowce i kwarcyty morawskie.

    "To pokazuje drogę, jaką wędrował Homo erectus, a zarazem - że był przezorny i zanim przeszedł Bramę Morawską, zaopatrzył się w surowce, które wcześniej mógł zdobyć. Potem je porzucił, bo okazało się, że na miejscu surowce są i mógł je wykorzystywać. To ważna cecha i co ciekawe - te surowce pochodzą z bardzo dużej odległości, większej, niż dotychczas przypuszczano. Dotąd sądzono, że erectus sprowadzał surowce z odległości nie większej, niż 300 km. My mamy surowce, których odległość od miejsca wystąpienia to aż 500 km" - zaznaczył dr Foltyn.

    Według dr. Wagi, Homo erectus przekroczył Bramę Morawską w poszukiwaniu żywności i narzędzi. "Przez Bramę Morawską prowadzi do tej pory szlak wędrówki zwierząt, prawdopodobnie wówczas było tak samo. Za zwierzętami zawsze przychodzili ludzie. Brama Morawska dla tego obszaru była oknem na świat. Prawdopodobnie erectus przychodził więc za zwierzętami, ale również po surowce, z których produkował narzędzia - ta ziemia jest dość zasobna w surowce krzemionkowe" - uważa. Zdaniem dr Foltyna praczłowiekiem mogła kierować po prostu ludzka ciekawość.

    Aby Homo erectus mógł się przesunąć na północ, musiał znać ogień. Wykorzystywał też skóry zwierząt jako ubrania i wznosił proste obiekty mieszkalne - najczęściej podobne do szałasów konstrukcje drewniane obkładane skórą. Erectus był też wynalazcą włóczni, którą można było zabić zwierzę na odległość, zdobywając świeże mięso. Jego ewolucyjni poprzednicy byli padlinożercami.

    PAP - Nauka w Polsce, Anna Gumułka 

    ls/ bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Neolit w Chinach: Najwcześniejsze ślady człowieka (rodzaju Homo) na terenie dzisiejszych Chin, odnaleziono na północy, w jaskiniach Zhoukoudian, położonych na południowy zachód od Pekinu oraz w okolicach miejscowości Lantian (dolina rzeki Pa, prowincja Shaanxi). Wśród znalezisk były narzędzia kamienne, kości zwierząt, ślady ognia i najważniejsze - kości homo erectus. W okresie późnego plejstocenu (późny paleolit), stanowisko to zostało ponownie zajęte przez ludzi współczesnych (Homo sapiens), którzy przybyli na te tereny ok. 35 tys. lat temu. Paleolityczne kultury tego okresu tworzyły rozległą wspólnotę, rozciągającą się od północnych Chin na Syberię. Vértesszölös - stanowisko archeologiczne położone na pn. zachód od Budapesztu datowane na ok. 350 tys lat temu. Na stanowisku tym poświadczona jest obecność narzędzi odłupkowych z małymi otoczakami. Na stanowisku tym znaleziono także szczątki homo erectus oraz dobrze zachowane ślady ognisk. Kultura abwilska - dolnopaleolityczna, najstarsza z wyróżnionych do dziś europejskich kultur człowieka, pojawiła się na obszarze Europy około 700 tys. lat temu. Nazwa pochodzi od miejscowości Abbeville we Francji. Typowym narzędziem tej kultury jest pięściak. Jej szerzycielem był człowiek wyprostowany Homo erectus. Ustąpiła kulturze aszelskiej.

    Człowiek pekiński, dawniej też: sinantrop (Homo erectus pekinensis, chin. 北京人, Běijīng rén) – człowiek z gatunku Homo erectus, wcześniej klasyfikowany jako Sinanthropus pekinensis. Jego szczątki po raz pierwszy odkryto w trakcie wykopalisk prowadzonych w latach 1923-1927 w zespole jaskiń Zhoukoudian niedaleko Pekinu w Chinach. Homo heidelbergensis – gatunek znany także jako Protanthropus heidelbergensis, człowiek heidelberski, człowiek ze Swanscombe lub człowiek z Boxgrove. Forma pośrednia pomiędzy Homo erectus a Homo neanderthalensis.

    Homo erectus (człowiek wyprostowany) syn. pitekantrop (Pithecanthropus erectus) – prymitywny, kopalny gatunek człowieka z epoki środkowego plejstocenu, stanowiący szczebel ewolucyjny pośredni między australopitekami, a formami człowieka. Kolebką Homo erectus jest środkowo-wschodnia Afryka (Etiopia, Kenia, Tanzania), gdzie pojawił się prawdopodobnie na przełomie pliocenu i plejstocenu, około 1,8 miliona lat temu, i szybko rozprzestrzenił na tereny zachodniej i wschodniej Azji. Afrykański przedstawiciel tego gatunku określany jest także jako Homo ergaster. Homo – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae) obejmujący współcześnie występującego człowieka rozumnego (Homo sapiens) oraz blisko z nim spokrewnione formy wymarłe, m.in. Homo habilis, nazywanego człowiekiem zręcznym, Homo erectus, nazywanego człowiekiem wyprostowanym, i neandertalczyka, nazywanego człowiekiem neandertalskim. Przedstawiciele tego rodzaju charakteryzowani są względnie dużą pojemnością puszki mózgowej, przystosowaniem do utrzymywania wyprostowanej postawy ciała i dwunożnego chodu, całkowicie przeciwstawnym kciukiem oraz dłońmi zdolnymi do precyzyjnego chwytu umożliwiającego wytwarzanie narzędzi.

    Dodano: 02.11.2010. 00:11  


    Najnowsze