• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nauka nadal szuka odpowiedzi na pytanie, kim byli druidzi

    06.06.2011. 00:06
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Mędrcy w powłóczystych, białych szatach dzierżący w rękach złote sierpy, odprawiający rytuały w megalitycznych kręgach - to stereotypowe wyobrażenie na temat druidów. A jak było naprawdę? Odpowiedź na to pytanie próbuje znaleźć Adam Anczyk, doktorant w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Naukowiec skupia się w swojej pracy badawczej na odkryciu źródeł obecnego, tajemniczego obrazu druidów. Skąd się wzięło przeświadczenie o ich ezoterycznym charakterze?

    Niestety nawet źródła pisane z okresu starożytności nie wyjaśniają zagadki druidów. Nie zmienia to faktu, że encyklopedie bez najmniejszych wątpliwości kwalifikują druidów, jako celtyckich kapłanów czczących siły przyrody.

    "Przypisywane im są różne nadnaturalne moce, a sami druidzi stereotypowo określani są mianem magów, wróżów, okultystów, duchownych czy proroków. Okazuje się, że takie tajemnicze określenia profesji przylgnęły do druidów głównie ze względu na skąpe informacje na ich temat" - mówi Adam Anczyk.

    Tam gdzie brak źródeł, ich miejsce zajmuje wyobraźnia. Tak stało się w przypadku druidów - przekonuje religioznawca. Z pewnością pełnili istotną rolę w społecznościach celtyckich, które pojawiły się głównie w zachodniej Europie znad górnego Renu, Menu i Dunaju w ciągu I tysiąclecia p.n.e. Mało znanym faktem w powszechnej świadomości jest obecność Celtów również na terenach Polski, a nawet Azji Mniejszej, gdzie dotarli w III wieku p.n.e. Druidzi z pewnością stanowili elitę związaną ściśle z religią i nauką.

    "Proces mitologizacji druidyzmu rozpoczął się już przed naszą erą, w pismach pisarzy wiązanych z tzw. tradycją aleksandryjską pisania o druidach, określano druidów mianem filozofów, których status można przyrównać do perskich magów czy braminów w Indiach" - opowiada Anczyk.

    To tylko jedna strona medalu. W innych źródłach starożytnych druidzi są przedstawieni jako barbarzyńscy duchowni, składający bóstwom nawet ludzkie ofiary.

    "Co nie zmienia faktu, że do druidów przylgnęła łatka filozofów - uważa badacz. - Ich nauki miały być przekazywane tylko ustnie, tak by nie dotarły do uszu profanów. Takie informacje przekazał nam sam Juliusz Cezar w dziele +O wojnie galijskiej+ z połowy I wieku p.n.e.".

    Wśród części naukowców dominuje dziś pogląd, że druidzi nie byli duchownymi sensu stricte, ale raczej klasą wysoce wyedukowaną, trudniącą się medycyną i różnego rodzaju formami nauki, a także prawdopodobnie czynnościami kultowymi.

    "Obraz tej klasy społecznej jednak pozostaje dla nas bardzo niejasny. Nawet starożytne źródła pisane oparte były często o relacje z drugiej ręki, domysły i przypuszczenia. Już dwa tysiące lat temu zaczęły powstawać mity o druidach" - przekonuje Anczyk.

    Autorzy pism, których zapisy dotrwały do dziś, pochodzili ze strefy śródziemnomorskiej, rejonu oddziaływania kultury klasycznej, co miało wielki wpływ na ich wizję świata. Widzieli inne kultury przez pryzmat własnej - nakładali swoje wyobrażenia na obcą kulturę, być może ubarwiając i zniekształcając ją.

    "Co gorsza - mówi badacz - częstokroć informacje pochodzące z jednego źródła traktowane są jako pewnik i dalej jako takie były przekazywane i propagowane."

    Tak jest w przypadku rodowodu druidów - tylko Cezar napisał, że wywodzą się z terenu obecnych Wysp Brytyjskich, co podjęli XVIII i XIX-wieczni pisarze angielscy, traktując relację jako rzeczywistość. Istotną rolę odegrała duma narodowa, bo to właśnie druidzi mieli kierować opór przeciwko Imperium Rzymskiemu.

    Jak wyjaśnia Anczyk, autorzy brytyjscy powołując się na źródła starożytne, dodawali do faktów znanych ze starożytnych źródeł swoje domysły. Przypisywano im nawet znajomość prochu strzelniczego czy możliwość wywoływania błyskawic. Dzięki temu, że ich nauki określano jako tajemne otwarła się furtka na najbardziej fantastyczne teorie i spekulacje.

    W pierwszych wiekach naszej ery Celtowie musieli zmierzyć się z postępującą chrystianizacją terenów przez nich zasiedlonych. W podaniach ludowych odnajdujemy wiele niespójnych historii dotyczących roli druidów.

    "Z jednej strony ukazani są jako wrogowie monoteizmu i obrońcy dawnych kultów, a z drugiej, jako propagatorzy chrześcijaństwa. Analizując wszystkie opowieści można dojść do sprzecznych wniosków, że byli łącznikami obu tradycji bądź przeciwnie -występowali w roli antagonistów " - wyjaśnia religioznawca.

    W XVIII wieku za sprawą publikacji Williama Stukeley'a na trwałe powiązano druidów z kręgami kamiennymi i megalitami. Antykwariusz uznał je za świątynie. Dzięki temu tajemnicze rytuały druidów można było ostatecznie powiązać z jakimś miejscem. Stały się bardziej namacalne, ale nadal szalenie tajemnicze. Jak grzyby po deszczu zaczęły powstawać tajemne stowarzyszenia głoszące, że dzierżą schedę po kapłanach celtyckich. Często sytuowały swoją aktywność w obrębie tzw. mezopoganizmu, w którym praktyki i ideologia były mieszanką domniemanych, bądź konstruowanych wierzeń pogańskich z chrześcijaństwem.

    Zdaniem Anczyka, współczesne bractwa szczególnie upodobały sobie słynny zabytek Stonehenge w Anglii. Jednak w świetle danych archeologicznych to stanowisko megalityczne nie mogło być wzniesione ani przez Celtów ani druidów. Tych po prostu jeszcze 5 tys. lat temu nie było.

    Na szczególną uwagę zasługuje wizerunek druida - starzec w białej szacie ze złotym sierpem służącym do pozyskiwania jemioły. Ten obraz utarł się w kulturze masowej, zapewne dzięki wizerunkowi druida Panoramiksa, występującego w serii komiksów z Asteriksem w roli głównej. Jak zapewnia religioznawca, znamy tylko jeden przekaz antyczny w taki sposób opisujący druida, którego autorem jest Pliniusz Starszy - urzędnik rzymski żyjący w I wieku.

    "Wizerunek druida rytualnie ścinającego jemiołę oparty jest tylko na jednym starożytnym źródle pisanym. Uznanie go za pewnik zakrawałoby na szaleństwo. Świetnie jednak odnalazł swoje miejsce w literaturze anglojęzycznej, skąd przenikał do kultury masowej" - podsumowuje Anczyk.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Druid (łac. druides albo druida, z celtyckiego) – starożytny kapłan celtycki, który przewodził obrzędom i ceremoniom religijnym. Druidzi sprawowali także sądy oraz przepowiadali przyszłość z lotu ptaków lub z wnętrzności zwierząt. Jedna z trzech kast kapłańskich, obok bardów i filidów (vates), u Celtów. Sirona - bogini celtycka płodności, siły i zdrowia. Jej imię oznacza gwiazdę. Pozostałości jej kultu znajdowane są najczęściej w pobliżu źródeł leczniczych. Przedstawiana z owocami, kłosami zboża lub jako królową niebios z berłem. Sirona była także towarzyszką Silvanusa Faeruńskiego, boga dzikiej natury i druidów. Druid Network – organizacja zrzeszająca druidów uzyskała 2 października 2010 r. taki sam status, jak główne religie wyznawane w Wielkiej Brytanii. Status organizacji charytatywnej i stosowne ulgi podatkowe przyznała Komisja Charytatywna Anglii i Walii, uznając druidyzm za "spójny i poważny system wierzeń, który oferuje korzystną strukturę etyczną".

    Amairgen (Amergin) – jeden z pierwszych irlandzkich druidów. Przybył do Irlandii wraz z potomkami Milesiusa (Mila), wodza Celtów, żyjącego w Hiszpanii. Według podań dzieci Milesiusa są przodkami dzisiejszych Irlandczyków. W mitologii celtyckiej Aoi Mac Ollamain lub Ai jest bogiem poezji i należy do ludu Tuatha de Danaan. Ai jest synem Ollomana, który uratował go przed wykonaniem królewskiego dekretu, nakazującego zgładzenie Ai. Dekret króla był odpowiedzią na proroctwo druidów, mówiące że Ai urodzi się wyposażony w specjalne moce.

    Dagda – główne bóstwo celtyckie występujące w mitologii iryjskiej. Jego imię oznacza "Dobry Bóg" lub "Dobra (w znaczeniu zręcznej) Ręka". Znany jest również jako Cera (Stwórca), Ruaidh Rofhessa (Czerwonowłosy Doskonałej Wiedzy). Był bogiem druidów, rolnictwa, obfitości i płodności. Uosabiał doskonałość, posiadał tajemną wiedzę doskonałą. Niektóre teksty mówią, że jego ojcem był Elatha inne, że jego matką była Ethlinn. Nosił imię Eochaid Ollathair („Praojciec”), jako mityczny król Irlandii w latach 1186-1146 p.n.e. Paul Nathanson jest kanadyjskim religioznawcą i pisarzem. Kształcił się w dziedzinie historii sztuki, bibliotekarstwa, religioznawstwa chrześcijańskiego, religioznawstwa judaistycznego oraz religioznawstwa Muzułmańskiego. Doktoryzował się w 1989 roku. Obecnie wykłada jako starszy badacz (senior researcher) na Uniwersytecie McGill-a, na wydziale Religioznawstwa. Rozpoczął swoją karierę akademicką publikacją książki pod tytułem Ponad Tęczą: Czarnoksiężnik z Krainy Oz jako Świecki Mit Ameryki, która opowiada "o odwróceniu się rysów religijnych i świeckich w kulturze popularnej".

    Termin filmy klasy Z powstał w połowie lat 60. jako nieformalne określenie niektórych obrazów, których nie można było jednoznacznie określić jako filmy klasy A. Wkrótce pojęciem tym zaczęto nazywać niskobudżetowe produkcje o określonych standardach jakościowych, które były znacznie poniżej tych przyjętych w filmach klasy B, a nawet tzw. C. Czarna magia – rodzaj praktyk magicznych stosowanych w złych intencjach lub opartych na wierze w możliwość odwoływania się do złej części sił demonicznych (jako, że pierwotnie w części wierzeń etnicznych np. Greków lub Słowian, demony miały charakter ambiwalentny), pojmowanych jako osobowe przeciwieństwa sił dobra i światła. Istnieje wiele rozbieżności w pojmowaniu różnicy pomiędzy białą a czarną magią. Większość współczesnych magów należących do zachodniego kręgu kulturowego żadnemu rodzajowi magii nie przypisuje kolorów, twierdząc, że magia jest tylko narzędziem, a sposób jej wykorzystania zależy tylko od woli maga, czarownika, szamana.

    Cet mac Magach – legendarny irlandzki wojownik Connachtu, postać występująca w cyklu ulsterskim, syn druida Cathbada i jego żony o imieniu Maga, córki Aengusa Oga z Clanna Dedad. Ojciec Sanba Sithchenna, króla Connachtu.

    Religia Słowian – zespół wierzeń, mitów i kultowych praktyk Słowian w okresie przed chrystianizacją, zaliczany do systemów religii politeistycznych z akcentami panteistycznymi i być może dualistycznymi. Informacje o religii Słowian w nikłym stopniu dotrwały w źródłach do dnia dzisiejszego. Nie zachowały się żadne źródła bezpośrednie, a jedynie lakoniczne relacje chrześcijańskie, często spisywane przez niezorientowanych bezpośrednio w temacie autorów lub kronikarzy żyjących w kilkadziesiąt, czy kilkaset lat po chrystianizacji. Pełna rekonstrukcja wierzeń słowiańskich nie jest możliwa, a dokonywane próby często budzą wątpliwości, co do tego czy przyjęte metody są właściwe i wiarygodne. Rekonstrukcja odbywa się przede wszystkim w oparciu o ślady dawnych wierzeń zachowane w folklorze i wierzeniach z okresu już chrześcijańskiego. Nie bez znaczenia są także badania z zakresu szerzej pojmowanej teorii religii.

    Rozpoznanie osobowe (HUMINT , Human Intelligence) – metoda wywiadowcza . Odnosi się do danych otrzymywanych z Osobowych Źródeł Informacji. Przykładowymi źródłami rozpoznania osobowego mogą być: mobilne elementy rozpoznawcze (patrole rozpoznawcze i zespoły dalekiego rozpoznania), posterunki obserwacyjne i inne. Wykorzystywanie tych źródeł obywa się w zasadzie przez organy rozpoznawcze. Ale nie tylko, gdyż tego rodzaju źródłami będą również wszystkie inne elementy osobowe, które dzięki swoim zmysłom mogą odbierać to wszystko, co dzieje się w ich otoczeniu, np.: posterunki obserwacyjne, elementy rozpoznania lotniczego (mogą wykorzystywać środki wzmacniające odbiór i zasięg obserwacji), żołnierze, cywile, uchodźcy, eksperci i technicy z zakresu geografii, hydrografii, meteorologii itd. Pozyskać jako źródło można prawie każdego człowieka posiadającego informacje lub mogącego je posiadać. Muzeum wirtualne, muzeum, w którym wykorzystuje się najnowsze technologie informacyjne w celu prezentacji zbiorów. Wirtualne muzeum może być częścią muzeum tradycyjnego (np. w postaci witryny internetowej) lub jednostką niezależną, istniejącą tylko w cyberprzestrzeni. W przypadku muzeów tradycyjnych, wirtualne muzeum jest metodą na dotarcie do szerszej liczby zwiedzających. Osoby zainteresowane określoną dziedziną mogą zapoznać się ze zbiorami i w ten sposób zostać zachęcone do odwiedzenia muzeum tradycyjnego. Z kolei osoby, które już odwiedziły dane muzeum tradycyjne, mogą wykorzystać muzeum wirtualne jako źródło wiedzy poszerzając informacje uzyskane podczas wizyty. Również dzięki wirtualnym wystawom, muzeum może zaprezentować swoje zbiory osobom, które nie są w stanie zwiedzić muzeum tradycyjnego: niepełnosprawnym lub osobom mieszkającym daleko do siedziby muzeum.

    Marwari – w Indiach i innych krajach potoczne określenie członków kasty kupieckiej, wywodzących się pierwotnie z Radżastanu, a zwłaszcza z regionu Marwar. W sensie dosłownym "Marwari" jest określeniem geograficznym, może dotyczyć Marwarczyków należących do dowolnej kasty, lecz najczęściej używane jest jako skrót od "Marwari baniya", czyli kupiec marwarski, gdyż właśnie ta grupa społeczna migrowała na największą skalę. Migracje związane z działalnością handlową nie ograniczały się tylko do Indii i krajów ościennych, obecnie przedstawicieli tej klasy można spotkać niemal na całym świecie. Określenia Marwari używa się nawet w przypadku, gdy społeczność taka przebywa w danym regionie od wielu pokoleń.

    Dodano: 06.06.2011. 00:06  


    Najnowsze