• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy będą badać dziedzictwo kulturowe Żydów

    19.05.2010. 00:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Żydów Europy Wschodniej powołano do życia w Białymstoku. Naukowcy z kraju i zagranicy mają w ramach jego działalności odkrywać i przypominać fakty z historii społeczności, w których żyli Żydzi.

    Radę naukową Instytutu tworzy blisko pięćdziesięciu naukowców z Polski, Izraela, Francji, Danii i USA, zaś w komitecie honorowym są m.in. przedstawiciele organizacji Żydów polskich w Izraelu. Idei patronuje Polsko-Francuska Fundacja Nowych Praktyk Demokratycznych im. Michela de Montaigne.

    "Chcemy stworzyć Instytut badań nad dziedzictwem kulturowym Żydów w Europie Wschodniej, bo ta Europa Wschodnia, to ta Europa zapomniana, jeszcze z ogromnym antysemityzmem, rasizmem. To obszar przedwojenny między Białymstokiem, Grodnem, Wilnem i Lwowem" - powiedziała prezydent tej fundacji dr Grażyna Olszewska-Baka.

    Podkreśliła, że najgorsze było milczenie przez lata o przeszłości tych społeczności, w których żyli Żydzi. Zwróciła uwagę, że dopiero, gdy Instytut Pamięci Narodowej zaczął odkrywać "pamięć, fakty, realność naszej historii", okazało się, że "nie byliśmy tu jedynymi mieszkańcami". "Zaczęliśmy odkrywać świat, który zaginął jak Atlantyda" - dodała Olszewska-Baka.

    Badania mają mieć charakter interdyscyplinarny, np. łączyć ze sobą historię i psychologię. Siedziba Instytutu będzie mieściła się w Białymstoku.

    Obecny na inauguracji działalności Instytutu Jakob Kagan, prezes Stowarzyszenia Byłych Mieszkańców Białegostoku i Okolic w Izraelu powiedział, że historia Żydów białostockich była integralną częścią historii Polski.

    Przypominał, że przed wojną Żydzi stanowili ok. połowy mieszkańców Białegostoku, tworzyli kulturę i gospodarkę miasta. "Polska jest dzisiaj jednym z najprawdziwszych przyjaciół Izraela" - mówił Kagan.

    Powołanie Instytutu, to kolejna w Białymstoku inicjatywa związana z przypominaniem dziedzictwa żydowskiego w mieście. Przed rokiem odbyła się tam konferencja poświęcona historii Żydów w Białymstoku i współczesnym relacjom polsko-żydowskim.

    W wykładach przypomniano wówczas, że z miasta pochodziło wielu znanych Żydów, m.in. Ludwik Zamenhof (twórca języka esperanto), znakomita sopranistka Rose Raisa, prekursor amerykańskiego kubizmu Max Weber czy gwiazda niemego kina Nora Ney.

    Historycy oceniają, że w okresie międzywojennym białostockie było województwem, w którym odsetek ludności żydowskiej był największy w kraju i wynosił ok. 12 proc. Były w nim miasta, gdzie połowa - a w niektórych nawet większość mieszkańców - była Żydami.

    Przed wojną w Białymstoku żyło około 50 tys. Żydów, a miasto było znaczącym ośrodkiem kultury i religii żydowskiej. Z tej społeczności po powstaniu i wywózkach do obozów ocalało zaledwie kilkaset osób.

    W mieście śladów materialnych po społeczności żydowskiej prawie nie ma. W 2008 roku otwarty został Szlak Dziedzictwa Żydowskiego, który ma upamiętniać kilkadziesiąt miejsc związanych z historią białostockich Żydów. ROF

    PAP - Nauka w Polsce

    kap



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku – pieszy znakowany szlak turystyczny w Białymstoku utworzony i zorganizowany z inicjatywy grupy doktorantów i studentów Uniwersytetu w Białymstoku – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku. Otwarcie szlaku miało miejsce 20 czerwca 2008 roku. Wydarzenie to poprzedzało przygotowanie ścieżki i mapy szlaku oraz materiałów informacyjnych i edukacyjnych związanych z historią Żydów w Białymstoku. Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny – stowarzyszenie założone w 1951, mające na celu zachowanie i utrwalenie pamięci o kulturze i historii Żydów polskich oraz ich wkładzie w kulturę światową. Swoje cele realizuje obecnie głównie poprzez wspieranie budowy i tworzenia wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich oraz działalności Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Cmentarze żydowskie w Białymstoku – w przeciągu kilku stuleci obecności Żydów w Białymstoku używali oni, w zależności od źródeł, czterech lub sześciu kirkutów. Poniżej opis czterech najnowszych spośród nich.

    Grzegorz Zackiewicz (ur. 1971) – historyk dziejów najnowszych. Absolwent historii (1996) Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku. Doktorat (2002) i habilitacja (2014) na Uniwersytecie w Białymstoku. Adiunkt w Instytucie Historii i Nauk Politycznych Uniwersytetu w Białymstoku. Główne zainteresowania badawcze to historia polityczna i historia idei I połowy XX wieku oraz stosunki polsko-rosyjskie i polsko-radzieckie XIX-XX w. Getto w Białymstoku, Getto białostockie (niem. Ghetto Bialystok; jidysz ביאַליסטאָקער געטאָ; Bialistoker geto) – getto dla ludności żydowskiej w Białymstoku zorganizowane przez niemieckie władze okupacyjne w czasach II wojny światowej, utworzone 26 lipca 1941 dla ponad 40 tys. Żydów z Białegostoku i okolic, zlikwidowane 1620 sierpnia 1943.

    Synagoga Cytronów w Białymstoku – synagoga znajdująca się w Białymstoku przy ulicy Ludwika Waryńskiego 24a. Od 1945 roku do końca lat 60. była główną synagogą białostockich Żydów. Aleksander Szrajber (ur. 17 marca 1921 w Krakowie, zm. 28 maja 2003 w Bielsku-Białej) – polski działacz społeczności żydowskiej w Bielsku-Białej, w latach 19972003 przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej oraz wieloletni przewodniczący bielsko-bialskiego oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, ojciec Doroty Wiewióry (ur. 1957).

    Cmentarz żydowski w Iwaniskach – kirkut społeczności żydowskiej niegdyś zamieszkującej Iwaniska. Powstał w XIX wieku. W czasie II wojny światowej został całkowicie zdewastowany i przestał istnieć, ponieważ okoliczni mieszkańcy zabrali macewy do celów użytkowych. Dopiero w 2006 roku z inicjatywy Stowarzyszenia Żydów z Iwanisk, Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, organizacji Projekt Restauracji Cmentarzy Żydowskich w Polsce, Wójta Gminy Iwaniska, Starosty Opatowskiego oraz lokalnych społeczników, cmentarz został uporządkowany i ogrodzony. Dzięki apelom wystosowanym do społeczności lokalnej przez proboszcza Stanisława Kolasę i miejscowego nauczyciela, odzyskano kilkadziesiąt fragmentów macew, które wmurowano w ogrodzenie. Obecny cmentarz ma powierzchnię 1 ha, w jego centrum znajduje się obelisk upamiętniający historię i zagładę Żydów. Nekropolia usytuowana jest na zachód od miejscowości. Ładniej? PRL w przestrzeni miasta – projekt społeczno-artystyczny realizowany w 2009 roku z inicjatywy doktorantów i studentów Uniwersytetu w Białymstoku – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku – oraz Klubu Krytyki Politycznej w Białymstoku zorientowany na wywołanie debaty publicznej nad przemianami zachodzącymi w przestrzeni miejskiej Białegostoku po przekształceniu w 1989 roku Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w III Rzeczpospolitą. Projekt zaadresowano do białostockiej młodzieży szkolnej i akademickiej, mieszkańców miasta oraz do turystów.

    Wirtualny Sztetl (ang. Virtual Shtetl) – portal społecznościowy o żydowskiej historii lokalnej, multimedialny projekt Muzeum Historii Żydów Polskich.

    Maria Teresa Giercuszkiewicz-Robak (ur. 1944, zm. 2011) – polska działaczka społeczności żydowskiej, w latach 2003-2006 przewodnicząca Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce. Była członkiem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej oraz Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu.

    Niemieccy Żydzi: Obecność Żydów w Niemczech datuje się od IV wieku n.e. Wspólnota rozwijała się w czasach Karola Wielkiego i w X w. powstało centrum judaizmu na skalę europejską. Społeczność cierpiała zaś prześladowania w czasach krucjat. Na tych terenach w średniowieczu ukształtowała się społeczność Żydów aszkenazyjskich. Oskarżenia Żydów o zatruwanie studni w trakcie wielkiej epidemii dżumy (1346–53) doprowadziło do pogromów i ucieczki części tej społeczności do Polski. Fundacja Uniwersytetu w Białymstoku - polska fundacja założona w 2004 w celu wspierania rozwoju Uniwersytetu w Białymstoku w zakresie działalności dydaktycznej, naukowej i studenckiej.

    Bogdan Białek (ur. 11 stycznia 1955 w Białymstoku) – redaktor naczelny miesięcznika „Charaktery”, prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, wiceprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów, członek zarządu intenetowej Jesziwy Pardes-Akademii Judaizmu, Przewodniczący Rady Polskiej Fundacji Sufich im. Dżelaladdina Rumiego, Członek Honorowy Klubu Chrześcijan i Żydów „Przymierze” w Krakowie oraz członek Komitetu Honorowego Międzynarodowego Instytutu Dialogu i Tolerancji im. Jana Karskiego . W 1978 ukończył psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 1994 był stypendystą German Marshall Found na uniwersytecie Duke. Centrum im. Ludwika Zamenhofa – miejska instytucja kultury utworzona w Białymstoku przy ul. Warszawskiej 19 na wniosek Prezydenta Miasta Białegostoku z okazji organizacji w mieście w dniach od 25 lipca do 1 sierpnia 2009 roku 94. Światowego Kongresu Esperanto. W dniu 21 lipca 2009 miało miejsce oficjalne otwarcie Centrum dla obywateli Białegostoku. Początkowo Centrum Zamenhofa było oddziałem Białostockiego Ośrodka Kultury, od stycznia 2011 roku jest samodzielna placówką kultury.

    Dodano: 19.05.2010. 00:18  


    Najnowsze