• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy ekshumują pioniera astronomii z XVI w.

    17.11.2010. 16:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Tycho Brahe jest powszechnie uznawany za pioniera współczesnej astronomii, a jego skrupulatne obserwacje nieba zrewolucjonizowały naszą wiedzę o wszechświecie. Był również arystokratą, który poślubił plebejuszkę i nosił srebrną protezę nosa, po tym jak jego prawdziwy nos został odcięty w czasie pojedynku rzekomo o to, kto jest najlepszym matematykiem. Zmarł w czeskiej Pradze w 1601 r. w wieku 54 lat i został pochowany w praskiej katedrze Tyn.

    Ostatnio czesko-duński zespół naukowców przeprowadził ekshumację ciała Tycho Brahe'a podejmując próbę lepszego poznania zarówno jego życia, jak i powodu śmierci, którą przypisuje się zatruciu rtęcią. Nie po raz pierwszy zakłócany jest spoczynek szczątków astronoma, bowiem pierwsza ekshumacja miała miejsce w 1901 r.

    "Przy okazji ostatniego otwarcia grobu w 1901 r. sporządzono jedynie fizyczny opis szczątków. To ponad 100-letnie podsumowanie zostanie teraz uzupełnione o serię analiz wykonanych za pomocą nowoczesnej technologii umożliwiającej nam zastosowanie zróżnicowanych i często skomplikowanych metod" - wyjaśnia profesor Jens Vellev z Uniwersytetu w Aarhus, Dania.

    Profesor Vellev kieruje grupą archeologów, antropologów medycznych, lekarzy, chemików, konserwatorów tkanin i antykwariuszy. Wspólnie zespół przeprowadza różnorodne testy na ciele Brahe'a, w tym skanowanie CT (tomografię komputerową), testy DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego) oraz analizę PIXE (emisja promieniowania X wzbudzanego cząstkami). Zespół jest również zainteresowany wzorzystym, jedwabnym garniturem Brahe'a. "Mamy nadzieję, że zachowało się wystarczająco wiele fragmentów w grobowcu, aby umożliwić nam odtworzenie całego stroju" - mówi profesor Vellev przed ekshumacją.

    Astronom zostanie ponownie pochowany dnia 19 listopada w czasie ceremonii w katedrze. Naukowcy zamierzają ogłosić raport prezentujący ich odkrycia w 2011 r.

    Tycho Brahe urodził się w arystokratycznej rodzinie w 1546 r. w Scanii, która była wówczas częścią Danii, a obecnie jest prowincją Szwecji. Podjął studia retoryki i filozofii na Uniwersytecie Kopenhaskim w wieku zaledwie 13 lat. Kilka lat później, w czasie studiów w Lipsku w Niemczech, rozpoczął karierę astronoma i szybko zauważył, że istniejące obserwacje nieba są dosyć nieścisłe. Zabrał się zatem do opracowywania własnych metod i instrumentów, aby prowadzić dokładniejsze obserwacje położenia ciał niebieskich.

    W 1570 r. wrócił do Scanii. W owym czasie uważano, że wszechświat się nie zmienia. Obserwacje nowej gwiazdy w konstelacji Kasjopei, jakie przeprowadził Brahe w 1572 r., wymusiły zrewidowanie tego poglądu. Książka pt. "De Stella Nova", która szczegółowo opisywała owe obserwacje, przyniosła mu sławę i propozycje pracy z całej Europy. Jednakże król duński przekonał go do pozostania w Danii.

    Tymczasem obserwacje Brahe'a ujawniły również, że komety znajdują się dalej od Ziemi niż Księżyc, a jego dane umożliwiły później Johannesowi Keplerowi teoretyczne rozważania o tym, że orbity planet mogą być eliptyczne, a nie jak zakładano okrągłe.

    W 1599 r. astronom przeniósł się do Pragi w Czechach, gdzie znajdował się dwór króla Rudolfa II, wielkiego mecenasa sztuki i nauki. Rok później dołączył do niego Johannes Kepler, co uczyniło z Pragi wiodący ośrodek astronomii.

    W październiku 1601 r. Brahe zaniemógł po bankiecie, prawdopodobnie z powodu zakażenia pęcherza moczowego. Zmarł 24 października i został pochowany w katedrze Tyn. Przyczyna jego śmierci stała się na przestrzeni lat źródłem wielu spekulacji. Analizy jego włosów wykazały wysokie stężenia rtęci. Niemniej nie ma pewności czy astronom został otruty, czy też rozmyślnie zażywał leki zawierające rtęć, aby wyleczyć zakażenie. Według innej teorii był narażony na działanie rtęci w czasie niezliczonych doświadczeń chemicznych.

    Zdaniem profesora Finna Olesena z Uniwersytetu w Aarhus znaczenie Tycho Brahe'a dla nauki nie pozostawia cienia wątpliwości. Jak pisze: "Jako naukowiec postrzegam Tycho Brahe'a jako osobę, która wniosła kluczowy wkład w rozkwit wiedzy naukowej i badań w epoce Renesansu, a także ważną postać w punkcie zwrotnym przejścia od poglądów z czasów antycznych do współczesnego rozumienia kosmologii i przyrody."

    "Otwarcie grobu będzie mieć dla mnie szczególne znaczenie jako przypomnienie spuścizny Tycho Brahe'a dla współczesności i jego roli jednego z najbardziej wybitnych Duńczyków w oryginalnych i inspirujących badaniach naukowych."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Tycho – krater uderzeniowy na Księżycu, nazwany na cześć duńskiego astronoma Tycho Brahe. Jest to stosunkowo młody krater, jego wiek jest szacowany na 108 milionów lat. Charakterystyczną cechą Tycho jest system promieni rozchodzących się wokół krateru. Ich długość dochodzi do 1500 km. Tycho Brahe – krater na powierzchni Marsa odkryty przez duńskiego astronoma Tycho Brahe. Ma 106 km średnicy. Jest usytuowany na południowy wschód od krateru Martz i na wschód od Hellas Planitia, jego przybliżone współrzędne areograficzne to 49° S i 146° E. (1677) Tycho Brahe – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 11 dni w średniej odległości 2,53 j.a. Została odkryta 6 września 1940 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Yrjö Väisälä. Nazwa planetoidy pochodzi od Tycho Brahe (1546-1601), duńskiego astronoma. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1677) 1940 RO.

    Jens Nilssøn (1538-1600) – biskup Oslo w latach 1580-1600, poeta, pisarz, przedstawiciel grupy humanistów z Oslo, którzy wprowadzili renesansowy humanizm do myśli norweskiej. Nadzorował wprowadzenie Reformacji w swojej diecezji. Opublikował kilka książek po łacinie i po duńsku. Prowadził korespondencję z innymi humanistami z Danii i Norwegii, m.in. z Tycho Brahem. Jest najbardziej znanym Norwegiem żyjącym przed 1600 rokiem. Opisywał Norwegię z XVI wieku. Pisał poezję po łacinie. Interesował się naukami ścisłymi, szczególnie astronomią, i historią dawnej Norwegii. Dzięki niemu zachowała się Jǫfraskinn, która jest częścią Heimskringla. Jego brat Anders Nilssøn był burmistrzem Oslo. Tycho (ur. 1977 w Sacramento, stan Kalifornia jako Scott Hansen) – amerykański muzyk i kompozytor, reprezentant amerykańskiego rocka elektronicznego. Jako muzyk używa pseudonimu Tycho, pochodzącego od nazwiska duńskiego astronoma Tycho Brahe, natomiast jako wizualista – ISO50, terminu nawiązującego do czułości filmu fotograficznego Velvia ISO 50 firmy Fujifilm.

    Harmonia Macrocosmica – atlas nieba opracowany przez Andreasa Cellariusa i opublikowany w 1660 roku przez Johannesa Janssoniusa. Pierwsza część atlasu na miedzianych blachach przedstawia systemy świata Ptolemeusza, Mikołaja Kopernika i Tycho Brahe. Na końcu znalazły się klasyczne mapy gwiazd oraz system chrześcijański opublikowany przez Juliusa Schillera w jego pracy Coelum stellatum christianum z 1627 roku. Ponieważ atlas oprócz systemu kopernikańskiego zawierał również przyjęty przez Kościół katolicki model świata Harmonia Macrocosmica nie znalazła się na Indeksie ksiąg zakazanych. Copenhagen Suborbitals – duńska organizacja non-profit zajmująca się konstrukcją rakiet suborbitalnych. Założyli ją w 2008 r. Kristian von Bengtson and Peter Madsen, których wspomagają liczni wolontariusze. Fundusze pochodzą od sponsorów. Celem Copenhagen Suborbitals jest konstrukcja rakiety suborbitalnej zdolnej wynieść ładunek na wysokość ponad 100 km, oraz małego, jednoosobowego statku kosmicznego. Konstruowana rakieta nosi nazwę HEAT, a statek MSC nazwano Tycho Brahe (od nazwiska XVI-wiecznego duńskiego astronoma).

    Piotr Krüger (1580-1639) – gdański astronom i matematyk. Urodził się w Królewcu i tam pobierał pierwsze nauki. Następnie kontynuował je w Gdańsku. W 1600 roku wyjechał do Pragi celem nawiązania kontaktów z Tychonem Brahem. Tam spotkał się z Keplerem, z którym prowadził korespondencję. Kolejne studia odbył w Lipsku i Wittenberdze. W 1606 roku uzyskał tytuł magistra filozofii. Po powrocie w 1609 roku nauczał matematyki i poetyki w Gdańskim Gimnazjum Akademickim; nauczyciel Jana Heweliusza. Autor rozpraw z astronomii i trygonometrii i konstruktor przyrządów astronomicznych. Był jednym z pierwszych astronomów w Polsce, którzy otwarcie opowiedzieli się za heliocentryczną teorią Kopernika. Uranienborg (szw. Uraniborg) – obserwatorium astronomiczne znajdujące się na szwedzkiej wyspie Ven, w cieśninie Sund między Zelandią (Dania) a Skanią, wzniesione w latach 1576–1580 przez astronoma Tychona Brahe.

    Hendrik van Gent (ur. 1900, zm. 29 marca 1947) – astronom holenderski. W 1928 przeprowadził się do Południowej Afryki, by prowadzić obserwacje południowej części nieba z obserwatoriów Leiden i Union w Kapsztadzie. Jest odkrywcą 39 planetoid, odkrywał także komety oraz prowadził obserwacje gwiazd. Zmarł na atak serca w Amsterdamie, gdy odwiedzał ojczystą Holandię. Jego imieniem nazwano krater księżycowy Van Gent, położony na niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca, planetoidę (1666) van Gent i kometę C/1941 K1 van Gent.

    (1678) Hveen – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 225 dni w średniej odległości 3,16 j.a. Została odkryta 28 grudnia 1940 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Yrjö Väisälä. Nazwa planetoidy pochodzi od wyspy Ven, gdzie swoje obserwatoria Uranienborg i Stjerneborg zbudował Tycho Brahe. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1678) 1940 YH.

    Dawid (ben Salomon) Gans, także zapisywane jako Ganz (ur. 1541 w Lippstadt, Westfalia, zm. 25 sierpnia 1613 w Pradze) – żydowski historyk, astronom, geograf i matematyk. Pobierał nauki w Bonn, Frankfurcie, Krakowie (u Mojżesza Iserlesa) i Pradze (u Jehudy Löw ben Bakarela), gdzie ostatecznie osiadł. Był jednym z niewielu Żydów swej doby, którzy zajmowali się świecką nauką; pozostawał w kontakcie m.in. z Tychonem Brache i Johannesem Keplerem. W dziele Magen Dawid (hebr. Gwiazda Dawida) krytykował teorię heliocentryczną Kopernika, skłaniając się ku teorii geocentrycznej Klaudiusza Ptolemeusza. Napisał również niewydaną geografię Izraela, jednak jego największym dziełem była kronika Cemach Dawid wydana w Pradze w 1592 roku w dwóch księgach: pierwszą poświęcił historii Żydów, drugą - historii miejscowej. Została ona przełożona na łacinę i jidysz. Pochowany na Starym cmentarzu żydowskim w Pradze. Kościół Najświętszej Marii Panny przed Tynem (czes. Kostel Matky Boží před Týnem, potocznie Týnský chrám) – gotycki kościół w Pradze, we wschodniej części Starego Miasta, należący do świątyń z zakorzenioną tradycją reformatorską. Wygłaszali tu kazania poprzednicy Husa: Konrad Waldhauser, Jan Milicz z Kromieryża i Thomas Münzer, przedstawiciele radykalnego skrzydła reformacji niemieckiej. Mistrzowskim wytworem architektonicznym jest północny portal kościoła, będący dziełem warsztatu Parlera. Wewnątrz znajduje się m.in. grobowiec astronoma Tycho Brahe oraz arcybiskupa Jana Rokycany.

    Jednorodność (kosmologia): W kosmologii zasada jednorodności mówi, że przestrzeń i rozłożenie w niej materii są jednorodne, co oznacza, że żaden punkt nie jest wyróżniony. Zasada ta nie daje się sprawdzić bezpośrednio doświadczalnie, a otrzymany w wyniku obserwacji obraz Wszechświata ukazuje go takim jakim był w odległej przeszłości. Zasada ta więc mówi, że jeżeli dla obserwatora fundamentalnego, prowadzącego obserwacje z Ziemi, galaktyki są rozłożone jednorodnie, to w każdym innym miejscu obserwator fundamentalny powinien widzieć podobny ich rozkład na niebie. Podstawowe znaczenie dla prawdziwości tej tezy ma zatem ustalenie, czy galaktyki są rozłożone jednorodnie zarówno w pobliżu Ziemi, jak i w znacznym od niej oddaleniu. Przyjęto, że na odległościach poniżej 100 Mpc, Wszechświat ma budowę hierarchiczną, co oznacza, że jest niejednorodny. Wynika z tego, że w miarę zwiększania odległości niejednorodność jest coraz mniejsza. Obecnie przyjmuje się, że nie istnieje żadna odległość graniczna, a obserwacje ukazują istnienie niejednorodności na odległościach znacznie większych niż przyjmowane 100 Mpc. Nie oznacza to jednak, że Wszechświat jest niejednorodny, a jedynie to, że im większe jego obszary obserwujemy tym mniejsze niejednorodności w nim występują. Pomnik Wiosny Ludów w Grodzisku Wielkopolskim − zwany również Pomnikiem Grodziskich Kosynierów upamiętnia wydarzenia Wiosny Ludów w Grodzisku Wielkopolskim. W czasie walk w mieście, do których doszło 28 kwietnia 1848 zginęło lub zostało rannych kilkudziesięciu jego mieszkańców. Większość poległych i pomordowanych pochowano przy kościele św. Ducha. W 1932 zbudowano w pobliżu pierwszy pomnik, został on jednak zniszczony w czasie okupacji przez hitlerowców. W roku 1948, z okazji 100-lecia Wiosny Ludów, wzniesiono nowy pomnik. W 1997 złożono przed nim trumnę za szczątkami grodziskich kosynierów, które wydobyto w czasie ekshumacji powstańczej mogiły przy kościele.

    Kosmiczny ryk (ang. space roar) – zjawisko naturalne wykryte w formie sygnału radiowego pochodzącego z kosmosu. „Kosmiczny ryk” został odkryty przez zespół NASA pod kierownictwem Alana Koguta, a jego odkrycie zostało publicznie ogłoszone w czasie 213 spotkania American Astronomical Society w styczniu 2009. Zjawisko, opisane jako „głośny syk” (ang. loud hiss), zostało odkryte przypadkowo w czasie prób pomiarów temperatury pierwszych gwiazd Wszechświata w ramach programu Absolute Radiometer for Cosmology, Astrophysics, and Diffuse Emission. Same kosmiczne sygnały radiowe odkryto już wcześniej, na przykład z radiogalaktyk, ale „kosmiczny ryk” jest sześciokrotnie głośniejszy niż przewidywały go teoretyczne wyliczenia. Do tej pory nie znaleziono źródła lub źródeł tego sygnału, na razie jako jego źródła zostały wykluczone pierwsze gwiazdy Wszechświata i wszystkie inne znane kosmiczne źródła radiowe. Z powodu jego znacznej siły „kosmiczny ryk” w znacznym stopniu uniemożliwia badanie pierwszych gwiazd przy użyciu współczesnych technologii.

    Dodano: 17.11.2010. 16:26  


    Najnowsze