• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukowcy na tropie wyginięcia neandertalczyków

    12.10.2010. 17:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy z Rosji są przekonani, że zmiany klimatu wywołane wczesnymi, masowymi erupcjami wulkanicznymi doprowadziły do wymarcia neandertalczyków i otworzyły drogę przed współczesnymi ludźmi do rozkwitu w Europie i Azji. Ta teoria opiera się na odkryciach niedawno prowadzonych wykopalisk w jaskini na południu Rosji, ukazujących warstwy wulkanicznego pyłu, które pokrywają się z szeroko występującymi zdarzeniami wulkanicznymi, jakie miały miejsce około 40.000 lat temu. Wyniki badań zostały opublikowane w październikowym wydaniu czasopisma Current Anthropology.

    Badania były prowadzone pod kierunkiem Liubovy Vitalieny Golovanovej i Vladimira Borisovicha Doronicheva z Laboratorium Prehistorii ANO w Petersburgu, Rosja, którzy przeanalizowali dwie warstwy pyłów wulkanicznych z jaskini Mezmaiskaya na Kaukazie, będącej stanowiskiem bogatym w kości i artefakty neandertalczyków.

    "Proponujemy hipotezę, że wymarcie neandertalczyków nastąpiło gwałtownie (w geologicznej skali czasowej)... w następstwie najsilniejszej w ewolucyjnej historii neandertalczyków aktywności wulkanicznej w zachodniej Eurazji" - mówią naukowcy. "Ta katastrofa nie tylko dokonała radykalnych zniszczeń ekologicznych nisz populacji neandertalczyków, ale również spowodowała ich masowe, fizyczne wyludnianie."

    Stwierdzili, że geologiczne warstwy zawierające pyły dostarczają dowodów na gwałtowną i potencjalnie niszczycielską zmianę klimatu, podczas gdy próbki osadów z tych dwóch warstw wykazują znacznie obniżone stężenia pyłków kwiatowych w porównaniu do otaczających warstw. Naukowcy utrzymują, że stanowi to wskazówkę gwałtownej zmiany na chłodniejszy i bardziej suchy klimat, dodając że nie odnaleźli śladów życia neandertalczyków na stanowisku Mezmaiskaya w czasie następującym po erupcji.

    Warstwy popiołów odpowiadają chronologicznie super erupcji ignimbrytu w kampanie, która miała miejsce około 40.000 lat temu na terenie współczesnych Włoch oraz mniejszej erupcji, jaka miała mieć miejsce mniej więcej w tym samym czasie na Kaukazie. Naukowcy argumentują, że te erupcje wywołały "wulkaniczną zimę", podczas której chmury pyłów przesłoniły promienie słoneczne, prawdopodobnie na lata. Zmiana klimatyczna spustoszyła ekosystemy w regionie, "doprowadzając prawdopodobnie do masowej śmierci homininów i zwierzyny łownej, jak również poważnej zmiany stref zdobywania pożywienia".

    Pytania dotyczące zniknięcia neandertalczyków i wyraźnie konkurencyjnego rozkwitu współczesnych ludzi skłoniły wielu antropologów do zastanowienia się nad tym, co się stało. Z biegiem lat wysunięto wiele teorii, w tym propozycje, że niska gęstość ich populacji sprawiła, iż stali się bezbronni, że brak wiedzy technologicznej mógł spowodować, iż nie byli w stanie poradzić sobie z epoką lodowcową, albo że ich dieta była zbyt uboga, co sprawiło, że gorzej od innych gatunków przystosowywali się do zmian.

    Współcześni ludzie mieli swój udział w wymarciu neandertalczyków, a niektórych obwinia się nawet o ukamienowanie neandertalczyków. Niemniej wyniki ostatnich badań sugerują, że neandertalczyk mógł jedynie znaleźć się w nieodpowiednim miejscu w nieodpowiednim czasie.

    "Wcześni ludzie współcześni zajmowali początkowo bardziej południowe części zachodniej Eurazji i Afryki, co pozwoliło im uniknąć znacznej części bezpośrednich skutków... erupcji" - twierdzą naukowcy. Podczas gdy postępy w technice łowieckiej i strukturze społecznej wyraźnie pomogły współczesnym ludziom przetrwać drogę na północ, "mogli oni odnieść dalsze korzyści ze spustoszenia populacji neandertalczyków w Europie, które umożliwiło szerszą kolonizację i założenie silniejszych populacji źródłowych w północnej Eurazji".

    Niemniej naukowcy podkreślają, że badania naukowe czeka jeszcze długa droga do przebycia i wyjaśniają, że potrzebnych jest więcej danych z innych obszarów Eurazji, aby w pełni sprawdzić hipotezę wulkaniczną. Jaskinia Mezmaiskaya dostarcza "istotnych dowodów na poparcie" koncepcji wymarcia wulkanicznego - czytamy w podsumowaniu.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kompleks lewaluaski - w kompleksie tym upowszechnia się umiejętność kształtowania formy odłupków, odbijanych od specjalnie przygotowanych rdzeni. Polegała na wcześniejszym przygotowaniu koncentrycznymi odbiciami przyszłej odłupni rdzenia, od której oddzielano następnie odłupki pożądanego kształtu, np. trójkątne zwane ostrzami, ewentualnie prostokątne, zwane wiórami lewaluaskimi. Jej upowszechnienie było dziełem neandertalczyków, mimo że w okresie początkowym towarzyszyła preneandertalskim formom pięściaka aszelskiego. Jaskiniowiec - popularna stylizowana wizja wyglądu i zachowania wczesnych ludzi czy hominidów. Termin jest czasem używany potocznie w odniesieniu do Neandertalczyków lub Homo sapiens ery paleolitycznej, chociaż popularne opisy jaskiniowców są zwykle znacznie nieścisłe. Kultura lewaluaska – kultura archeologiczna, której nazwa pochodzi od stanowiska w Levallois na przedmieściach Paryża. Obejmowała tereny północnej Francji oraz południowej Anglii. W kulturze tej upowszechnia się umiejętność kształtowania formy odłupków, odbijanych od specjalnie przygotowanych rdzeni. Polegała na wcześniejszym przygotowaniu koncentrycznymi odbiciami przyszłej odłupni rdzenia, od której oddzielano następnie odłupki pożądanego kształtu, np. trójkątne zwane ostrzami, ewentualnie prostokątne, zwane wiórami lewaluaskimi. Jej upowszechnienie było dziełem neandertalczyków, mimo że w okresie początkowym towarzyszyła preneandertalskim formom pięściaka aszelskiego.

    Samuilica (bułg. Самуилица) – jaskinia, w której znajduje się starożytna osada. Wiek tej osady datuje się na środkowy i późny paleolit i kwalifikuje się do kultury mustierskiej. Osada ta najprawdopodobniej była zamieszkana przez neandertalczyków. Wykopaliska archeologiczne zaczęły się w 1956 roku z inicjatywy Nikołaja Dżambazowa. Osada ta znajduje się w dwóch jaskiniach: Samuilica I i Samuilica II. Minister Środowiska i Gospodarki Wodnej 30 czerwca 1976 roku uznał obydwie jaskinie pomnikami przyrody. Y-chromosomalny Adam – w teorii współczesnej genetyki hipoteza twierdząca o istnieniu wspólnego przodka w linii męskiej, od którego pochodzą współcześni ludzie, który żył około 338 tys. lat temu.

    Ochłodzenie w latach 535–536 – jedno z najbardziej dotkliwych zakłóceń klimatu na północnej półkuli ziemskiego globu w ciągu ostatnich dwóch tysięcy lat. Jakkolwiek dokładna przyczyna tej klimatycznej aberracji nie jest znana, to przypuszcza się (m.in. na podstawie badań), że było ono skutkiem zimy wulkanicznej podobnie jak tzw. "rok bez lata" w 1816, który był skutkiem wyrzucenia w kwietniu poprzedniego roku w wysokie warstwy atmosfery znacznej ilości popiołów i gazów wulkanicznych przez wulkan Tambora. Szpiedzy atomowi lub atomowi szpiedzy – terminy odnoszące się do obywateli Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Kanady, oskarżonych o szpiegostwo na rzecz Związku Radzieckiego w czasie II wojny światowej i we wczesnym okresie zimnej wojny. Przekazywali oni poufne informacje dotyczące projektowania i produkcji broni nuklearnej. Naukowcy nadal spierają się o to, jakie dane zostały przekazane i kto brał w tym udział. Zakwestionowali niektóre z zeznań świadków, nawet te, które początkowo miały wartość niezbitych dowodów. Sprawa szpiegów jest jedną z najgłośniejszych i najlepiej udokumentowanych w historii broni jądrowej. Naukowcy zajmujący się badaniami nuklearnymi postulowali o ujawnienie międzynarodowej społeczności naukowej informacji z nią związanych, ale rząd amerykański zdecydowanie się temu przeciwstawił.

    Teoria wyjścia z Afryki - w paleoantropologii jedna z dwóch teorii wyjaśniających pochodzenie człowieka współczesnego. Zgodnie z nią gatunek Homo sapiens powstał około 200 tys. lat w Afryce z miejscowych populacji wcześniejszych hominidów, podczas gdy wszystkie linie rozwojowe innych gatunków hominidów, które opuściły Afrykę i zasiedliły Azję lub Europę wymarły. Obecnie jest powszechnie uznawana za najbardziej potwierdzoną danymi paleontologicznymi i genetycznymi. Drugą, konkurencyjną koncepcją jest hipoteza multiregionalna. Hipoteza multiregionalna – hipoteza wprowadzona do paleoantropologii przez Milford H. Wolpoffa mająca wyjaśniać zróżnicowanie populacji ludzkiej. Hipoteza multiregionalna zakłada, że różne podgatunki Homo sapiens wniosły istotny wkład genetyczny do obecnej puli genetycznej człowieka. Przyjmuje się nawet, że współczesny człowiek ma geny innych gatunków ludzi z rodzaju Homo jak Homo neanderthalensis czy Homo erectus. Przeciwstawną, konkurencyjną koncepcją jest teoria wyjścia z Afryki zakładająca, że człowiek współczesny pochodzi wyłącznie z Afryki.

    Genyornis newtoni – duży wymarły nielotny ptak, który występował w Australii ok. 1,6 mln -40 tys. lat temu (plejstocen). Jego wymarcie nastąpiło mniej więcej w tym samym czasie co wielu innych australijskich przedstawicieli megafauny i zbiegło się w czasie z przybyciem ludzi na ten kontynent. Był mięsożercą. Masywny, przystosowany do gruchotania kości dziób daje podstawę do przypuszczeń, że podobnie jak współczesne hieny był zarówno padlinożerną jak i myśliwym. Jego najbliższymi współcześnie żyjącymi krewnymi są blaszkodziobe ptaki wodne. Osiągał 2 m wzrostu. Występował zarówno w lasach jak i na otwartych trawiastych przestrzeniach. Znalezione obok jego kości wykonane przez ludzi przedmioty świadczą, że przez jakiś czas przedstawiciele tego gatunku występowali wspólnie z pierwszymi ludźmi zamieszkującymi Australię. Szczątki kostne genyornisa odkryto obok jeziora Callabonna oraz w Naracoorte Caves (południowa Australia), a także w Cuddie Springs (południowa Nowa Walia). Wokół jego szczątków odkryto kamienie żołądkowe, połykane w celu ułatwienia trawienia pokarmu. Do tego ptaka przypisuje się również ponad 700 odkrytych skorupek jaj. Ponieważ Genyornis wymarł w stosunkowo krótkim czasie, przyczyną tego nie mogły być zmiany klimaty. Niektórzy badacze traktują to jaki dowód na to, że to człowiek spowodował wymarcie większości australijskiej megafauny.

    Teoria ewolucji stopniowej - głosi, że ewolucja postępuje z mniej lub bardziej stałą szybkością, co nie znajduje odbicia w dowodach kopalnych, są bowiem niekompletne (niekiedy odkrywane są wszystkie formy pośrednie, co stanowi mocny dowód na obronę teorii ewolucji stopniowej). Teoria ewolucji utrzymuje, że populacje oddalały się od siebie z wolna, na skutek stopniowego gromadzenia cech adaptacyjnych w obrębie populacji. Akumulacja owych cech adaptacyjnych była wynikiem działania różnych typów presji selekcyjnej na populacje żyjące w różnych środowiskach. Liczne dowody kopalne pochodzące z długich okresów o niedostrzegalnych zmianach gatunków wydają się przemawiać przeciwko teorii ewolucji stopniowej. Jednakże zwolennicy tej teorii sądzą, że wszystkie okresy zastoju, utrwalone w danych kopalnych, są wynikiem selekcji stabilizującej. Podkreślają też, że okresy zastoju odczytywane z danych kopalnych są złudne, ponieważ skamieliny nie odzwierciedlają wszystkich aspektów zmian ewolucyjnych. W skamielinach widoczne są zmiany budowy zewnętrznej i budowy szkieletu, nie uwidoczniają się natomiast ważne dla ewolucji zmiany budowy wewnętrznej, fizjologii, zachowania się i roli ekologicznej. Zwolennicy teorii ewolucji stopniowej uważają, że gwałtowna ewolucja ma miejsce jedynie wówczas, gdy działa silna selekcja kierunkowa.

    Mitochondrialna Ewa – we współczesnej genetyce hipoteza o istnieniu kobiety, od której pochodzą współcześni ludzie, która prawdopodobnie żyła ok. 200 tys. lat temu. Nazwa mitochondrialna Ewa pochodzi od sposobu określenia jej wieku w badaniach naukowych, do których wykorzystano geny zawarte w ludzkich mitochondriach (mtDNA).

    Dodano: 12.10.2010. 17:49  


    Najnowsze