• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe odkrycia archeologów w faraońskim porcie

    15.06.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Świątynię portową, tajemnicze cmentarzysko zwierzęce oraz zabudowę zaplecza przystani portowej odkrył polsko-amerykański zespół archeologów w Berenike w Egipcie. Misją Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW kierują wspólnie prof. Steve Sidebotham z University of Delaware oraz Iwona Zych. W poprzednich sezonach znaleziono tu unikatowe pozostałości składów portowych z okresu rzymskiego (1. połowa II w. n.e.), łącznie z doskonale zachowanymi linami cumowniczymi. W tym sezonie prace naukowców skoncentrowały się w obrębie zatoki, w miejscu domniemanego wejścia do wewnętrznego portu.

     


    Pierwsze odkrycia pochodzą z I-II wieku n.e. - są to pozostałości tymczasowej zabudowy, zapewne związanej z działalnością rzemieślniczą i gospodarczą. Według ustaleń archeologów, znajdowały się tam mielerze do produkcji węgla drzewnego albo instalacje związane z produkcją smoły do celów szkutniczych. Badacze natknęli się również m.in. na drewniane części statków, zwoje grubych lin cumowniczych oraz odłamki obsydianu - w sumie zebrano 15 kg tego kamienia.

    W zeszłym sezonie naukowcy znaleźli w centralnej części basenu portowego niewielką świątynię, która funkcjonowała od IV do VI wieku. To prostokątna w planie konstrukcja o wymiarach 4 na 8 m.

    W tym roku archeolodzy wydobyli z jej wnętrza kamienny ołtarz opatrzony grecką inskrypcją - to dedykacja dla bogów Izis, Tyche i prawdopodobnie Serapisa. W pobliżu ołtarza znaleziono dwa kamienne baseniki nawiązujące kształtem do świętych sadzawek ze świątyń faraońskich (tzw. "temple pools").

    W obrębie całej świątyni odkryto liczne wota w postaci muszli porcelanki, szyj amfor, lampek oliwnych, koralowca. Jeden z depozytów znajdował się w naczyniu, w którego wnętrzu umieszczono 50 różnego rodzaju srebrnych ozdób w kształcie półksiężyca. Archeolodzy przypuszczają, że mogły być oryginalnie przyczepione do burt statków (tak robi się np. obecnie w Kuwejcie). Naukowcy znaleźli również resztki po posiłkach rytualnych w postaci drewnianych miseczek, w których archeozoolog znalazł kości jagniąt. W północno-zachodnim narożniku znaleziono dwa kolejne ołtarze kamienne ustawione jeden obok drugiego.

    W środkowej części pomieszczenia odkryto fragment kolumny, która w starożytności podtrzymywała dach świątyni. Wokół niej rozsypane były pozostałości co najmniej dwóch strusich jaj dekorowanych na czerwono, m.in. motywem gwiazdy oraz literami greckimi. Już dziś archeolodzy wiedzą, że budynek powstał w miejscu starszej konstrukcji, ale na razie trudno ustalić, czy również pełniła ona funkcję obrzędową.

    W innej części stanowiska archeolodzy przebadali fragment nekropolii zwierzęcej wykorzystywanej od połowy I wieku przez co najmniej 100 lat. Wśród pochowanych zwierząt są m.in. koty (niektóre z nich zmumifikowano) i psy. Jednym z pierwszych czworonogów złożonych w tym miejscu był duży pies w typie charta. Zwierzę złożono zawinięte w matę i przykryto dwoma połówkami tej samej amfory.

    Oprócz wykopalisk naukowcy wykonali wiercenia świdrem geologicznym oraz pobrali próbki do analiz laboratoryjnych. W ten sposób specjaliści chcą ustalić precyzyjną lokalizację nabrzeża w starożytności i zrekonstruować krajobraz portowy Berenike. Badanie te przeprowadziła Anna Kotarba-Morley, realizując swój projekt doktorski. Już teraz udało się ustalić poziom wody morskiej w obrębie zatoki w okresie wczesnorzymskim.

    PAP - Nauka w Polsce

    szz/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (European Association of Archaeologists – EAA) – organizacja powstała w 1994 roku, licząca obecnie ponad 1100 członków z 41 krajów europejskich i pozaeuropejskich. Skupia archeologów i innych współpracujących z archeologią specjalistów. Należą do niej naukowcy, dydaktycy, archeolodzy terenowi, konserwatorzy, muzealnicy i studenci archeologii. W 1999 EAA uzyskała status ciała konsultacyjnego Rady Europy. Dżemdet Nasr (Dżamdat Nasr) – miasto w Iraku, leżące 75 kilometrów na południe od Bagdadu. Znajdują się w nim ruiny starożytnego miasta, które naukowcy najczęściej identyfikują jako Kidnun. Odkryto w nim ruiny dużej budowli na planie prostokąta (świątynia lub pałac) oraz pozostałości osiedla z okresu predynastycznego (poprzedzającego okres wczesnych dynastii sumeryjskich) Forum Wespazjana – zostało wzniesione przez cesarza Wespazjana w okresie od 71 do 75 r. Dla uczczenia zwycięstwa nad powstaniem żydowskim z lat 6673 postawiono świątynię Pokoju (Templum Pacis), stąd spotkać można także nazwę Forum Pacis. Plac o wymiarach 125 x 115 m przylega do Forum Nerwy. Początkowo zabudowania placu nazywano kręgiem świątynnym (templum), nazwa forum stała się popularna dopiero w IV wieku. Przed świątynią stał ołtarz, a na placu najprawdopodobniej znajdowały się pawilony (ich ślady zostały znalezione podczas prac wykopaliskowych), w których eksponowano dzieła sztuki przywiezione do Rzymu ze świątyni w Jerozolimie. Przy samej świątyni Pokoju usytuowane były dwie aule, które pełniły rolę bibliotek. Na północno-wschodniej ścianie wyryto plan miasta.
    W IV wieku, na terenie biblioteki postawiono świątynię Romulusa. W VI wieku w tym samym miejscu powstał kościół św. Kosmy i Damiana.

    Garðar – średniowieczna osada Normanów (wikingów), zasiedlających Grenlandię od przełomu X i XI wieku, położona w południowej części wyspy, w miejscu dzisiejszej wsi Igaliku. W średniowieczu miejscowość była największą osadą na Grenlandii i odgrywała rolę stolicy kraju; była siedzibą biskupstwa. Miejscowa katedra, pod wezwaniem świętego Mikołaja (patrona żeglarzy), po której pozostały ruiny, a której budowę rozpoczęto w 1126 r., była zbudowana z piaskowca i miała długość 27 m, i szerokość 16 m. Poza katedrą, w Garðar znajdowały się jeszcze inne kościoły – łącznie znaleziono pozostałości 5 świątyń chrześcijańskich, aczkolwiek nie wiadomo, czy wszystkie one funkcjonowały równocześnie. Prócz pozostałości katedry po miasteczku zachowały się także resztki domów i budynków gospodarczych, w tym 2 dużych stajni (lub obór), w których jednorazowo mogło przebywać po ok. 100 zwierząt. Miasto funkcjonowało do początku XV wieku, kiedy to miejscowa ludność zanikła. Nie są znane przyczyny zniknięcia normańskiej populacji, zamieszkującej zarówno Garðar, jak i inne osady, znajdujące się na wybrzeżach wyspy (m.in. Hvalsey i Brattahlíð); istnieje na ten temat kilka hipotez. Kamienne zabudowania Garðaru zostały w okresie późniejszym w znacznej mierze zniszczone przez osadników eskimoskich, którzy pojawili się na tych terenach prawdopodobnie już po upadku osady, a którzy używali kamieni z powikińskich budowli do własnych celów, zwłaszcza do budowy domów. Ara (łac. ołtarz) – w starożytności ołtarz ofiarny. Początkowo rolę ołtarza pełniło wzniesienie terenu albo głaz, na którym składano ofiary. Później przyjął formę stołu stawianego na szerokich stopniach. Boki stołu zdobiono reliefem z przedstawieniami o tematyce historycznej lub związanej z obrzędami rytualnymi. W górnej części ołtarza znajdował się kanał ściekowy, który służył do odprowadzenia krwi składanych w ofierze zwierząt albo innych wylewanych płynów ofiarnych. Stoły ofiarne stawiano w uświęconych miejscach (przed świątyniami, w świętych gajach, przy źródłach itp.). Istniały także małe ołtarzyki poświęcone zazwyczaj bóstwom opiekuńczym. Stawiano je w domach.

    Kultury Chiripa i Pucara rozwijały się na terenach położonych nad jeziorem Titicaca. Chiripa w Boliwii osiągnęła swój szczyt ok. VI w. p.n.e., jej zanik nastąpił w II w. p.n.e. Pucara związana jest z peruwiańskim brzegiem jeziora, pojawiła się ok. I w. p.n.e. W Chiripa odnaleziono świątynię o wymiarach 23 x 21,5 m zbudowaną z kamienia. W głębszych warstwach archeologicznych natrafiono na skupisko domów o podwójnych kamiennych ścianach. Pod nimi znajdowały się grobowce. Ceramika odnaleziona na tym terenie w pierwszym okresie była jednobarwna, późniejsza została ozdobiona żółtym motywem geometrycznym (często o układzie schodkowym) na czerwonym tle. W zespole Pucara natrafiono na zgromadzone wokół dziedzińca budowle wraz z świątynią o półkolistych pomieszczeniach. Kamienne mury ozdobione zostały reliefem. Odkryto też kamienne rzeźby, wśród których na uwagę zasługuje posąg mężczyzny z kłami, trzymającego uciętą głowę. Ceramika znaleziona w tym zespole zdobiona jest żółtym lub czarnym motywem kocich łbów lub głów człowieka wykonanym na czerwonym tle. Świątynia Foguang (chiń.: 佛光寺; pinyin: Fóguāng sì) – świątynia buddyjska położona w Daocun (豆村镇), w powiecie Wutai, w prowincji Shanxi, w Chinach. Kompleks powstał w V wieku, lecz w 845 roku niemal doszczętnie spłonął (przetrwała tylko Pagoda Zushi, która jest drugą pod względem wieku, zachowaną do dziś pagodą w Chinach). Dwanaście lat później dokonano odbudowy świątyni i wzniesiono wówczas Wielki Pawilon Wschodni, trzeci pod względem wieku, zachowany do dziś drewniany budynek w Chinach. W 1937 roku nieznaną dotąd na szerszą skalę świątynię odkrył Liang Sicheng, który przeprowadził w niej badania, ustalił okres powstania obiektu i rozpowszechnił wiedzę o nim. 26 czerwca 2009 roku świątynię wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Sklep zoologiczny: Sklep zoologiczny to miejsce, gdzie w detalu sprzedawane są różne rodzaje zwierząt domowych. Tego typu sklepy sprzedają również karmę dla zwierząt oraz akcesoria związane ze zwierzęcą tematyką. Religia starożytnego Egiptu: Ok. 3100 p.n.e. w Górnym Egipcie, odkryto przedmioty o różnorakich motywach (sceny polowań, sceny wojenne, uprawy ról) na paletach z zielonego łupku. Palety te rozmiarami i kształtem przypominały tarcze. Składano je wraz z ozdobnymi maczugami w świątyniach. Dominowała religia bóstw lokalnych, których uważano za władców i panów miast i okolic, w których ich czczono. Poza bogami wierzono w półbogów, czyli geniuszy. Byli oni bardziej związani z życiem codziennym ludzi, lecz nie mieli świątyń i raczej nie brano ich pod uwagę w spekulacjach teologicznych. Geniusze mieli charakter bardziej ludowy. Były to duchy związane z rolnictwem, z narodzinami człowieka. Istniał także kult zwierząt. Święte zwierzęta były po prostu wcieleniami bogów (aspektami bogów). Wierzono, że była w nich obecna jedna z dusz jakiegoś boga. Posągi bóstw umieszczano w świątyniach, przez co stawały się niedostępne dla ogółu. Posągi świętych zwierząt nie znajdowały się w samych świątyniach.

    Historia Cypru: Według legendy miejsce urodzin Afrodyty. Z terenu Cypru pochodzą pierwsze w Europie ślady gospodarki neolitycznej. Około roku 8500 p.n.e. teren wyspy skolonizowany został przez osadników z terenów zachodniej Syrii. Wraz z ludźmi na wyspę dotarły pierwsze zwierzęta hodowlane oraz nasiona roślin uprawnych. Epoka chalkolitu na wyspie trwała 3800-2300 p.n.e.; w środk. (2000-1600 p.n.e.) i późnej (1600-1050 p.n.e.) epoce brązu Cypr prawdopodobnie można utożsamiać z Alasziją, znaną z tekstów egipskich, hetyckich, babilońskich i innych, datowanych na XVIII-XI w. p.n.e.. Według nich Alaszija była wielkim eksporterem miedzi. na wyspie znaleziono liczne ślady przetwórstwa miedzi z tej epoki; rozrzut importów cypryjskich potwierdza rozległe kontakty Cypru ze wschodnią częścią basenu Morza Śródziemnego, a w późnej epoce brązu nawet z częścią zachodni. Podczas wykopalisk odkryto pozostałości wielu miast portowych z tego okresu m in Engomi, Palaipafos, Kition, Hala Sultan Tekke. Takie utożsamienie, dotąd jedynie hipotetyczne, 1997 zostało potwierdzone przez wyniki analiz fizykochemicznych tabliczek glinianych, zawierających korespondencję od władcy państwa Alaszija do króla Egiptu, odnalezionych w archiwum pałacowym w Tell el-Amarna.

    Wąż morski to rzekomo istniejące zwierzę morskie przypominające lądowego węża, jeden z głównych obiektów zainteresowania kryptozoologii. Doniesienia o rzekomych obserwacjach węży morskich pochodzą z różnych stron świata i z różnych czasów (stworzenia te rzekomo były widywane przez setki lat). W swojej najnowszej pracy Bruce Champagne ocenia, iż ponad 1200 osób doniosło o swoich obserwacjach. Węże morskie miano widywać z pokładów statków, jak również z wybrzeży. Obserwować je miały zarówno pojedyncze osoby, jak i grupy, pośród których czasem byli także naukowcy. Pomimo wielu doniesień brak fizycznych dowodów na istnienie tych zwierząt. Ich występowanie nie zostało oficjalnie potwierdzone i traktowane jest przez oficjalną naukę jako jedna z morskich legend.

    Świątynia Literatury (wiet. Văn Miếu), kompleks budynków w Hanoi powstały w 1070 jako świątynia, ufundowany przez króla Lý Thánh Tônga z przeznaczeniem na uczelnię kształcącą urzędników państwowych zgodnie z zasadami konfucjanizmu. Świątynia była wielokrotnie rozbudowywana pomiędzy XV a XVIII wiekiem. obecnie teren świątyni o kształcie prostokąta odgrodzony jest murem od miasta. Zabudowa zaplanowana została zgodnie z klasycznymi zasadami chińskimi - wzdłuż głównej osi położone są kolejne dziedzińce i bramy. Pierwsza, bogato zdobiona brama, położona jest jeszcze przed murami świątyni. Po wejściu na teren świątyni droga wzdłuż drzew i sadzawek prowadzi do pawilonu Khuê Văn Các, którego drewniana, wsparta na czterech kamiennych filarach i pomalowana na czerwono fasada jest jednym z charakterystycznych elementów Hanoi (stanowi też logo lokalnej telewizji). Czynniki antropogeniczne - czynniki związane z każdą formą pośredniego lub bezpośredniego wpływu człowieka na środowisko i bytujące w nim rośliny i zwierzęta. Na terenach użytkowanych rolniczo jest to całokształt działalności związanej z produkcją roślinną i zwierzęcą. Działalność rolnicza, podporządkowana nadrzędnemu celowi, tj. maksymalizacji produkcji, często prowadzi do degradacji środowiska (np. w wyniku nadmiernej chemizacji). W rezultacie działalności pozarolniczej również zachodzą niekorzystne zmiany, np. zmniejszanie powierzchni użytków rolnych na korzyść gospodarki komunalnej i zabudowy przemysłowej, skażenie atmosfery, wody i gleby przez przemysł, zachwianie stosunków wodnych w glebie wskutek pogłębiania rzek lub wadliwej melioracji.

    Kamienica przy ul. Niepodległości 4 w Iławie – budynek z końca XIX wieku, z dniem 18 marca 1987 r. wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa warmińsko-mazurskiego (nr rej.: 1547). Początkowo była tu willa miejska, która wraz z oficyną zmieniła swój charakter w kamienicę czynszową. W okresie powojennym w dolnej kondygnacji znajdował się sklep, a pierwsze piętro zaadaptowano na pomieszczenia hotelowe. W miejscu, gdzie dzisiaj znajduje się sklep NeoNET, funkcjonowała niegdyś restauracja. Budynek kamienicy usytuowany jest na planie prostokąta, trójkondygnacyjny z podpiwniczeniem oraz półkolistym ryzalitem od strony południowej. Zespół zamkowy Radziwiłłów - obiekt zabytkowy w Białej Podlaskiej, obejmujący pozostałości dawnego zamku zbudowanego na planie gwiazdy pięcioramiennej z pięcioma bastionami otoczonymi fosą i wałem ziemnym. Zespół przylega do ulic Warszawskiej oraz Zamkowej, od zachodu graniczy z zabudową miejską, a od południa z doliną rzeki Krzny. Jest położony w pobliżu centrum miasta. Budowę zespołu rozpoczął Aleksander Ludwik Radziwiłł, kontynuowali ją jego następcy. Na początku XVIII wieku uzyskał on swój ostateczny architektoniczny wygląd. Wybudowany w jego obrębie (dziś już nieistniejący) pałac w XVII wieku, stanowił wzór dla innych tego typu obiektów w Polsce. Zachowane fortyfikacje ziemne stanowią rzadki przykład umocnień "szkoły staroholenderskiej". Poza fortyfikacjami zachowały się również:

    Dżiroft (pisane też Jiroft) – stanowisko archeologiczne, jak również miasto w prowincji Kerman w obecnym Iranie, 1,375 km na południe od Teheranu. W starożytności istniało tu bogate miasto, odkryte pod obecnie istniejącymi kopcami na pustyni, zwanymi Konar Sandal A i B. W obrębie drugiego kopca archeolodzy znaleźli odciski pieczęci z nieznanym pismem elamickim. Sztuka starożytnej Persji – najstarsze z dotychczas odkrytych znalezisk w Persji pochodzą z IV tysiąclecia p.n.e. W Suzie odnaleziono ceramikę malowaną ornamentami geometrycznymi i stylizowanymi postaciami zwierząt. Jest to tzw. ceramika w "stylu Suzy". Z drugiego tysiąclecia pochodzą brązy. Wśród znalezisk odkryto: elementy końskich uprzęży, broń, tzw. sztandary (zakończenia osadzane najprawdopodobniej na drzewcach), biżuterię itp. związaną najprawdopodobniej z Kasytami. Wiele wykopalisk tego typu odkryto w Lorestanie. Są to wyroby powstałe na tym terenie oraz pochodzące z wymiany z sąsiednią Mezopotamią, która wywarła znaczny wpływ na sztukę Persji. Zanim powstało państwo perskie, tereny obejmujące m.in. Suzę zajmowało państwo Elam. Jego początki datowane są na około 2010 rok p.n.e., a kres istnieniu położył podbój dokonany przez Asyryjczyków w VII w. p.n.e. Z czasów Elamu pochodzi odnaleziony w Suzie relief z glazurowanej cegły, przedstawiający geniusza adorującego palmę daktylową – święte drzewo. Niedaleko Suzy, w Duruntasz (Czoga Zanbil), odnaleziono też ziggurat z XIII w. p.n.e. Tę pięciokondygnacyjną budowlę, otoczoną podwójnym murem z siedmioma bramami, wzniósł król Untaszgal. Budowla różni się od zigguratów wznoszonych w Mezopotamii. Był to masywny budynek z wieloma komnatami. Schody zbudowane były w klatkach schodowych, a nie w postaci ramp. Ściany zigguratu lub świątyni pokrywały płyty z glazurowanej terakoty. Bram strzegły rzeźby zwierząt. Z wykopalisk tego okresu pochodzi też brązowa statuetka kobiety oraz płytka przedstawiająca obrzęd związany z wschodzącym słońcem. Na płytce umieszczono akadyjski napis "wschód słońca" lecz obrzęd nie jest związany ze znanymi wierzeniami Mezopotamii. Z czasów wojen prowadzonych przez Elam z Babilonią pochodzą odnalezione na tym terenie zabytki sztuki babilońskiej (m.in. stela z Kodeksem Hammurabiego, stela Naramsina).

    Dodano: 15.06.2011. 00:19  


    Najnowsze