• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe odkrycia archeologów w Weklicach

    16.03.2010. 12:55
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Importowaną biżuterię z Sambii wykonaną ze stopów miedzi oraz kompletnie zachowane naczynia szklane z Cesarstwa Rzymskiego odkrył w Weklicach (gm. Elbląg) zespół archeologów kierowany przez Magdalenę Natuniewicz-Sekułę z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie. To największe w Europie stanowisko kultury wielbarskiej.

    Cmentarzysko w Weklicach funkcjonowało od I do początku IV wieku n.e. i jest łączone z obecnością społeczności kręgu kultur gockich. Przez archeologów ludność ta określana jest jako kultura wielbarska.

    Podczas ostatnich sezonów prac archeolodzy znaleźli 4 kompletnie zachowane naczynia szklane, sprowadzone z Cesarstwa Rzymskiego w II-III wieku n.e.

    "Nasze znaleziska są bardzo rzadkie, gdyż jak dotąd z żadnego stanowiska kultury wielbarskiej nie jest znana tak duża liczba naczyń szklanych" - wyjaśnia Natuniewicz - Sekuła.

    W dwóch grobach, zawierających po jednym naczyniu szklanym, odkryto też bogate wyposażenie w postaci przedmiotów wykonanych ze stopów miedzi, kruszców i naczyń glinianych. Jeden z grobów zawierał dwa naczynia szklane i komplet brązowych naczyń także importowanych z terenów Cesarstwa Rzymskiego, służących jako serwis do picia wina. Dodatkowo archeolodzy znaleźli ostrogi - to bardzo rzadko spotykane artefakty wśród wyposażenia grobów ludności kultury wielbarskiej, wiązane z wyposażeniem wojownika - jeźdźca.

    W najuboższym z opisywanych pochówków zachowały się pozostałości drewnianej szkatułki, w której wnętrzu umieszczono jedno ze szklanych naczyń.

    Wielkim zaskoczeniem dla ekipy badawczej było odkrycie importów z Sambii.

    "Oczywiste było dla nas, że osada, której mieszkańcy założyli cmentarzysko w Weklicach, powstała i funkcjonowała ze względu na handel bursztynem z mieszkańcami Sambii. Mimo to, jak dotąd nie udało się nam znaleźć żadnych gotowych wyrobów z tego rejonu" - mówi kierowniczka badań.

    Biżuterię w postaci masywnych paciorów, wykonaną ze stopów miedzi, znaleziono w pochówku szkieletowym wspólnie z typowymi w tym rejonie bursztynowymi zabytkami kultury wielbarskiej. To pierwsze tego rodzaju znane archeologom importy z Sambii zlokalizowane na terenie zajmowanym przez przedstawicieli kultury wielbarskiej.

    Podczas ostatnich sezonów prac archeologicznych badacze zidentyfikowali również nietypową dotąd formę grobów, do których dokładano dodatkowe ciała już jakiś czas po pierwszym pochówku.

    Osada, której ludność użytkowała cmentarzysko leżała kilkadziesiąt metrów od niego, nad ówczesnym brzegiem Zalewu Wiślanego (obecnie jezioro Drużno), ale jak dotąd nie została przebadana, ze względu na brak wystarczających funduszy. Jednak tylko dzięki zabytkom towarzyszącym pochówkom archeolodzy ustalili, że jej mieszkańcy trudnili się na szeroką skalę handlem dalekosiężnym - zarówno z Cesarstwem Rzymskim i Sambią, jak i Skandynawią. Handlowi sprzyjała doskonała lokalizacja w basenie Bałtyku - łodzie handlarzy przepływały przez drożną 2000 lat temu Mierzeję Wiślaną.

    Cmentarzysko w Weklicach zasłynęło za sprawą znajdowanej w grobach dużej liczby biżuterii wykonanej z kruszców (srebra i złota), bursztynu, wyrobów z żelaza czy brązu. Do ostatniego sezonu udało się znaleźć ponad 3,5 tys. zabytków tego typu.

    Jak pokazały badania, podczas całego, kilkusetletniego okresu funkcjonowania cmentarzyska ludność grzebała zmarłych na dwa sposoby. Archeolodzy zidentyfikowali groby ciałopalne w glinianych naczyniach - popielnicach oraz inhumacje, czyli pochówki szkieletowe.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e. Cmentarzysko z kręgami kamiennymi w Grzybnicy - stanowisko archeologiczne położone ok. 3 km na północ od wsi Grzybnica, niedaleko Koszalina, pochodzące z I-III wieku. Na porośniętym lasem terenie widoczne są kręgi kamienne i kurhany. Odkryte przez archeologów przedmioty z wyposażenia grobów należą do kultury wielbarskiej. Grupa gustowska - kultury epoki żelaza, nad dolną Odrą. Nazwa tej kultury pochodzi od eponimicznego stanowiska Gustow na Rugii. W inwentarzu i tradycjach ludności grupy gustowskiej widoczne są wpływy kultury wielbarskiej, które wyrażają się w obrządku birytualnym, gdzie zmarłych chowano w kłodach i nie wyposażano ich w narzędzia. Sięgały tu również wpływy ludności nadłabskiego kręgu kulturowego - formy zapinek, formy naczyń zdobionych radełkiem.

    Brąchnówko (cmentarzysko) – cmentarzysko ludności kultury pomorskiej z od ok. IV wieku p.n.e. oraz Gotów i Gepidów z I-III wieku. Na cmentarzysku były kręgi kamienne i inne konstrukcje kamienne. Wydobyte jednak z ziemi zabytki należą w lwiej części do ludności kultury pomorskiej. Bardzo trudno zlokalizować miejsce gdzie kiedyś było cmentarzysko. Mówią o tym dzisiaj sporządzone kiedyś przez archeologa plany. Cmentarzysko w Odrach – cmentarzysko kultury wielbarskiej przypisywane wędrówce Gotów i Gepidów ze Skandynawii nad Morze Czarne. Cmentarzysko leży na wschodnim brzegu Czarnej Wody w pobliżu wsi Odry i zajmuje 16,91 hektarów na terenie rezerwatu przyrody Kamienne Kręgi. Obejmuje 10 kręgów kamiennych i 29 kurhanów, czasem ze stelą.

    Stanowisko archeologiczne w Lăpuş – cmentarzysko z okresów brązu D i prawdopodobnie również Hallstatt A1. Odkryto na nim kilkadziesiąt grobów kurhanowych, wysokich na 5 metrów i o średnicy od 20 do 100 metrów. Były to groby ciałopalne, bezpopielnicowe. Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej.

    Stanowisko archeologiczne w Lăpuș – cmentarzysko z okresów brązu D i prawdopodobnie również Hallstatt A1. Odkryto na nim kilkadziesiąt grobów kurhanowych, wysokich na 5 metrów i o średnicy od 20 do 100 metrów. Były to groby ciałopalne, bezpopielnicowe. Grupa olsztyńska- wchodziła w skład kręgu kultur zachodniobałtyjskich. Stanowiska tej kultury występowały od V wieku n.e., a rozwijały się w VI-VII w. n.e. na terenach Pojezierza Mazurskiego oraz na terenach gdzie wcześniej występowały stanowiska kultury bogaczewskiej oraz niewielka część terenów kultury wielbarskiej. Powiązani z plemieniem Galindów

    Młynówka – pagórek na wyspie Wolin, oddalony od centrum miasta Wolina o ok. 1 km w kierunku północnym. Archeolodzy odkryli tu cmentarzysko birytualne z IX– XII wieku z bogato wyposażonymi grobami m. in. w inwentarzu znajdowały się paciorki i inne ozdoby, naczynia ceramiczne i nieceramiczne (misa wykonana z brązu), tzw. pisanka, lunula. Wśród grobów ciałopalnych można wymienić takie typy jak: jamowe, popielnicowe i typu Alt Käbelich (nie zawierały urn).

    Kultura zachodniobałtyjska - inaczej krąg kultur zachodniobałtyjskich. Stanowiska tej kultury znane są na północny wschód od kultury wielbarskiej i przeworskiej, między rzekami Pasłęką i Niemnem. Występowały od przełomu er, aż do połowy V. wieku.

    Cmentarzysko to termin w archeologii oznaczający pozostałość po miejscu, gdzie ludność chowała swoich zmarłych (nazywane tak w odróżnieniu od dzisiejszych cmentarzy). Groby na cmentarzyskach mogą być np. szkieletowe lub ciałopalne- jamowe lub popielnicowe, płaskie lub kurhanowe. Carrowmore (irl. An Cheathrú Mhór) – jedno z 4 dużych cmentarzysk megalitycznych z grobami korytarzowymi w Irlandii. Pozostałe cmentarzyska to: cmentarzysko w dolinie rzeki Boyne (Newgrange, Knowth i Dowth), Loughcrew i Carrowkeel. Carrowmore charakteryzuje się największą koncentracją grobów, chociaż tutejsze groby są mniejsze i prostsze w konstrukcji niż znane z innych irlandzkich miejsc. Cmentarzysko zajmuje obszar ponad 1 km². Część grobów stoi na prywatnych gruntach. Obecnie około 30 różnie zachowanych grobów jest rozmieszczonych wokół grobowca centralnego (nr 51). Groby zostały ponumerowane przez George’a Petriego podczas tworzenia pierwszego "Ordnance Survey of Britain and Ireland" w 1837 r. W tamtym czasie musiało istnieć więcej grobów (przynajmniej 25), a obecne luki w numeracji wskazują, że część z nich uległa zniszczeniu. System numeracji Petriego jest używany do dziś.

    Żyzne ziemie lessowe, łagodny klimat, umiarkowane opady, krótkie zaleganie pokrywy śnieżnej, zawsze sprzyjały rolnictwu. Jego ślady, zarówno na Dolnym Śląsku, jak i w okolicach Chojnowa sięgają bardzo odległych czasów. W neolicie, na 4000 do 1800 lat przed naszą erą, plemiona koczownicze znalazły tu warunki do osiedlenia się i zmiany trybu życia na osiadły. Rozwijała się hodowla, prymitywna uprawa roślin, garncarstwo, tkactwo i prymitywne górnictwo. Świadczą o tym kamienie i toporki oraz ułamki naczyń odkryte przez archeologów w okolicach Chojnowa i Rokitek. Za czasów kultury unietyckiej (1700-1450 p.n.e.) pochodzi m.in. miedziana spiralna bransoleta, wyorana w 1926 roku na polu położonym na wschód od miasta. Ciągłość osadniczą potwierdzają również inne odkrycia archeologiczne. Kulturę łużycką (1300-400 p.n.e. dokumentują tzw. Halsztackie Groby z Chojnowa – najbogatsze tego typu znalezisko na terenie Śląska Środkowego. W 1968 r. odkryto koło Czernikowic cmentarzysko z 65 zespołami grobowymi z młodszego (ok. 1000-800 p.n.e.) i najmłodszego (ok. 800-650 p.n.e.) okresu epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. Kultura Salinar jest jedną z kultur andyjskich okresu formacyjnego, następczyni kultury Capisnique powstałej ok. XVIII w. p.n.e. Czas jej trwania określany jest na okres od 200 p.n.e. do 200 r. Została odkryta przez Larco Hoyle w 1941 r. w pobliżu El Salinar w dolinie Chicama w północnej części Peru. W odkrytej nekropolii natrafiono na ok. 200 miejsc pochówku. Odnalezione groby miały kształt elipsoidy. Zmarłych układano w nich w pozycji wyprostowanej, na prawym boku. Wśród darów natrafiono na żywność, ceramikę, wyroby ze złota. Kultura Salinar bezpośrednio poprzedza kulturę Mochica, stąd forma wielu wyrobów zbliżona jest do kształtu ceramiki Moche (naczynia o podwójnym wlewie połączonym mostkiem). Dekoracje wykonywane były metodą nacinania lub malowania. Powtarzającym się motywem są linie łamane, faliste, gwiazdy i pętle. Występowały także postacie zwierząt i ludzi. W tym też okresie powstały zaczęły powstawać naczynia z scenami erotycznymi. Kolorystyka ceramiki to barwy ziemi: od koloru pomarańczowego do beżowego.

    Dodano: 16.03.2010. 12:55  


    Najnowsze