• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe odkrycia Polaków w pustelni koptyjskiej

    09.06.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Znaki poświadczające praktyki magiczne sięgające pogańskich czasów grecko-rzymskiego Egiptu odkryli polscy archeolodzy w czasie wykopalisk w koptyjskim eremie w Gurna w Górnym Egipcie. W czasie prac odsłonięto dwa grobowce faraońskie, które mnisi koptyjscy zaadoptowali na eremy - pustelnie - poinformował Tomasz Górecki z Muzeum Narodowego w Warszawie, szef badań misji działającej w ramach Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.

    W jednym z nich duchowni urządzili w VI wieku kaplicę, która funkcjonowała być może 200 lat. Wewnątrz niej archeolodzy natknęli się na niskie, murowane ławy, na których zapewne siadywali zebrani mnisi w czasie wspólnej modlitwy.

    "Przy wejściu do eremu odkryliśmy posadzkę mozaikową wykonaną z płytek kalcytowych, z motywem krzyża łacińskiego. Naszą szczególną uwagę zwrócił również niedbale namalowany znak na kamiennym progu przy wejściu do pomieszczenia: tworzą go dwa przecinające się krzyże równoramienne, czyli greckie. Podobne znaleźliśmy również wydrapane na tynku pokrywającym ścianę eremu i na posadzce wapiennej w jego głębi" - powiedział Górecki.

    Zdaniem archeologa, niedbale narysowanym znakom należy przypisać znaczenie apotropaiczne - chroniące przed złymi mocami. Świadczy o tym ma zarówno sposób wykonania symboli, jak i ich lokalizacja.

    "Chociaż magia była przez Kościół zakazana, to była jednak obecna w życiu codziennym chrześcijan. Odeszli magowie, ale w życiu codziennym trwały - wykonywane czasem odruchowo, niedbale - gesty i znaki, do których przywiązywano znaczenie" - uważa naukowiec.

    Schematycznie wykonane znaki, nawiązujące do niektórych rodzajów krzyża, które w wielu budowlach koptyjskich rzeźbiono na progu, odrzwiach i nadprożach nie mogą, zdaniem archeologa, mieć wyłącznie znaczenia dekoracyjnego. W takich miejscach umieszczano już w czasach przedchrześcijańskich znaki mające chronić dom i jego mieszkańców przed niebezpieczeństwem i zapewnić spokój. Oprócz krzyży stosowano czasem rozety lub kwadraty z przekątnymi.

    "Często badacze traktują te elementy jako dekoracyjne, choć analizowane w dobrze udokumentowanym kontekście często nabierają znaczenia symbolicznego. Miejsce umieszczenia znaków w eremie, ich dobór i sposób wyobrażenia wskazują raczej na ich magiczny rodowód. Przez swoje podobieństwo do krzyża znaki te były tolerowane i miały łatwiejszy dostęp do sakralnej przestrzeni eremu" - podsumował Górecki.

    Odkrycia zagadkowych znaków dokonano w 2007 roku, ale dopiero niedawno kierownik badań, po dogłębnych studiach nad nimi, zaproponował ich interpretację. Swoje ustalenia zaprezentował m.in. na majowej konferencji w Krakowie "Pogranicza chrześcijaństwa".

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Znaki i sygnały drogowe w Polsce – zgodnie z ustawą "Prawo o ruchu drogowym" znaki drogowe dzielą się na pionowe i poziome. Pionowe znaki to te, które umieszczane są w postaci pionowej tarczy (trójkątnej, okrągłej lub prostokątnej) przy drodze albo nad drogą (niekiedy namalowane są na przydrożnych ścianach). Znaki poziome to takie, które namalowane są bezpośrednio na jezdni, zazwyczaj białą (czasem – żółtą) farbą odporną na ścieranie przez koła pojazdów. Polskie znaki drogowe na ogół są niemal identyczne ze znakami spotykanymi w innych krajach Europy; odróżniać je mogą od siebie szczegółowe rozwiązania dotyczące rozmiarów znaków, odcieni używanych kolorów albo kształtu symboli. Znaki ostrzegawcze – znaki drogowe uprzedzające o miejscach na drodze, w których występuje lub może występować niebezpieczeństwo, oraz zobowiązujące uczestników ruchu do zachowania szczególnej ostrożności. Skrócenia przez znak specjalny, to trzeci - po suspensji i kontrakcji - najbardziej skomplikowany rodzaj abrewiacji średniowiecznych. Znaki specjalne wywodzą się not tyrońskich, lecz stosowały także reguły suspensji oraz kontrakcji. Znaki specjalne – podobnie jak noty tyrońskie – powstały z przekształcenia liter łacińskich lub też ich charakterystycznych części. J. Szymański proponuje podział specjalnych na znaki właściwe i znaki niewłaściwe. Znaki specjalne właściwe mają dość precyzyjnie przypisane znaczenie fonetyczne, choć – wobec dużej swobody pisarzy średniowiecznych – zdarzają się odstępstwa od zasad. Znaki specjalne niewłaściwe nie mają stałego znaczenia, lecz zmienne: w zależności od pozycji, w jakiej się znajdują i litery, przy której stoją, mogą oznaczać różne zgłoski, sylaby czy litery usunięte z wyrazu.

    Znaki poziome – znaki umieszczone na nawierzchni drogi w postaci linii, strzałek, napisów i innych symboli związane z oznaczaniem określonych miejsc na drodze. Znaki drogowe poziome są barwy białej lub żółtej. Jeżeli na drodze są umieszczone znaki barwy białej i żółtej wskazujące różny sposób zachowania, to kierujący jest obowiązany stosować się do znaków barwy żółtej. Umieszczone na jezdni punktowe elementy odblaskowe barwy czerwonej wyznaczają prawą krawędź jezdni. Lewa krawędź jezdni oraz pasy ruchu mogą być oznaczone punktowymi elementami odblaskowymi barwy białej lub żółtej. Znaki zakazu - znaki drogowe wyrażające ustalenia organizacji ruchu w postaci ograniczenia poruszania się pojazdów lub zabronienia wykonania określonych manewrów.

    Krzyż celtycki (ang. Celtic Cross) - forma krzyża, od wieków znana wyznawcom religii przedchrześcijańskich, w którym czteroramienny krzyż umieszczony jest w okręgu, symbolizującym celtyckie wianki, tzw. ruta. Współcześnie (mimo swego przedchrześcijańskiego pochodzenia) krzyż celtycki jest jedną z form krzyża akceptowanego przez Kościół katolicki jako religijny symbol chrześcijan. Przede wszystkim stał się on jednak charakterystyczny dla celtyckiego chrześcijaństwa. Mimo to jest również spotykany w ofercie tzw. sklepów ezoterycznych jako amulet lub talizman. Znaki kartograficzne to umowny zestaw znaków używanych na mapie, służący do przedstawiania różnych zjawisk, zdarzeń i obiektów. W zależności od dokładności i rodzaju mapy są różne znaki. Znaki kartograficzne przeważnie utożsamia się z sygnaturową metodą prezentacji kartograficznej Przykładowe znaki kartograficzne to: rzeka (niebieska linia), las (zielona przestrzeń) lub np. hotel (litera H w domku). Do znaków kartograficznych zalicza się również m. in. poziomice.

    Symbolika chrześcijańska – znaki, słowa, obrazy, gesty i czynności stanowiące symbole charakteryzujące chrześcijaństwo. Szczególnymi symbolami są Symbole Apostolskie. Znaki dodatkowe – takie znaki drogowe, które przeznaczone są dla określonych grup pojazdów lub znajdują się przed przejazdami kolejowymi, wyrażające ustalenia organizacji ruchu lub pełniące funkcję informacyjną.

    Znaki drukowalne – wszystkie znaki występujące w tekście zapisanym cyfrowo (komputerowo), które widać na ekranie monitora i w druku. Są to wszystkie znaki oprócz spacji, tabulatorów i innych znaków sterujących (kodów sterujących), które mają bezpośredni wpływ na wygląd treści publikacji, jak np. znak przeniesienia wyrazu, znak wymuszenia nowego wiersza, lub znak początku kolejnego akapitu.

    Znaki kierunku i miejscowości - znaki drogowe wyrażające ustalenia organizacji ruchu w postaci drogowskazów wskazujących kierunek gdzie jest dana miejscowość, dzielnica, miejsca publiczne, atrakcje turystyczne i inne miejsca do których można się zorientować, ale głownie prowadzą do innych miast.

    Wieloznacznik, symbol maski, znak globalny, metaznak, symbol wieloznaczny – nazwa symbolu stosowanego w informatyce w procedurach wyszukiwania ciągów znaków w dokumentach tekstowych i w zbiorach informacji o charakterze tekstowym. Wieloznaczniki używane są do konstruowania wzorców wyszukania (tzw. masek), w których symbol wieloznaczny zastępuje jeden lub więcej znaków pisarskich (tj. nie tylko litery i cyfry, ale także inne znaki występujące w tekstach – interpunkcyjne, matematyczne itp.).

    Dodano: 09.06.2011. 00:19  


    Najnowsze