• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe odkrycie Polaków na terenie łaźni rzymskiej w Novae

    09.11.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Przemyślany system kanałów odprowadzających wodę i pomieszczenie sauny znaleźli archeolodzy w obozie legionowym w Novae (Bułgaria) w ramach działań Międzynarodowej Interdyscyplinarnej Ekspedycji Archeologicznej Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Tegoroczne badania miały na celu prześledzenie i odtworzenie siatki przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych na terenie wielkiej łaźni legionowej z II wieku n.e., którą polscy badacze szczególnie intensywnie odkrywali w ciągu ostatnich czterech lat.

    "W trakcie tegorocznej kampanii znaleźliśmy kolejne odcinki kanałów odprowadzających zużytą wodę oraz inne nieczystości, zarówno z basenów łaźni jak i latryny" - relacjonuje dr Andrzej B. Biernacki, kierownik projektu.

    W jednym z pomieszczeń łaźni odkryto marmurową płytkę wotywną z reliefem przedstawiającym dwóch jeźdźców na koniach. Najprawdopodobniej należy ją wiązać z popularnym wśród legionistów rzymskich, kultem Dioskurów - Kastora i Polluksa (ubóstwionymi herosami, opiekunami żołnierzy). "Jest to pierwsze znalezisko tego typu poświadczające występowanie kultu Dioskurów na terenie Novae" - podkreśla kierownik badań.

    Badania potwierdziły, że Rzymianie z niezwykła starannością podchodzili do problemu wykorzystania wody do celów użytkowych. Woda sprowadzana specjalnym akweduktem do wielkiej łaźni legionowej w Novae, rozprowadzana była do poszczególnych pomieszczeń łaźni rurociągami glinianymi lub ołowianymi.

    Tegoroczne wykopaliska wykazały, że po wykorzystaniu w basenach do kąpieli, brudna woda kierowana była do latryny, starannie przemyślanym systemem kanałów ściekowych, którą oczyszczała i wypłukiwała z nieczystości organicznych. W ich wnętrzu naukowcy natrafili na niezwykle bogaty zbiór kilkuset fragmentów naczyń szklanych. Wśród nich dominują butelki, niewielkie dzbanuszki, naczynia perfumeryjne, flasze i czarki służące do przechowywania olejków oraz pachnideł przeznaczonych do namaszczania ciała po odbytej w łaźniach kąpieli oraz masaży.

    W dalszym etapie wodę, po jej wtórnym wykorzystaniu kierowano do centralnego ulicznego kanału ściekowego. Ten znajdował się pod kamienną nawierzchnią najbliższej ulicy. Stąd woda wraz z nieczystościami trafiała bezpośrednio na zewnątrz murów obronnych obozu i miasta do pobliskiego Dunaju.

    W północnej części kompleksu łaźni archeolodzy odnaleźli nietypową, okrągłą w planie konstrukcję o średnicy ok. 2,5 m.

    "Jej charakter, jak i lokalizacja w pobliżu dużego pieca - praefurnium, służącego do ogrzewania wody i powietrza, skłaniają nas do określenia jej jako sudatorium. Było to pomieszczenia służące do gorącej kąpieli, typu sucha sauna, wymuszającej silnie pocenie się człowieka wyłącznie na skutek uzyskiwanej tam temperatury" - wyjaśnia dr Biernacki.

    W trakcie prac wykopaliskowych znaleziono również szereg przedmiotów codziennego użytku. Są wśród nich elementy biżuterii z brązu, nity i aplikacje. Uwagę badaczy zwróciła dobrze zachowana kościana rękojeść, prawdopodobnie łyżeczki używanej do celów kosmetycznych. Odkryto także znakomicie wykonany i zachowany marmurowy kapitel koryncki, prawdopodobnie sprowadzony z kamieniołomów i warsztatów w Prokonessos (wyspy na morzu Marmara).

    Poznańscy archeolodzy badają Novae od ponad czterdziestu lat, natomiast od 2008 roku w ramach projektu naukowo-badawczego finansowanego przez MNiSW. W międzynarodowym zespole kierowanym przez dr. Andrzeja B. Biernackiego biorą udział, oprócz naukowców i studentów z UAM, architekci z Politechniki Wrocławskiej archeolodzy z Bułgarii - dr Pavlina Vladkova i dr Evgenia Genczeva z Instytutu Archeologii Bułgarskiej Akademii Nauk oraz Ukrainy - dr Elena Klenina z Narodowego Rezerwatu Chersonez Taurydzki w Sewastopolu.

    W trakcie tegorocznej kampanii dołączyła do nich grupa archeologów z warszawskiej firmy ARC-PHOTO. Jej pracownicy wykonali ponad 100 zdjęć lotniczych zespołu architektonicznego wielkiej łaźni legionowej i kompleksu biskupiego w Novae przy użyciu balonu wypełnionego helem. Zdjęcia zostaną wykorzystane do końcowej analizy architektonicznej i przestrzennej wielkiej łaźni legionowej w Novae.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Khlong lub klong (taj. คลอง) – wodny kanał transportowy w Tajlandii. Klongi służą także jak miejsce handlu (tzw. pływający bazar), kąpieli oraz odprowadzania nieczystości. Tego typu kanały łączą się z rzeką, dzięki czemu woda w nich nie stoi, co ułatwia utrzymanie higieny. Prysznic lub natrysk - urządzenie służące do kąpieli, polegającej na polewaniu się wodą wypływającą z instalacji wodociągowej przez specjalne sitko, mające na celu rozbicie strumienia wody na drobne kropelki. Jednocześnie mianem tym określa się wydzieloną część pomieszczenia kąpielowego, zaopatrzoną w brodzik z odpływem, służącą do kąpieli natryskowej. Novensia - rocznik naukowy wydawany przez Uniwersytet Warszawski od 1989 roku. Wydawcą jest Ośrodek Badań Archeologicznych UW. Publikacje w nim zawarte dotyczą wyników prac archeologicznych w miejscu dawnego rzymskiego obozu w Novae nad Dunajem w dzisiejszej Bułgarii. Artykuły są publikowane w języku polskim, angielskim, bułgarskim, niemieckim i francuskim. Redaktor naukowy - Ludwika Press.

    Bateria wodociągowa – system (zwykle dwóch) zaworów, stanowiących całość, służących do zasilania w wodę bieżącą urządzeń sanitarnych będących wyposażeniem łazienki, kuchni lub pralni. Służących również do regulacji nasilenia wypływu, oraz temperatury wody (mieszanie wody gorącej z zimną w jednym strumieniu). Frigidarium – jedno z pomieszczenie starożytnych term rzymskich, gdzie znajdował się basen z zimną wodą. Korzystano z nich zaraz po kąpieli w basenie z gorącą wodą.

    Termy cesarskie w Trewirze – wybudowane w Trewirze za panowania cesarza Konstancjusza I, to jeden z największych zespołów łaźni rzymskich powstałych w Cesarstwie rzymskim. Do czasów obecnych zachowały się ruiny pomieszczenia do kąpieli gorących (Caldarium) oraz podziemnego systemu ogrzewania. Order Łaźni (pełna nazwa ang.: The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż 1128. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).

    Wawrzyniec z Novae (Laurentius Mellifiluus, V wiek) – łaciński pisarz, biskup Novae (Moesia Inferior). Autor homilii O pokucie (De paenitentia) – inna nazwa to O dwóch zasadach (De duobus temporibus), oraz O jałmużnie (De eleemosyna). Homilia O niewieście kananejskiej jest wolnym tłumaczeniem homilii Jana Chryzostoma. Akwedukt (łac. aquae ductus, ciąg wodny) – kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego. Może być umieszczony na arkadach przeprowadzonych nad rzekami lub nierównościami terenu. Akweduktem nazywany jest również most kanału wodnego.

    Szara woda – Europejska Norma 12056-1 definiuje szarą wodę jako wolną od fekaliów zabrudzoną wodę. W praktyce jest to nieprzemysłowa woda ściekowa wytwarzana w czasie domowych procesów takich jak mycie naczyń, kąpiel czy pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do powtórnego wykorzystania. W tradycyjnym gospodarstwie domowym 50—80% wody ściekowej może być wykorzystanej jako szara woda. Do wykorzystania nadaje się niemal cała woda, jakiej używa się w domu, z wyjątkiem wody po spłukaniu toalet. Szara woda znacznie różni się od wody powstałej po spłukaniu ubikacji zarówno ilością, jak i różnorodnością zawartych w niej chemikaliów i bakterii (od odchodów po toksyczne środki chemiczne). Szara woda zawdzięcza swą nazwę mętnemu wyglądowi oraz statusowi, który nie kwalifikuje jej jako wody czystej pitnej ani też jako wody silnie skażonej. Zgodnie z powyższą definicją, jeśli szara woda zawiera znaczące ilości odpadów kuchennych czy też silne środki chemiczne, należy ją zakwalifikować jako ściek.

    Piec kaflowy – rodzaj pieca akumulacyjnego. Do niedawna służył jedynie do ogrzewania pomieszczeń. Obecnie pozwala na ogrzewanie zarówno pomieszczeń przez bezpośrednie promieniowanie ciepła jak i przy zastosowaniu płaszcza wodnego (do 60% sprawności) lub wymiennika ciepła (do 40% sprawności) do ogrzewania wody. Woda zgromadzona w zbiornikach buforowych może być używana jako cwu (ciepła woda użytkowa) jak i służyć do ogrzewania domu (mieszkania) w instalacji centralnego ogrzewania.

    Novae – stanowisko archeologiczne położone nad Dunajem w północnej Bułgarii, ok. 4 kilometry na wschód od współczesnego miasta Swisztow. Ważne centrum militarne (obóz legionowy, twierdza) a później cywilne (miasto) leżące w rzymskiej prowincji Mezja Dolna (Moesia Inferior). Frederic Augustus Thesiger, 2. baron Chelmsford GCB, GCVO, (ur. 31 maja 1827 – zm. 9 kwietnia 1905) − generał brytyjski, znany szczególnie jako dowódca w wojnie brytyjsko-zuluskiej 1879. Środkowa kolumna jego armii została na skutek jego błędów pokonana w bitwie pod Isandlwana, gdzie Zulusi odnieśli wspaniałe zwycięstwo, zaś armia brytyjska poniosła największą klęskę w walce przeciw technologicznie słabszym siłom tubylczym. Zmazał swą winę i rozgromił przeciwnika w czasie bitwy pod Ulundi, co ostatecznie zakończyło kampanię przeciw Zulusom. W sierpniu 1879 roku został za to odznaczony Orderem Łaźni.

    Wydawnictwo Novae Res - istniejąca od 2007 roku gdyńska oficyna wydawnicza, założona przez Wojciecha Gustowskiego i Krzysztofa Szymańskiego, działająca w obrębie Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni. Novae Res wydaje przede wszystkim beletrystykę i literaturę popularnonaukową. Obecnie jest to największe wydawnictwo dziełowe w Gdyni, które opublikowało ponad 500 tytułów, a rocznie wydaje 240 nowych. W roku 2012 wydawnictwo za swoją działalność otrzymało wyróżnienie Kapituły Konkursu Mikroprzedsiębiorca Roku organizowanego przez Fundację Kronenberga i City Handlowy Naturyzm lub nudyzm – praktykowanie wspólnej nagości w miejscach specjalnie wydzielonych albo odosobnionych mające na celu zbliżenie się do życia bliższego naturze. Naturyści wypoczywają nago w warunkach, w których ubiór nie spełnia pozytywnej funkcji i przeszkadza, a więc podczas plażowania, kąpieli, korzystania z sauny i łaźni. Naturyzm ma stanowić wyraz szacunku wobec samego siebie, swojego ciała, innych ludzi i całej przyrody. Naturyści deklarują swoje proekologiczne zachowania. Zdaniem krytyków, naturyzm jest wyrazem odcięcia się od konserwatywnego spojrzenia na świat, nakładającego na ludzi normy w zakresie stroju, sposobu bycia, stosunku do nagości. Według nich naturyzm ustanawia swoje wartości dla tych podstawowych form zachowań społecznych.

    Morskie Oko we Wrocławiu (Kąpielisko Morskie Oko, Familienbad Leerbeutel See) – kąpielisko zlokalizowane na osiedlu Zalesie przy ulicy Chopina 27, w obrębie tzw. Wielkiej Wyspy. Zbiornik wodny (dawna glinianka) stanowiący podstawowy element kąpieliska położony jest w rejonie dawnego ramienia rzeki Odry, którego pozostałością jest znajdujący się obok fragment starorzeczaCzarna Woda (na zachód od kąpieliska; za Czarną Wodą znajduje się osiedle Zacisze). Na północ od kąpieliska znajduje się Wzgórze Kilimandżaro, a za nim Kanał Powodziowy. Na kanale tym, w ramach Stopnia Wodnego Zacisze wybudowano Jaz Zacisze, który do czasu wyłączenia go z eksploatacji, piętrzył wody kanału między innymi dla potrzeb regulacji i zasilania w wodę zbiornika wodnego dzisiejszego kąpieliska Morskie Oko, przy wykorzystaniu Czarnej Wody. Na wschód od obiektu rozciąga się teren zabudowy mieszkaniowej osiedla Zacisze, na południe natomiast teren szkoły i dalej z ulicą Stanisława Moniuszki pas zieleni miejskiej ciągnący się aż do Parku Szczytnickiego.

    Dodano: 09.11.2011. 00:04  


    Najnowsze