• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowe ustalenia archeologów na temat słowiańskiej obrzędowości pogrzebowej

    01.03.2012. 07:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wczesnośredniowieczny pochówek wraz z całym spalonym koniem oraz brązowymi elementami uprzęży końskiej odkryli archeolodzy w czasie badań cmentarzyska kurhanowego w Chodliku (woj. lubelskie) - poinformował PAP Łukasz Miechowicz, kierownik badań archeologicznych.


     


    Groby z pochówkami zwierzęco-ludzkimi są u Słowian bardzo rzadko spotykane, przy czym kości zwierzęce stanowią z reguły jedynie niewielką domieszkę. Odkrycie całego spopielonego zwierzęcia, zapewne spalonego na stosie razem ze zmarłych jest ewenementem.

    Analizy antropologiczne i archeozoologiczne wykazały, że na prawie 4 tys. odkrytych fragmentów słabo przepalonych kości tylko kilka jest ludzkich - najprawdopodobniej należą do mężczyzny zmarłego w wieku 30-40 lat. Reszta została określona jako szczątki konia, którego wiek udało się określić na nie więcej więcej niż 3,5 roku. Grób pochodzi z VIII-IX wieku.

    ,,Wczesnośredniowieczne pochówki ciałopalne koni są bardzo rzadkie i zupełnie nietypowe dla Słowian. Spotykamy je praktycznie wyłącznie w północno-wschodniej Rusi, na obszarze objętym osadnictwem skandynawskim oraz ugrofińskim. Nieliczne pochówki datowane na VIII-IX w. zanotowano także nad środkową Dźwiną, na obszarze dzisiejszej Białorusi gdzie osadnictwo słowiańskie spotykało się z kulturą ludów bałtyckich" - informuje Miechowicz.

    Archeolog podaje, że istnieje wzmianka w źródłach pisanych zawarta w ,,Złotych Łąkach", dziele słynnego arabskiego historyka i podróżnika z X w. Al-Masudiego, który opisuje plemię słowiańskie lokowane przez badaczy gdzieś na obszarach Słowiańszczyzny Zachodniej, którego wodzowie: ,,Palą siebie w ogniu gdy umrze im król lub wódz - i palą również jego wierzchowce".

    Archeolodzy zmienili również dotychczasową koncepcje dotyczącą konstrukcji kurhanu oraz typu pochówku. Analiza stratygrafii oraz rozrzutu szczątków kostnych wskazuje, że pierwotnie zawartość stosu ciałopalnego złożono na szczycie nasypu kurhanowego. W pewnym momencie górną część kopca zniwelowano i zsypano na boki. Wówczas też na grobie palono niewielkie ogniska, których ślady naukowcy odkryli w płaszczu kurhanu.

    ,,Być może udało nam się uchwycić nieznany element zwyczajów pogrzebowych na kształt znanej z okresów wcześniejszych, ale także z XIX-wiecznych badań etnograficznych, praktyki ponownego otwierania grobów jakiś czas po pogrzebie i dokonywania powtórnego pochówku" - przypuszcza badacz.

    W maju archeolodzy zamierzają kontynuować badania cmentarzyska.

    Łukasz Miechowicz jest archeologiem, doktorantem w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie. Podejmuje tematykę obrządku pogrzebowego Słowian oraz związaną z nim sferą duchową: wierzeniami i wyobrażeniami dotyczącymi świata pozamaterialnego. W 2010 roku naukowiec został nagrodzony stypendium naukowym tygodnika "Polityka".

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Język prasłowiański – należący do rodziny języków indoeuropejskich wspólny prajęzyk dawnych Słowian, z którego później wykształciły się poszczególne języki słowiańskie. Prasłowiańszczyzna w dziejach, to okres trwający około 2000 lat, od początków rozpadu wspólnoty bałto-słowiańskiej (ok. 1500-1300 r. p.n.e.) do rozpadu wspólnoty językowej prasłowiańskiej (VI-VII wiek n.e.). Ostateczny rozpad Prasłowiańszczyzny niektórzy autorzy przesuwają na wieki IX-X przyjmując, że język staro-cerkiewno-słowiański jest pisaną postacią jednego z dialektów prasłowiańskich obszaru bułgarsko-macedońskiego okolic Sołunia IX wieku. Rodzimowierstwo słowiańskie (czasami także słowianowierstwo) – system wierzeń etnicznych odwołujących się do tradycji przedchrześcijańskich, głównie wspólnoty słowiańskiej – czasem z elementami mogącymi wywodzić się z mitologii i legend dawnych plemion zamieszkujących obecne tereny Polski przed osadnictwem słowiańskim (lub z tym osadnictwem się przenikającymi) jak ludność germańska, bałtycka (Prusowie), czy nawet celtycka, dla których wspólnym mianownikiem była świętość natury. Zespół poglądów opartych na mitologii słowiańskiej i zachowanych obyczajach lokalnej społeczności. Demony słowiańskie – byty nadprzyrodzone, które w mitologii słowiańskiej zajmują pozycję pośrednią między bogami, a ludźmi (między sferą ziemsko-ludzką, materialną, a sferą boską, czysto duchową, czyli zajmują miejsce w sferze astralnej), o cechach na wpół ludzkich i na wpół boskich. Podobnie jak w mitologii greckiej pierwotnie pojęcie to miało charakter ambiwalentny, stanowiło zarówno pozytywne jak i negatywne określenie nadludzkiej istoty - demony są groźne, ale i dobrotliwe (jako takie pełnią na przykład funkcję duchów opiekuńczych; mogą się przyczynić do zyskania przez człowieka bogactwa i władzy, ale też do utraty zdrowia, a nawet życia). Często też pełnią także funkcję strażników, chroniących określone terytorium (np. ostępy leśne, akweny wód lub rzek). Takie demony najczęściej przedstawiano w postaci pół ludzkiej i pół zwierzęcej. Ponadto wiele wyobrażeń demonicznych odwołuje się do postaci, które na ogół są człowiekowi życzliwe, a szkodzą mu jedynie w słusznym gniewie (np. Skarbnik).

    Słownik starożytności słowiańskich: encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych – kilkutomowy słownik, dotyczący dziejów szeroko pojętej Słowiańszczyzny do końca XII wieku. Barwy pansłowiańskie. Kolorami panslawizmu są czerwień, błękit i biel. Barwy te widnieją na flagach większości krajów słowiańskich oraz tych krajów, w których narody słowiańskie lub słowiańskojęzyczne stanowią większość. Mają one symbolizować postulowaną przez panslawizm koncepcję wspólnych korzeni Słowian. Barwy te zostały przyjęte podczas I zjazdu wszechsłowiańskiego w Pradze w 1848.

    Rezerwat Archeologiczny w Będkowicachrezerwat obejmujący wczesnośredniowieczny zespół osadniczy, składający się z cmentarzyska kurhanowego (VIII-IX w.) i grodziska (VIII-XI w.). Znajdują się w nim również ślady osady (VIII-XIII w.) wraz z dwiema zrekonstruowanymi chatami. Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie - festiwal, który co roku odbywa się w Lądzie, przy zrekonstruowanym grodzie wczesnośredniowiecznym oraz w lądzkim klasztorze. Teren oraz najbliższe otoczenie grodu stanowią scenerię, w której organizatorzy przybliżają dorobek wczesnośredniowiecznej Polski i Słowiańszczyzny. W ciągu dwóch dni prezentowane są dawne rzemiosła, pokazy uzbrojenia i walk, inscenizacje historyczne, sceny z życia codziennego dawnych Słowian oraz zajęcia edukacyjne dla dzieci. Podczas IV już festiwalu odbywały się także koncerty muzyki dawnej (koncert zespołu „Kwartet Jorgi”, zespołu „Abalienatus”, koncert międzynarodowej grupy "Schola Teatru Węgajty”, koncert zespołu „Percival” z Lubina, zespołu „Redlin" z Jastrzębiej Góry, a także występ „Swarzęckiej Orkiestry Flażoletowej Muzyka i Taniec”).

    Rodzimowierstwo słowiańskie (czasami także słowianowierstwo) – system wierzeń etnicznych odwołujących się do tradycji przedchrześcijańskich, głównie wspólnoty słowiańskiej – czasem z elementami mogącymi wywodzić się z mitologii i legend dawnych plemion zamieszkujących obecne tereny Polski przed osadnictwem słowiańskim (lub z tym osadnictwem się przenikającymi) jak ludność germańska, bałtycka (Prusowie), czy nawet celtycka, dla których wspólnym mianownikiem była świętość natury. Zespół poglądów opartych na mitologii słowiańskiej i zachowanych obyczajach lokalnej społeczności. Największy powrót do wierzeń etnicznych miał miejsce w Polsce w 1037 r. w czasie powstania ludowego. Kultura dawnych Słowian: Słowianie we wczesnym średniowieczu zajmowali znaczne połacie Europy środkowej i wschodniej i pierwotnie w rodzinie języków indoeuropejskich stanowili jedną grupę z Bałtami. Co do ich prasiedziby istnieje wielka rozbieżność poglądów, ale współcześnie większość badaczy skłania się, by poszukiwać jej w północnym dorzeczu Dniepru i Desny. W Europie od połowy XIX wieku nauki historyczne dążyły do ustalenia cech kultury słowiańskiej. W późniejszych badaniach (druga połowa XX wieku) badacze doszli do przekonania, że po ustaniu wędrówki ludów nie było już jednolitej kultury Słowian. Historycy zajmujący się ustaleniem cech kultury słowiańskiej to przede wszystkim Aleksander Brückner i Lubor Niederle. Badacze rosyjscy, lansujący idee panslawizmu, jak Bazylow, Dowżienok, Grekow, Juszkow lub Koropatkin starali się dowieść, że kultura słowiańska miała swe początki na wschodzie, ale twierdzenia te nie znalazły potwierdzenia w dokumentach ani źródłach archeologicznych.

    Bogusław, Bogosław, Bohusław, Bogsław — staropolskie imię męskie złożone z członów Bogu- ("Bóg", "Boga", ale pierwotnie "los, dola, szczęście") i -sław ("sława"). Być może znaczyło pierwotnie "ten, który sławi los", a później "sławiący Boga". Jest to jedno z niewielu słowiańskich imion, które są znane we wszystkich językach słowiańskich, w Polsce notowane od początku XIII wieku. Dość popularne w średniowieczu, kiedy imię to zanotowano u około 700 osób, i w czasach nowożytnych; spadek popularności przeżywało jedynie w XVI wieku

    Moinwidzi (Moinvinidi) - plemię słowiańskie zamieszkujące między rzeką Menem a Radęcą w diecezji Wirzburskiej (Górna Bawaria) pod koniec VIII wieku. Należeli do grupy Słowian zachodnich, którzy w VI i VII wieku n.e. wyruszyli w kierunku zachodnim (nad Łabę, Salę, Men i Radęcę). Stosunkowo szybko zostali pobici przez Karola Wielkiego a opanowane przez nich ziemie przyłączone do jego państwa.

    Pismo słowiańskie, pismo prasłowiańskie – hipotetyczne pismo, które miało być używane przez Słowian przed opracowaniem i wprowadzeniem głagolicy oraz przyjęciem (przez Słowian zachodnich) alfabetu łacińskiego. Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e.

    Świetlana, Swietłana - żeńskie imię pochodzenia słowiańskiego. Stanowi ona literackie tłumaczenie greckiego imienia Fotyna na rosyjski. Oznacza jasną, świetlistą. Imię bardzo popularne w XX wieku w Rosji, na Białorusi, Ukrainie i w Bułgarii, ale spotykane także w innych krajach słowiańskich, np. na Słowacji; wcześniej nieistniejące lub bardzo rzadkie.

    Dodano: 01.03.2012. 07:33  


    Najnowsze