• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Odcisk stopy dinozaura najważniejszym odkryciem polskich paleontologów w 2011 r.

    31.12.2011. 00:40
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W Muzeum Ziemi w Warszawie natrafiono na skamieniałość dinozaura protoceratopsa z odciśniętym obok w skale śladem jego stopy. To najważniejsze odkrycie tego roku w paleontologii - uważa dr Gerard Gierliński.

    "Moim zdaniem, choć to nieskromnie stwierdzać jako współautorowi, najważniejszym znaleziskiem 2011 r. w skali światowej był szkielet protoceratopsa znaleziony wraz ze swoim śladem. Jestem badaczem kopalnych tropów, toteż to właśnie znalezisko wydaje mi się wyjątkowe w mijającym roku" - uważa paleontolog dr Gerard Gierliński z Juraparku.

    Jak wyjaśnia, dotychczas nikt nie odkrył kopalnego tropu dinozaura wraz ze szczątkami jego sprawcy. Jest to po prostu pierwsze tego typu znalezisko w historii nauki.

    Polskie odkrycie to pierwszy na świecie przypadek, kiedy można bezpośrednio powiązać tropy dinozaura z konkretnym gatunkiem. O znalezisku poinformowali naukowcy na łamach prestiżowego pisma "Cretaceous Research". Autorami publikacji są: Tomasz Singer z Juraparku w Ostrowcu Świętokrzyskim, Grzegorz Niedźwiedzki z Uniwersytetu w Uppsali, Gerard Gierliński z Juraparku oraz Martin Lockley z University of Colorado w Denver.

    "Dotychczasowe identyfikacje sprawcy śladu z konkretnym typem skamieniałego śladu łapy była efektem dedukcji, nie zaś bezdyskusyjnym obserwowalnym faktem" - podsumowuje dr Gierliński.

    Okaz protoceratopsa przez kilkadziesiąt lat przeleżał na wystawie w Muzeum Ziemi na Skarpie w Warszawie. Na odcisk natknął się student, który zajmował się szkieletem w ramach przygotowywania pracy magisterskiej.

    Protoceratops, przodek dinozaurów rogatych, to jeden z rodzajów dinozaurów, jakie najczęściej znajduje się na Pustyni Gobi w Mongolii. Ten konkretny okaz ma 80 mln lat.

    PAP - Nauka w Polsce, Krzysztof Łapiński

    tot/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Owiraptor (Oviraptor philoceratops) to niewielki teropod, którego nazwa oznacza ,,złodziej jaj lubiący ceratopsy". Jego nazwa pochodzi od tego, że pierwszą skamieniałość tego dinozaura – zmiażdżoną czaszkę, znaleziono obok rzekomych jaj protoceratopsa. Z tego powodu uznano, że owiraptor kradł jaja protoceratopsa i został zabity przez matkę broniącą gniazda. Dopiero późniejsze odkrycia szkieletów przedstawicieli rodziny Oviraptoridae wysiadujących gniazda i badania struktury rzekomych jaj protoceratopsa wykazały, że jaja odkrywane wraz ze skamieniałościami owiraptorów należały do nich, a nie do protoceratopsów. Owiraptor żył na terenach dzisiejszej Mongolii w późnej kredzie ok. 80-70 mln lat temu. Jego szczątki znalazł paleontolog Roy Chapman Andrews, a opisał Henry Fairfield Osborn w 1924. Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie (niem. Museum für Naturkunde), muzeum w Berlinie, znane także jako Naturkundemuseum, rzadziej jako Humboldt-Museum, pierwsze państwowe muzeum na świecie. W swoich zbiorach posiada kolekcję ponad 30 milionów eksponatów zoologicznych, paleontologicznych, mineralogicznych i innych. Najbardziej znanymi eksponatami są: największy zrekonstruowany i złożony szkielet dinozaura na świecie oraz najlepiej zachowany, skamieniały okaz wczesnego ptaka z rodzaju Archaeopteryx. Silezaur (Silesaurus) – rodzaj archozaura żyjącego w późnym triasie na terenie współczesnej Europy. Odkrycie skamieniałości co najmniej kilkunastu osobników pozwoliło na stosunkowo dokładną rekonstrukcję morfologii zwierzęcia, a także zbadanie mikrostruktury kości i fizjologii. Analizy te sugerują, że należał do grupy zwierząt zwinnych i aktywnych. Silezaur był prawdopodobnie średniej wielkości czworonożnym roślinożercą prowadzącym stadny tryb życia. Filogenetyczna pozycja rodzaju Silesaurus była przedmiotem intensywnych debat od chwili jego opisania. Niektórzy naukowcy klasyfikowali go jako prawdziwego dinozaura, jednak większość paleontologów uznaje go za bliską grupę zewnętrzną dinozaurów. Wszystkie znane skamieniałości należące bezsprzecznie do przedstawicieli tego rodzaju pochodzą z Krasiejowa w województwie opolskim.

    Tropy środkowodewońskich czworonogów z Zachełmia – ichnoskamieniałości odnalezione w latach 2002–2008 na terenie nieczynnego kamieniołomu w Zachełmiu, w północnej części Gór Świętokrzyskich, około 10 km na północ od Kielc. Ich wiek ocenia się na około 395 mln lat, co sugeruje, że pozostawiły je prawdopodobnie najstarsze znane czworonogi (tetrapody). Pierwsze tropy odnalazł w 2002 roku Grzegorz Niedźwiedzki. Do 2008 roku Niedźwiedzki wraz z Piotrem Szrekiem odkryli znacznie więcej śladów – w ich naukowym opisie uczestniczyli również Katarzyna i Marek Narkiewiczowie oraz Per Ahlberg. Odkrycie śladów wczesnych tetrapodów w Zachełmiu wpłynęło na zmianę hipotezy dotyczącej zarówno ewolucji tej grupy, jak i czasu pierwszego wyjścia jej przedstawicieli na ląd. Troodon – rodzaj ptakopodobnego dinozaura z rodziny troodontów (Troodontidae), żyjącego pod koniec okresu kredowego, około 70 mln lat temu. Jego nazwa oznacza „raniący ząb”. Odkryty w 1855 w Ameryce Północnej. Jego zęby posiadają charakterystyczne ząbkowania i pod niektórymi względami przypominają zęby dinozaurów roślinożernych, co sugeruje wszystkożerność troodona. Jest jednym z najinteligentniejszych znanych nieptasich dinozaurów. Jest on szeroko rozsławiony w wielu książkach popularnonaukowych jako „najinteligentniejszy dinozaur”. Znane są gniazda i embriony należące do tego zwierzęcia. Żył on w sąsiedztwie takich dinozaurów jak orodrom czy daspletozaur.

    Edwin Harris Colbert (ur. 28 września 1905, zm. 15 listopada 2001) – amerykański paleontolog i naukowiec. Otrzymał licencjat University Nebraska. Opisał wiele taksonów i odkrył kilkanaście kompletnych szkieletów dinozaura celofyza (m.in. w Ghost Ranch w Nowym Meksyku). W 1969 roku na Antarktydzie odkrył szkielet lystrozaura. W ten sposób udowodnił hipotezę dryfu kontynentów (skamieniałości tego samego dinozaura zostały odnalezione w Afryce Południowej, a lystrozaur nie był dobrym pływakiem, aby przepłynąć na inny kontynent). Muzeum Historii Naturalnej w Ogrodzieńcu – zamknięte muzeum, które mieściło się przy ulicy Elizy Orzeszkowej w starej willi pierwszych właścicieli cementowni Wiek. Posiadało ekspozycję muszli, skamieniałosci, motyli, owadów i minerałów. W muzeum znajdowały się również wierne repliki szkieletów dinozaurów. Obok muzeum mieścił się sklep z kolekcjami skamieniałości.

    Leyesaurus (od nazwiska rodziny Leyesów, której członkowie odkryli skamieniałości tego dinozaura, oraz od greckiego słowa sauros – "jaszczur") – rodzaj zauropodomorfa żyjącego na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej prawdopodobnie we wczesnej jurze. Gatunkiem typowym jest L. marayensis (epitet gatunkowy nawiązuje do Basenu Marayes–El Carrizal, na obszarze którego odkryto skamieniałości tego dinozaura), którego holotypem jest niekompletny szkielet oznaczony PVSJ 706 zachowaną niekompletną czaszką i żuchwą, pierwszymi siedmioma kręgami szyjnymi, jednym przednim i jednym środkowym kręgiem ogonowym, kawałkami lewej łopatki, kości kruczej i kości ramiennej, prawej kości łonowej i obu kości kulszowych oraz kilkoma kości stępu, śródstopia i paliczkami lewej stopy. Skamieniałości Leyesaurus odkryto w osadach formacji Quebrada del Barro w argentyńskiej prowincji San Juan.

    Dodano: 31.12.2011. 00:40  


    Najnowsze