• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pionierskie badania wczesnośredniowiecznej ceramiki

    26.11.2010. 07:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dzięki nowatorskim na gruncie polskim analizom słowiańskich naczyń ceramicznych z okresu plemiennego w VIII-X wieku z terenu Kotliny Chodelskiej, udało się ustalić ich pierwotne przeznaczenie. Analizy wykonano w Instytucie Chemii Ogólnej i Ekologicznej Wydziału Chemii Politechniki Łódzkiej przy użyciu metody chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC/MS). Badania wykonano w ramach projektu Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym w którym udział wzięli dr Joanna Kałużna-Czaplińska, Agnieszka Białek i Paweł Lis.

    W 2008 roku Muzeum Nadwiślańskie zainicjowało i sfinansowało przeprowadzenie badań próbek ceramiki - eksperymentalnej i zabytkowej - związanej z autorskim programem badawczym Warsztatów Archeologii Doświadczalnej "Pożywienie Słowian", pod kątem określenia "biomarkerów" substancji spożywczych, których ślady mogły zachować się w strukturze glinianych garnków.

    Wyniki analiz, które są pionierskie na gruncie polskim, opracowano w ubiegłym roku głównie w oparciu o publikacje anglojęzyczne. Ich wyniki oraz wnioski tyczące badań nad kulturą materialną wczesnośredniowiecznego osadnictwa na terenie Kotliny Chodelskiej będą opublikowane w tomie XI Archeologii Polski Środkowowschodniej, wydawanego przez Instytut Archeologii UMCS w Lublinie.

    "Projekt nie doszedł by do skutku, gdyby nie współpraca z Katedrą i Zakładem Bromatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Instytutem Chemii Ogólnej i Ekologicznej Wydziału Chemii Politechniki Łódzkiej" - wyjaśnia Paweł Lis, inicjator projektu.

    Program polegał na analizie zawartości organicznej próbek z naczyń ceramicznych, pochodzących z badań wczesnośredniowiecznego grodziska w Chodliku oraz replik tych naczyń, używanych podczas eksperymentów związanych z odtwarzaniem słowiańskiego pożywienia z epoki.

    "Przebadaliśmy łącznie siedem próbek. Trzy pierwsze pochodziły z naczyń wykonanych technikami stosowanymi we wczesnym średniowieczu, wykorzystywanych podczas eksperymentów. Druga grupa próbek pochodziła z czterech naczyń, które odkryto podczas badań wału środkowego grodziska w Chodliku w roku 2000, pod spaloną konstrukcją wału datowaną na 2 poł. VIII-IX wiek" - wyjaśnia Lis.

    Wyniki analiz opracowano w Katedrze i Zakładzie Bromatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w oparciu o badania własne oraz publikowane wyniki podobnych badań prowadzonych dotychczas głównie w Wielkiej Brytanii i USA. Po uwzględnieniu kontekstu archeologicznego i aktualnego stanu wiedzy na temat pożywienia Słowian zachodnich we wczesnym średniowieczu ustalono, że wyniki analiz naczyń eksperymentalnych mogą być wykorzystywane jako tło porównawcze przy analizach ceramiki zabytkowej w odniesieniu do potraw mięsnych, zbożowych i nabiału.

    "Wyniki analiz próbek naczyń zabytkowych wykazały, że jedno z nich miało kontakt głównie z mięsem ssaków, w drugim wykazały pozostałości tłuszczy roślinnych, w trzecim +biomarkery+ zasugerowały największe prawdopodobieństwo przetwarzania produktów zbieractwa: roślin korzeniowych, bulwiastych oraz jagód. Ostatnie z badanych naczyń mogło mieć związek z produktami mlecznymi" - mówi archeolog.

    Jak dodaje, trzy ostatnie z wymienionych próbek wskazywały, że wiązane z nimi surowce spożywcze były w nich przetwarzane poprzez ogrzewanie.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Informacja geologiczna - dane i próbki geologiczne wraz z wynikami ich przetworzenia i interpretacji, w szczególności przedstawione w dokumentacjach geologicznych oraz zapisane na informatycznych nośnikach danych (art. 6 ust. 1 pkt 2 PGG). "Pochodzą one zarówno z badań geologicznych (metody, wyniki, sporządzone mapy, dane tabelaryczne, wyniki analiz i syntez), jak i z etapu projektowania badań oraz ich dalszego przetworzenia i interpretacji (czyli dalszych badań, analiz, syntez itd.)".
    Zbigniew Sojka (ur. 28 czerwca 1955 w Lubaczowie) – polski chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W latach 2003–2009 kierownik Zakładu Chemii Nieorganicznej Wydziału Chemii UJ. Od 2000 roku kierownik Zespołu Katalizy i Fizykochemii Ciała Stałego oraz Wydziałowo-Środowiskowej Pracowni Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego, Środowiskowego Laboratorium Analiz Fizykochemicznych i Badań Strukturalnych. Zapalenie małych naczyń skóry (syn. leukocytoklastyczne zapalenie naczyń skóry, zapalenie naczyń z nadwrażliwości; ang. cutaneous small-vessel vasculitis, CSVV) – schorzenie należące do grupy układowych zapaleń naczyń polegające na izolowanym procesie zapalnym naczyń krwionośnych w obrębie skóry, bez zajęcia procesem chorobowym naczyń innych narządów.

    Chemia teoretyczna to dział chemii zaliczany do chemii fizycznej, zajmujący się zagadnieniami związanymi z wiedzą chemiczną od strony teoretycznej, tj. bez wykonywania eksperymentów na stole laboratoryjnym. Nie znaczy to jednak, że chemia teoretyczna ignoruje wyniki eksperymentalne - zazwyczaj stara się jednak z lepszym lub gorszym skutkiem wyjaśniać te wyniki i przewidywać efekty przyszłych eksperymentów. Gaz nośny – gaz stosowany w chromatografii gazowej w celu wymywania (elucji) związków chemicznych z kolumn chromatograficznych. Od warunków tego procesu zależą możliwości wykonywania analiz składu próbek badanych mieszanin oraz badań równowag procesów fizykochemicznych, takich jak adsorpcja lub kataliza.

    Mikroskopowe zapalenie naczyń (łac. polyangiitis microscopica, ang. microscopic polyangiitis) – choroba zaliczana do pierwotnych układowych zapaleń naczyń dotycząca małych naczyń krwionośnych tętniczych, żylnych i włosowatych. Zapalenie to przebiega z martwicą ścian zajętych naczyń i powoduje kłębuszkowe zapalenie nerek oraz uszkodzenie włosowatych naczyń płucnych. Etiologia mikroskopowego zapalenia naczyń nie jest znana. Chorobę opisał w 1923 Friedrich Wohlwill. Kapilaroskopia - nieinwazyjna metoda diagnostyczna stosowana w medycynie polegająca na przyżyciowej ocenie przy użyciu technik powiększających, mikrokrążenia krwi w obrębie skóry i błon śluzowych. Polega na obejrzeniu naczyń włosowatych pod specjalnym mikroskopem, po uprzednim nawilżeniu badanego miejsca płynem. Wyniki badania są natychmiastowe.

    Tętnica, naczynie tętnicze (łac. arteria) - makroskopowo widoczne naczynie krwionośne o nieprzepuszczalnej ścianie, które bez względu na fizjologiczny skład krwi, prowadzi krew z serca do narządów ciała. Układ naczyń tętniczych jest połączony z układem naczyń żylnych poprzez sieć naczyń włosowatych. Slavia Antiqua - rocznik poświęcony starożytnościom słowiańskim, wydawany przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk (Wydział Historii i Nauk Społecznych), przy współpracy z Instytutem Prahistorii UAM. Ukazuje się od 1948 roku w Poznaniu. Publikowane są na jego łamach artykuły, drobne prace i materiały, recenzje i polemiki, kronika, nekrologi oraz wyniki prac archeologiczno-konserwatorskich oraz bibliografia polskich prac dotyczących Słowiańszczyzny wczesnośredniowiecznej. Prace ogłaszane są zarówno po polsku jak i w językach kongresowych.

    Karol Lesław Grela (ur. 23 listopada 1970 w Warszawie) – polski chemik organik, profesor, nauczyciel akademicki. Zajmuje się zagadnieniami syntezy organicznej, metatezy olefin i chemii metaloorganicznej. Tytuł zawodowy magistra inżyniera uzyskał w 1994 roku na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej. Stopień naukowy doktora nauk chemicznych uzyskał w 1998 roku w Instytucie Chemii Organicznej Polskiej Akademii Nauk (promotor prof. Mieczysław Mąkosza). Następnie odbył staż podoktorski (1999–2000) w Instytucie Maxa Plancka (Max-Planck-Institut für Kohlenforschung) w Mülheim (Niemcy) pod kierunkiem prof. Aloisa Fürstnera. Habilitacja w IChO PAN w 2003. Tytuł naukowy profesora zwyczajnego uzyskany w 2008. Od 2012 roku związany z Wydziałem Chemii Uniwersytetu Warszawskiego gdzie jest nauczycielem akademickim. Kieruje badaniami naukowymi zespołu w Laboratorium Syntezy Metaloorganicznej w Centrum Nowych Technologii III na warszawskiej Ochocie.

    Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – skrupulatne, precyzyjne i roztropne wykorzystywanie w postępowaniu klinicznym najlepszych dostępnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo). Medycyna oparta na faktach umożliwia więc klinicystom korzystanie z najlepszej dostępnej wiedzy pochodzącej z systematycznych badań naukowych.

    Katedra Chemii Nieorganicznej Politechniki Gdańskiej – jedna z 13 katedr Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej usytuowana w budynku "Chemia A". Katedra kształci w zakresie chemii nieorganicznej, chemii kwantowej i teoretycznej, chemii bionieorganicznej, chemii ciała stałego i krystalografii (dawniej: dyfrakcyjne metody badań strukturalnych). Kierownikiem Katedry jest obecnie prof. dr hab. inż. Barbara Becker. Konferencja naukowa – spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki. W ramach spotkania referowane są wyniki badań naukowych lub odbywa się seria krótkich wykładów monograficznych i dyskusji na określony temat. Konferencje, obok publikacji, są jedną z dwóch podstawowych form prezentowania i dyskutowania wyników badań naukowych. Wystąpienia na konferencjach naukowych, w których prezentuje się swoje wyniki badań są nazywane prezentacjami, komunikatami, doniesieniami wstępnymi, referatami. Materiały konferencji mogą być publikowane.

    Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii).

    Dodano: 26.11.2010. 07:47  


    Najnowsze