• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pochówek rytualny z wczesnej epoki żelaza odkryto w Rumunii

    18.10.2010. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Ściśnięty szkielet - z uciętą za życia głową złożoną na miednicy zmarłego - umieszczony w jamie 2 500 lat temu znaleźli archeolodzy w jaskini Craniilor w rumuńskiej Dobrudży w dorzeczu Casimcea nad Morzem Czarnym.

    Ekspedycją kierowali: Bartłomiej Sz. Szmoniewski z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN Oddział w Krakowie oraz Valentina Voinea z Narodowego Muzeum Archeologii i Historii w Konstanty.

    W pobliżu szkieletu naukowcy odkryli dwa skupienia ochry (czerwony barwnik stosowany do zdobienia ciała) oraz ziemi z dużą ilością węgli drzewnych i innych szczątków organicznych. Tego typu znalezisko badacze łączą z praktykami religijnymi.

    W trakcie badań grobu archeolodzy natrafili na fragmenty glinianych naczyń ceramicznych charakterystycznych dla ceramiki ludności kultury Babadag zamieszkującej ten obszar w ok. XI/X-VII stuleciu p.n.e. W 2009 roku obok opisywanego pochówku odkryto rytualnie uciętą część czaszki ułożoną na fragmentach amfor rzymsko-bizantyńskich z czasów IV-VI w. n.e.

    Ludność, której przedstawicielem jest zmarły z jaskini Craniilor zamieszkiwała we wczesnej epoce żelaza tereny położone w północnej części Dobrudży po rozlewiska delty Dunaju.

    "Cechą charakterystyczną rytuałów pogrzebowych tej kultury archeologicznej było chowanie zmarłych w pozycji skurczonej z brakującymi elementami szkieletu lub o zmienionym układzie anatomicznym. Pochówek rytualny odkryty przed wejściem do jaskini Craniilor jest pierwszym tego typu znaleziskiem będącym przykładem praktyk rytualno-magicznych. Odbywały się one przed jaskinią - miejscem nacechowanym głębokim znaczeniem symbolicznym" - wyjaśnia Bartłomiej Sz. Szmoniewski.

    Natomiast w jaskini związanej według tradycji ze Świętym Janem Kasjanem (ok. 360-435) odkryto pozostałości intensywnego jej użytkowania od epoki neolitu (kultura Hamanghia) po okres wczesnego średniowiecza (kultura Dridu). W badanych warstwach we wnętrzu jaskini znaleziono dużo kości ludzkich.

    "Ponadto na ścianach jaskini odkryliśmy ryty krzyży poświadczające wykorzystywanie tego miejsca prawdopodobnie od późnego antyku, jako przestrzeni sakralnej, co jest zgodne z przypisaną jaskini tradycją" - dodaje Szmoniewski.

    Archeolodzy kontynuowali badania w ramach projektu zapoczątkowanego w 2009 roku. Wykopaliska obejmują cztery jaskinie: La Izvor, Baba, Cranilor i jaskinię Świętego Jana Kasjana.

    Badania w dorzeczu Casimcea będą prowadzone na szerszą skalę w 2011 roku.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Alegoria jaskini, znana również pod nazwą jaskini Platona lub jaskini platońskiej – metaforyczne przedstawienie ludzi w ziemskim świecie oraz wpływu idei na ten świat. Jaskinia Sąspowska – jaskinia położona na terenie w Ojcowskiego Parku Narodowego. Jaskinia o poziomym rozwinięciu, można ją zwiedzać tylko po uzyskaniu zgody Dyrekcji OPN. Przejście utrudnia śliski 2,5 m. próg a korytarze miejscami są bardzo ciasne. Otwór jaskini położony jest ok. 20 m nad dnem Doliny Sąspowskiej, powyżej ujścia do niej Wąwozu Jamki na zachodnim zboczu. Partie za przewężeniem jaskini odkrył W. Barski i Z. Korona w 1967 roku. Została zinwentaryzowana przez A. Górnego w 1971 roku, w latach 19941995 odkryto dodatkowo 9-metrowy korytarzyk jaskini. 9 kwietnia 2008 roku 30-letni krakowski niedoświadczony grotołaz zignorował zakaz wejścia do jaskini i zginął utknąwszy głową w dół w wąskiej szczelinie na 14 metrze. W akcji brali udział ratownicy z grupy jurajskiej GOPR, którzy chcąc wydobyć ciało musieli rozkuwać ręcznie fragment wewnętrznej skały. Jaskinia lodowa – jaskinia, w której (w całej jaskini lub przynajmniej jej części) przez cały rok utrzymują się trwałe skupiska lodu lub nacieki lodowe. Z reguły wiąże się to z utrzymywaniem się w jaskini (lub w jej części) przez cały rok temperatur ujemnych lub nieznacznie tylko powyżej zera w ciepłym półroczu.

    Homo floresiensis (człowiek z Flores) – wymarły gatunek hominida, wyróżniający się drobną budową ciała i niewielkim mózgiem, odkryty w 2003 w Liang Bua – wapiennej jaskini na indonezyjskiej wyspie Flores. Jego przedstawiciele żyli jeszcze co najmniej 12 000 lat temu, zatem Homo floresiensis przez jakiś czas mógł żyć obok Homo sapiens, będąc drugim gatunkiem ludzkim zamieszkującym Ziemię. W jaskini wapiennej Liang Bua na indonezyjskiej wyspie Flores znaleziono prawie kompletny szkielet samicy gatunku Homo floresiensis datowany na 18 000 lat. W pobliżu odkryto też szczątki ośmiu innych przedstawicieli tego gatunku oraz kamienne narzędzia datowane na okres od 94 000 do 13 000 lat temu. Jewel Cave – jaskinia położona w łańcuchu górskim Black Hills w amerykańskim stanie Dakota Południowa. Jej oficjalna długość na dzień 16 marca 2008 roku wynosiła 228,32 kilometra, co czyni ją drugą co do długości jaskinią na świecie, po Jaskini Mamuciej. Badania przepływu powietrza w jaskini wskazują, że może w niej istnieć jeszcze wiele nieodkrytych korytarzy. Oficjalna głębokość jaskini wynosi 193 metry. Jej najwyższy punkt położony jest na wysokości 1648 m n.p.m., zaś najniższy na poziomie 1455 m n.p.m. Jaskinia posiada tylko jedno naturalne wejście.

    Jaskinia Mamutowa (Wierzchowska Dolna) – jaskinia o długości korytarzy 105 metrów, znajduje się w Dolinie Kluczwody, w masywie skalnym Berdo. Elementami jaskini są dwa korytarze i jedna komora. W odległości kilkuset metrów, na południe od Jaskini Mamutowej, położona jest Jaskinia Wierzchowska Górna. Deniwelacja – różnica wysokości pomiędzy najwyżej i najniżej położonym punktem w jaskini. W przypadku gdy najwyżej położonym punktem jest otwór wejściowy, deniwelacja jest głębokością jaskini.

    Jaskinia Szeroki Aven – jaskinia położona w Dolinie Szklarki na Wyżynie Olkuskiej w województwie małopolskim. Długość jaskini wynosi 270 m, jej głębokość 59 m, położona jest na wysokości ok. 460 m n.p.m. Znane części jaskini to tzw. Krucha Studnia (odkryta 8 marca 1985 roku) czy Głęboka Szczelina. Jaskinia Wodna pod Pisaną, nazywana także Jaskinią Pisaną – jaskinia znajdująca się w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Wylot jaskini znajduje się w odległości 4,3 km od Kir, powyżej Polany Pisanej, pod wapienną Skałą Pisaną. W miejscu tym wypływa z jaskini woda, która podziemnymi korytami i szczelinami przesącza się z Kościeliskiego Potoku, a także z Wąwozu Kraków. Wchodząc do jaskini, brnie się po pas w zimnej wodzie. Silny prąd utrudnia poruszanie się. Jaskinia ma 3 otwory wylotowe, łączna jej długość wynosi 450 m, położona jest na wysokości 1023–1028 m n.p.m..

    Kocioł wirowy (geol.) – owalne zagłębienie o wygładzonych ścianach, wyżłobione w stropie lub ścianie korytarza jaskini, w miejscach zawirowań płynącej pod ciśnieniem wody krasowej, która wypełniała całą objętość korytarza jaskini. Formy w stropie jaskini są charakterystyczne dla warunków freatycznych. Kotły wirowe osiągaja wielkość od kilkudziesięciu centymetrów do kilku metrów.

    Jaskinia Koziarnia – jaskinia położona na terenie w Ojcowskiego Parku Narodowego. Główny jej ciąg stanowi szeroki korytarz, z dwoma odgałęzieniami po lewej stronie. Osady w przyotworowej części jaskini zostały zniszczone w 1877 r. podczas eksploatacji guana nietoperzów. Badania prowadzone od 1956-1963 dostarczyły licznych znalezisk krzemiennych, reprezentujących kultury paleolityczne: jerzmanowicką i mikocko-prądnicką. Odkryte fragmenty ceramiki neolitycznej przynależą do kultur ceramiki wstęgowanej rytej, lendzielskiej i ceramiki promienistej.

    Jaskinia Hasbahçe - jaskinia zlokalizowana w odległości 4 km od centrum tureckiego miasta Alanya, w dzielnicy Hasbahçe, a dokładnie w Inisdibi. Jaskinia ta jest cztery razy większa od Jaskini Damlataş w centrum Alanyi. W jej wnętrzu nie były prowadzone żadne badania, z tego powodu nie można ocenić jej wieku. Ze względu na niską temperaturę panującą w grocie, wykorzystywana jest jako magazyn do przechowywania przetworów. Jaskinia Mamucia (ang. Mammoth Cave System) – najdłuższa jaskinia świata. Znajduje się w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kentucky. Jej długość wynosi ponad 591 km. Jaskinia leży na terenie Parku Narodowego Jaskini Mamuciej.

    Jaskinia Miętusia – jaskinia w Tatrach Zachodnich położona na zachodnim zboczu Doliny Miętusiej. Jest jaskinią o największej rozciągłości horyzontalnej w Polsce (1150 m) i czwartą pod względem długości, która wynosi 10 780 m. Deniwelacja jaskini wynosi 305 m. Wlot do Jaskini Miętusiej położony jest na wysokości 1273 m n.p.m., w górnej części Doliny Miętusiej. Jaskinia Miętusia została odkryta w 1936 r. przez Władysława Goryckiego. Kultura prądnicko-mikocka – charakterystyczna dla polskiego środkowego paleolitu (250-30 tys. p.n.e.) rozwijana przez neandertalczyka w jaskiniach na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Małopolskiej. Najlepsze jej przykłady można spotkać na terenie Jaskini Raj i Jaskini Ciemnej w dolinie Prądnika.

    Orłowa czuka (bułg. Орлова чука) – jaskinia w północnej Bułgarii, niedaleko Pepeliny i miasta Dwe mogili. Ma ok. 13,5 tys. m długości, co czyni ją drugą pod względem długości jaskinią w Bułgarii. Temperatura w jaskini jest względnie stała w ciągu roku i wynosi ok. 14° C. Została odkryta w 1941 roku, a w 1962 roku została uznana za pomnik przyrody. Istnieje możliwość zwiedzania jaskini z przewodnikiem. W jaskini żyje około 10 000 nietoperzy.

    Dodano: 18.10.2010. 00:19  


    Najnowsze