• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy badają fortyfikacje antycznego miasta Tanais

    11.01.2012. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jedyna stale działająca polska misja wykopaliskowa w Rosji w Tanais - antycznym mieście położonym przy ujściu Donu do Morza Azowskiego, skupiła się na rozpoznaniu unikatowej, ufortyfikowanej bramy wjazdowej sprzed 2 tysięcy lat.

    Polacy badają Tanais od 1995 roku w ramach działalności Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Dotychczas odkopano wspaniale zachowane fortyfikacje, bramę wjazdową i fragment przylegającej zabudowy miejskiej z okresu II w. p.n.e.- I w. p.n.e. Tanais leżało na szlaku wędrówek kolejnych fal koczowników napływających ze wschodu. W tym miejscu ścierały się wpływy greckiej cywilizacji antycznej i plemion stepowych. Nadal jednak nie wiadomo, kto był jego założycielem.

     

    "Ostatnie dwa lata poświęciliśmy na badanie kolejnych fragmentów fortyfikacji - rowu obronnego i unikatowej bramy wjazdowej z zachowanymi reliktami mostu - to jedyny znany taki element z rozpoznanych budowli starożytnych" - wyjaśnia dr Tomasz Scholl, kierownik ekspedycji.

    Brama miała 1, 7 m szerokości. Wjazd nie był prosty. Trasa wiodąca przez bramę załamywała się. Takie wzajemne, nieregularne ustawienie kurtyn muru służyło lepszej obronie wjazdu w razie napaści.

    "Pierwsze mury miejskie tej części Tanais (zachodniej) powstały w II wieku p.n.e. W trakcie przebudowy, która miała miejsce w początku I wieku p.n.e., część kamieni fundamentowych starszych fortyfikacji pozostawiono w ziemi jako dodatkową ochronę przed osunięciem się nowych murów do rowu obronnego" - mówi dr Scholl.

    W czasie ostatnich badań do Tanais przyjechał również specjalista w dziedzinie wykonywania fotografii z pokładu latawca - Miron Bogacki z UW.

    "Dzięki temu uzyskaliśmy panoramę całego Tanais" - nie kryje zadowolenia szef ekspedycji. Do najciekawszych zabytków odkrytych przez archeologów w ciągu ostatnich sezonów należy świetnie zachowany fragment okładziny kościanej z wyrytym sarmackim znakiem rodowym, tzw. tamgą. "Od takich właśnie znaków biorą swój początek herby niektórych naszych rodów szlacheckich" - tłumaczy dr Scholl.

    Archeolodzy natknęli się również na fragmenty kilkudziesięciu amfor z widocznymi na nich odciskami stempli. W ten sposób starożytni oznaczali, jaki płyn znajduje się wewnątrz i czy zostały opłacone podatki.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Tanais (Τάναϊς Tánaïs, ros. Танаис) – starożytne miasto bosporańskie, którego ruiny usytuowane są na prawym brzegu Martwego Dońca w delcie Donu (w starożytności przez Greków zwanej rzeką Tanais), na terenie chutoru Niedwigowka, 35 km na południowy zachód od współczesnego miasta Rostowa nad Donem. Brama Sławkowska (Krawców) – nieistniejąca już brama w Krakowie. Jedna z ośmiu krakowskich bram obronnych obok floriańskiej, grodzkiej, wiślnej, mikołajskiej-rzeźniczej (Brama na Gródku), szewskiej, nowej, pobocznej. Była częścią fortyfikacji miejskich, których budowa rozpoczęła się po lokacji miasta w 1286 roku. Budynek Bramy Sławkowskiej wzniesiony został na przełomie wieków XIII i XIV, we wczesnym okresie fortyfikowania miasta. Bramę i sąsiadujące z nią baszty rozebrano na początku XIX wieku. Obok Bramy Floriańskiej, był to drugi co do ważności wjazd do miasta. Barbakan – element średniowiecznego budownictwa obronnego, ważny składnik fortyfikacji miejskich, zazwyczaj w formie okrągłej, murowanej budowli wysuniętej przed linię murów obronnych i połączonej z bramą miejską za pośrednictwem osłoniętego przejścia.

    Brama Pile (chorw. Vrata od Pila) – brama miejska w zachodniej pierzei murów miejskich Dubrownika, między basztami Puncjela i Minčeta. Prowadziła do przedmieścia Pile i obsługiwała większość ruchu lądowego. Przejście przez mury w miejscu bramy Pile było najstarszym z istniejących - funkcjonowało od czasu założenia miasta, początkowo jako jedyny dostęp z zewnątrz, bo znajdowało się w punkcie, gdzie wysepka Lausa mieszcząca najstarszą część Dubrownika stykała się z lądem stałym (do XII wieku miasto zajmowało tylko południową część dzisiejszej starówki, oddzieloną od stałego lądu na północy wąską i płytką zatoczką morską w miejscu dzisiejszej ulicy Stradun, na którą wychodzi brama). Don (ros. Дон, starożytny Tanais) – rzeka w południowej Rosji. Długość – 1950 km, powierzchnia zlewni – 422 000 km², średni przepływ – 935 m³/s.

    Brama Rzeźnicza, pełna nazwa Brama Rzeźników na Gródku, znana także jako Brama na Gródku – zamurowana najstarsza brama średniowiecznego Krakowa, pochodząca z 1289 roku, była częścią okołu i fortyfikacji miejskich. Jedna z ośmiu krakowskich bram obronnych obok floriańskiej, sławkowskiej, grodzkiej, wiślnej, szewskiej, nowej, pobocznej. Obecnie była Brama Rzeźników jest drugim (po odcinku koło Bramy Floriańskiej) zachowanym elementem miejskich fortyfikacji, widocznym od strony Plant w fasadzie budynku klasztornego. Brama Wolińska w Goleniowie, najcenniejszy zabytek miasta Goleniowa, klasy "0", zbudowana w XV wieku jako jedna z czterech bram strzegących miasta (Brama Szczecińska, Brama Stargardzka, Brama Młyńska). Pierwotnie strażnica obronna z kamieni narzutowych (II połowa XIII w.), w kolejnych stuleciach (XIV, XV w.) nadbudowana ceglaną wieżą. To budynek pięciokondygnacyjny, typowa budowla obronna (taką funkcję pełniła do XVIII wieku). Na jednej z wieżyczek będącej zakończeniem muru przy Bramie Wolińskiej widnieją dwa herby Goleniowa - historyczny (z rzeką, łodzią, drzewem i Gryfem) oraz obecny (z dwoma półksiężycami i czterema gwiazdami). Ocalała jako jedyna z bram.

    Rogatki miejskie Wrocławia – system punktów kontrolnych (tzw. fortyfikacji miejskich pod koniec pierwszej i na początku drugiej dekady XIX w. Przed likwidacją murów podatki i cła wwozowe pobierane były przy bramach miejskich. Brama Mikołajska − nieistniejąca już, datowana na 1312 rok, brama starego Krakowa. Wchodziła w skład okołu i fortyfikacji miejskich. Bliźniacza budowla do dziś zachowanej Bramy Floriańskiej.

    Fosa miejska w Głogowie – część fortyfikacji w postaci suchego rowu, powstałego w XVII wieku, podczas wojny trzydziestoletniej, kiedy to zapadła decyzja o utworzeniu z Głogowa twierdzy. Miasto otoczone zostało bastionowym narysem fortyfikacji, w skład których wchodziło 11 bastionów, fosa oraz wały ziemne. Do naszych czasów przetrwał odcinek suchej fosy wraz z dwoma bastionami „Sebastian” i „Leopold”. Do jej wnętrza można wejść od ul. Szkolnej oraz od ul. Rzeźniczej (schodki przy targowisku). Fosa dzisiaj ma charakter rekreacyjno-spacerowy. Po rozebraniu fortyfikacji na początku XX wieku pozostawiono istniejący do dziś fragment i urządzono w nim m.in. rozarium, liczące ok. 2000 krzaków róż oraz zrealizowano liczne nasadzenia drzew egzotycznych i ozdobnych (dziś wchodzących w skład przyrodniczej ścieżki dydaktycznej).

    Baszta Strzegomska wraz z przylegającymi zabudowaniami dawnego kościoła św. Barbary to zespół zabytkowy mieszczący się w Świdnicy. Zespół kościoła wraz z basztą strzegomską mieści się przy ul. Basztowej 2. Jest to dawna kaplica połączona z basteją Bramy Strzegomskiej z 1750 roku. Kaplica jest ostatnią z siedmiu kaplic które stały przy każdej z bram miasta. Kaplica jest budynkiem jednonawowym, ceglanym, trzykondygnacyjną. Do Bramy Strzegomskiej przylega fragment muru obronnego. Kaplicę wybudowano w 1399 roku, lecz wpierw znajdowała się ona poza murami miasta. Na początku XVI wieku została przeniesiona i odbudowana już jako kościół na dzisiejszym miejscu. Obiekt był kilkukrotnie niszczony m.in. przez wichurę w 1599 roku. Kolejna odbudowa i modernizacja w 1691 roku przekształca kościół w ewangelicki kościół garnizonowy. W historii kościół był zbrojownią (1818), i magazynem. Krótko po II wojnie światowej kościół stanowił magazyn z meblami. Po renowacji swe miejsce znalazł tutaj Dom Technika.

    Szyja – element przedbramia w formie ufortyfikowanego ciągu komunikacyjnego, przystosowany do obrony z zewnątrz i wewnątrz, łączący bramę obwodu warownego z wysuniętym na przedpole elementem lub działem obronnym, wzniesionym dla umocnienia bramy. Stanowił pułapkę dla napastników. Ostra Brama w Wilnie (lit. Aušros Vartai, ang. Gate of Dawn, biał. Вострая брама) - brama miejska na Starym Mieście w Wilnie, gotycka, wzniesiona w latach 1503–1514; wraz z przylegającym do niej fragmentem muru obronnego stanowi jedyną pozostałość dawnych fortyfikacji miejskich; od strony wewnętrznej bramy znajduje się kaplica Ostrobramska z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej Królowej Korony Polskiej (Matki Boskiej Miłosierdzia), klasycystyczna, wzniesiona w 1829; stanowi zamknięcie ulicy Ostrobramskiej.

    Dodano: 11.01.2012. 00:04  


    Najnowsze