• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy odkryli nieznany typ kościoła w królestwie Makurii

    30.06.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Nieznany dotychczas typ kościoła w Makurii, wzorowany na bizantyjskich założeniach z końca V i z VI wieku, odkryli polscy archeolodzy pod kierunkiem prof. Włodzimierza Godlewskiego w sudańskiej Starej Dongoli. Badacze natknęli się na założenie świątynne w 2005 roku, jednak dopiero w tym sezonie odsłonili kościół do tego stopnia, że udało się zrekonstruować oryginalny plan założenia i datę jego fundacji.

    "Kościół klasztorny został zbudowany na planie trójnawowej bazyliki z centralną wieżą zapewne zwieńczoną drewnianym stropem - to ten element najbardziej nas zaskoczył, gdyż wcześniej nie był rozpoznany w świątyniach makuryjskich" - wyjaśnia prof. Godlewski.

    Do kościoła można było wejść dwoma bramami w zachodniej części od południa i północy. Archeolodzy odsłonili również relikty klatki schodowej, która prowadziła zapewne na empory (balkony), których belkowania były wsparte na kolumnach usytuowanych po zachodniej i wschodniej stronie centralnej wieży.

    Sanktuarium zajmowało wschodnią część nawy głównej, ale nie ustalono jeszcze przebiegu oryginalnej przegrody ołtarzowej. W nawie głównej, przy jednym z filarów, zbudowano ambonę ustawioną prostopadle do niego, co również jest nietypowe dla kościołów wznoszonych w rejonie.

    "Kościół klasztorny był bardzo oryginalnym założeniem sakralnym dotychczas nie rozpoznanym na terenie królestwa Makurii. Tylko dzięki fragmentom naczyń ceramicznych udało się nam określić wiek założenia na ostatnią dekadę VI wieku" - dodaje prof. Godlewski.

    Stolicą chrześcijańskiej Makurii, rozciągającej się od północnego obszaru współczesnego Sudanu po południowy Egipt, była aż do upadku w XIV wieku właśnie Dongola.

    Polacy prowadzą tutaj prace wykopaliskowe od wielu lat w ramach różnych projektów badawczych. Ekipa prof. Włodzimierza Godlewskiego skupia swoje wysiłki na założeniach architektonicznych wokół tzw. Cytadeli. Badania prowadzone są wspólnie dzięki współpracy Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, Zakładu Archeologii Egiptu i Nubii UW i Narodowej Korporacji Starożytności i Muzeów w Sudanie.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Banganarti, starożytna nekropolia chrześcijańska w Nubii założona na przełomie VI i VII wieku. Położona 9 km na południowy-wschód od Starej Dongoli. W momencie założenia stanowiła wyspę otoczoną wodami Nilu - wskazuje na to nazwa nekropoli oznaczająca wyspę szarańczy. W latach 1999 - 2002 polska misja archeologiczna prowadziła tu badania podczas których został odsłonięty kościół zbudowany na planie kwadratu o boku 25 metrów. Kościół pod wezwaniem św. Wojciecha w Lidzbarku to najstarszy zachowany obecnie lidzbarski kościół. Zbudowany został w roku 1752 na fundamentach spalonego 6 lat wcześniej drewnianego kościoła. Ściany kościoła są murowane z cegły, otynkowane z otworami okiennymi zamkniętymi łukowo. Dach jest dwuspadowy, kryty dachówką holenderską. Z jego zachodniej strony wznosi się kwadratowa, trójkondygnacyjna wieża, zakończona baniastym hełmem krytym blachą z latarnią. Wnętrze kościoła składa się z zakończonego trójbocznie prezbiterium, prostokątnej nawy z dwiema kaplicami starej zakrystii od północy i drewnianego chóru muzycznego z XIX wieku. Całość pokryta jest drewnianym sklepieniem kolebkowym. Parafia pod wezwaniem Narodzenia NMP w Gryfinie – jedna z parafii rzymskokatolickich w Gryfinie, należąca do archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. Kościół parafialny późnoromańsko-gotycki wcześniej pw. św. Mikołaja, budowla jest jednoprzęsłową, trójnawową halą z transeptem (nawą poprzeczną), prostokątnym chórem (prezbiterium) i kwadratową w rzucie wieżą zachodnią. Prosto zamknięte prezbiterium, transept i nawa główna w swoim rzucie tworzą układ krzyża greckiego (równoramiennego), początek budowy kościoła datuje się na rok 1278, w którym książę Barnim I przekazał patronat nad świątynią kościołowi NMP w Szczecinie. Fundację ołtarza w roku 1300 wiąże się z zakończeniem budowy części wschodniej kościoła, a więc prezbiterium i transeptu. Partie te wzniesione zostały z ciosów kamiennych przy użyciu cegły w architektonicznym detalu. Drugi etap budowy miałby być ukończony w 1325 roku, kiedy to książę Otton I ufundował drugi ołtarz. Zbudować wtedy miano z cegły bazylikowy, trójnawowy, jednoprzęsłowy korpus i kamienną w dolnej partii wieżę zachodnią. O istnieniu w tamtym czasie układu bazylikowego (nawy boczne niższe od nawy głównej) świadczą okna w górnej partii ścian nawy głównej, widoczne dziś na strychu kościoła. Trzeci etap budowy przypada na epokę późnego gotyku (XV wiek). Podwyższono wtedy nawy boczne do wysokości nawy głównej tworząc układ halowy oraz założono sklepienia gwiaździste (dotychczas kościół nakryty był drewnianym stropem). W 1938 r. zmieniono średniowieczny stożek wieńczący wieżę na zupełnie nie komponujący z całością neobarokowy hełm.. Mieści się przy ulicy Kościelnej.

    Ewangelicki kościół Marii Panny (niem. Liebfrauenkirche, Kirche zu Unser Lieben Frauen) w Legnicy jest jednym z najstarszych kościołów na Śląsku. Początki jego budowy sięgają XII wieku. Jest on również nazywany kościołem Mariackim (niem. Marienkirche), lub Niskim (niem. Niederkirche) ze względu na położenie w dolnej części miasta. Kościół Królowej Luizy we Wrocławiu (Königin Luise Gedächtniskirche) – powstał w l poł. XX w. mięcdzy 1912-1915. Był kościołem protestanckim. Wieżę zbudowano w latach 20-tych XX wieku. Istnieje hipoteza, że wezwanie kościoła to nie Królowej Luizy, ale Królowej Ludwiki, lecz do dziś pozostało to tylko przypuszczeniem. Jest jednym z nieistniejących obecnie kościołów we Wrocławiu. W czasie II wojny został zniszczony a jego ruiny rozebrano zaraz po wojnie.

    Wyższa Szkoła Współpracy Międzynarodowej i Regionalnej im. Zygmunta Glogera w Wołominie jest niepubliczną uczelnią zawodową powstałą w marcu 2005 r. na mocy decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Pierwszym rektorem uczelni był prof. dr hab. Michał Gnatowski. Od 1 października 2009 r. rektorem uczelni jest dr Janusz Kowalski. Uczelnia posiada uprawnienia do prowadzenia studiów I stopnia na kierunkach: ekonomia i filologia. Założycielem uczelni od marca 2011 r. jest Fundacja Al Farabi. Wśród samodzielnych pracowników kadry naukowo dydaktycznej są: były rektor Szkoły Głównej Handlowej prof. dr hab. Klemens Białecki, prof. Krzysztof Marecki, prof. dr hab. Andrzej Sokołowski, prof. dr hab. Halina Szmarłowska oraz Dyrektor Centrum Języków Obcych Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego w Mińsku prof.dr hab. Ludmila Khvedchenya. Kościół św. Mikołaja w Łebie: Kościół zbudowano w XIV wieku jako kościół parafialny Starej Łeby. Była to świątynia zapewne jednonawowa, z wieżą. Po 1558 roku, gdy została zasypana Stara Łeba - opustoszała i kościół zburzono w 1560 roku.

    Zabytki sakralne Choszczna: Klasztor wraz z kościołem został ufundowany w końcu XIII w. Zakonnicy zostali sprowadzeni do Choszczna po 1285 roku. Założenie klasztorne zostało usytuowane w południowo-zachodnim kwartale miasta, tuż koło obwarowań obronnych. Zespół klasztorny tworzył według K. Berga zamknięty czworobok, składający się z kościoła od północy i z połączonych z nim trzech skrzydeł. W środku znajdował się wirydarz. Kościół klasztorny-bezwieżowy, trójnawowy, z zamkniętym trójbocznie prezbiterium, miał długość 49m. A szerokość 17m. Od strony południowej przylegał do kościoła klasztor z krużgankiem i kapitularzem, oddzielony od kościoła wysoką sienią. Do końca XIX wieku przetrwała jedynie ruina kościoła i skrzydło wschodnie, gdzie zachowała się kamienna płyta z 1313 roku. Pierwszy raz klasztor spłonął 20 lipca 1511 roku, drugi raz z kościołem 24 marca 1637. W 1650 r. zawaliła się ściana frontowa kościoła. Nie odbudowano go i w XVIII w. Stały już tylko mury obwodowe. Klasztor funkcjonował w Choszcznie do pocz. XVI w. Reformację tutaj przeprowadził w 1536 roku Jerzy Buchholtzer. Kościół św. Benedykta w Legnicy: Kościół zbudowano w XII wieku jako pierwszą kaplicę zamkową. Była wieloboczna i mieściła sie w legnickim zamku. Miała podpory. Została przebudowana w XII wieku. W końcu XIV wieku była jedyną kaplica w mieście. Ok. XV wieku została nazwana mianem kościoła. Przetrwała do 1621 roku kiedy została zburzona w związku z budową nowego kościoła.

    Płyta wiślicka lub płyta orantów – posadzka o wymiarach 4,1 × 2,5 metra z lat około 1175-1177 z rytymi przedstawieniami figuralnymi, odkryta w 1959 w krypcie zburzonego kościoła z XII wieku, na którego miejscu stoi obecnie gotycka kolegiata w Wiślicy. Unikatowy w skali światowej zabytek sztuki romańskiej. Odsłonięta w latach 1959-60 podczas badań archeologicznych, którymi w ramach Zespołu Badań nad Polskim Średniowieczem kierował prof. Andrzej Tomaszewski. Konserwowana w latach 1982-83 pod kierunkiem prof. Władysława Zalewskiego z ASP w Krakowie.

    Kościół pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny i św. Antoniego, sanktuarium św. Antoniego z Padwy – barokowy kościół w Dąbrowie Górniczej - Gołonogu (Diecezja sosnowiecka, Dekanat dąbrowski - św. Antoniego z Padwy), zbudowany na wzgórzu wapiennym o wysokości 335 m n.p.m. (Góra św. Antoniego). Kościół ten został ufundowany w 1675 przez biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego i konsekrowany przez niego w 1678. Początkowo jednonawowy z drewnianą wieżą. Był to kościół farny. W 1753 biskup krakowski Andrzej Załuski ufundował dobudowę murowanej wieży, założonej na planie kwadratu, przechodzącego w górze w ośmiobok, zwieńczonej baniastym barokowym hełmem z latarnią, pokrytym obecnie miedzianą blachą. W 1850 rozbudowano prezbiterium, a w latach 1889-1892 dobudowano nawy boczne z kaplicami św. Antoniego od strony północnej i św. Barbary od strony południowej oraz skarbiec i zakrystię z obejściem. Od tej pory układ architektoniczny jest bazylikowy. Ściany zewnętrzne kościoła posiadają toskańskie pilastry. Nawy boczne posiadają sklepienia krzyżowe, natomiast prezbiterium przykryte jest kolebą z dwiema lunetami po obu stronach. Więźba dachowa i strop nawy głównej są drewniane. Dach kościoła, pokryty blachą miedzianą, wieńczy barokowa sygnaturka. Wnętrze wyposażone jest w ołtarze, ławki i ambonę z końca XIX wieku. Polichromia kościoła pochodzi z 1896, wykonana została przez krakowskiego malarza Piotra Nizińskiego. Plac przykościelny otoczony jest murem obronnym z kamienia wapiennego. Na szczyt prowadzą m.in. kryte schody o prawie stu stopniach. Przy wyjściu z krytych schodów wznosi się stara plebania pochodząca z XIX wieku z dobudowanym w latach 1922-29 od strony zachodniej skrzydłem. 13 czerwca 2006 r., po zakończeniu gruntownego remontu, kościół został rekonsekrowany przez ks. bp. Adama Śmigielskiego, ordynariusza sosnowieckiego. Obecnie kościół należy do parafii św. Antoniego, administrowanej (od 9 sierpnia 1951 r.) przez oo. franciszkanów konwentualnych.

    Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy - kościół parafialny Parafii pod wezwaniem Matki Bożej w Ciężkowicach, jednej z dzielnic Jaworzna. Początki obecnego kościoła sięgają przełomu XVIII i XIX wieku, wtedy powstała kaplica poświęcona św. Rozalii z Palermo. Pierwsze plany budowy obecnego kościoła sięgają roku 1924. Komitet Parafialny w dniu 10 lipca 1928 roku podjął uchwałę o budowie nowego kościoła według projektu znanego krakowskiego architekta prof. Ludwika Wojtyczko. 20 października 1946 roku Ks. Biskup Stanisław Rospond dokonał konsekracji kościoła. Kościół św. Ludgera w Billerbeck (niem. Propsteikirche St. Ludgerus lub Ludgerus-Dom) – kościół rzymskokatolicki położony w Billerbeck na terenie diecezji münsterskiej. Pełni funkcję kościoła parafialnego, siedziby prepozyta i sanktuarium św. Ludgera, który zmarł w Billerbeck 26 marca 809 roku. Zbudowany pod koniec XIX wieku w stylu neogotyckim na miejscu wcześniejszego kościoła romańskiego z XI wieku oraz kaplicy grobowej św. Ludgera (Sterbekapelle des Heiligen Liudger) wzniesionej w 1732 roku.

    Templon (gr.: τέμπλον, co znaczy "świątynia", w liczbie mnogiej templa). Jest to to element architektury bizantyjskiej, który po raz pierwszy pojawił się w kościołach chrześcijańskich około V wieku n.e. i wciąż jest spotykany w niektórych świątyniach obrządku wschodniego. Początkowo była to niska bariera (sięgająca nie wyżej niż do pasa) niewiele różniąca się od barierki przy ołtarzu występującej w wielu zachodnich kościołach. Templon ostatecznie przekształcił się we współczesny ikonostas. Oddziela on wiernych w nawie od duchownych odprawiających liturgię przy ołtarzu. Zwykle składały się nań rzeźbione w drewnie lub marmurowe kolumienki podtrzymujące architraw. Troje drzwi, jedne duże, centralne i dwoje mniejszych po bokach, prowadziło do sanktuarium. Początkowo templon nie zasłaniał widoku ołtarza, ale z upływem czasu, zaczęto zawieszać na belce ikony, a pomiędzy kolumienkami zawieszono kotary. W ten sposób z czasem przekształcił się w ikonostas. Joachim Śliwa (ur. 1940) – prof. dr. hab. Uniwersytetu Jagiellońskiego; zajmuje się zagadnieniami sztuki i archeologii Egiptu i Bliskiego Wschodu. Od roku 1998 kieruje Zakładem Archeologii Egiptu i Bliskiego Wschodu UJ. Przewodniczący Rady Naukowej Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN w Warszawie. W 1975 obronił rozprawę habilitacyjną. W 1995 roku otrzymał tytuł profesora zwyczajnego

    Pentekostalizm w Brazylii ma krótką historię sięgającą początku XX wieku, ale już w końcu XX wieku stał się głównym protestanckim nurtem. Zielonoświątkowcy nie utworzyli jednego kościoła, który skupiałby wszystkich wyznawców, lecz szereg denominacji (kościołów), wśród których wyróżniają się: Zbory Boże, Kongregacja Chrześcijan, Kościół Poczwórnej Ewangelii, „Brazylia dla Chrystusa”, „Bóg jest Miłością”, Uniwersalny Kościół Królestwa Bożego i Kościół Nowe Życie. Zachodzą pomiędzy nimi drobne różnice doktrynalne, organizacyjne, działalność zwrócona jest do różnych grup społecznych, bądź realizują swoje cele przy pomocy innych metod. Liczba zielonoświątkowców przekracza 25 milionów. Kościół Wszystkich Świętych w Straszęcinie – nieistniejący już kościół w Straszęcinie. Powstał w 1511 roku. Był drewniany, zrębowy i miał dach dwuspadowy. Starsze partie pochodziły z XV wieku (ok. 1490 roku). Wieża pochodziła z XVII wieku. Powiększany wielokrotnie. Był jednym z wielu wówczas istniejących kościołów drewnianych w Polsce. Powiększono go w XVII wieku (wtedy została dobudowana wieża). Przebudowano go w końcu XVIII wieku i na początku XIX wieku. Z czasem zaczął podupadać. Jeszcze w XIX wieku dobudowano murowaną zakrystię. W czasie pierwszej wojny spłonął częściowo, ale odbudowano go. W 1920 roku zaczął podupadać i z czasem zaczęto myśleć o zbudowaniu nowej świątyni. W 1934 roku zaczęto budować nową świątynię. Niestety, drewniany kościół spłonął w 1944 roku.

    Kościół Świętego Marcina zwany Małym (niem. Klein St. Martin) - dawny kościół parafialny należący do pobliskiego opackiego kościoła, zbudowany w stylu romańskim. Oba kościoły dedykowane są świętemu Marcinowi i nawiązują do dawnego opactwa założonego przez patrona w Tours, gdzie również znajdowały się dwa kościoły. Położone są na Starym Mieście w Kolonii, nieopodal nabrzeża Renu. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1176 dotycząca poświęcenia krypty. W latach 1460–1486 kościół został rozbudowany w stylu późnogotyckim. Znany jest twórca sklepień, był nim budowniczy Johann von Langenberg. Była to trójnawowa pięcioprzęsłowa hala, z krótkim prezbiterium. Korpus nawowy był nakryty wspólnym dachem, usytuowana po stronie południowo-zachodniej wieża otrzymała wysoki, ostrosłupowy hełm. Wieża widoczna jest na rycinie Antona Woensama, z 1531 roku. W takim stanie kościół zachował się do XIX wieku, kiedy to po zajęciu Kolonii przez wojska francuskie, w ramach sekularyzacji kościół został zamknięty. W 1824 ze względu na postępujące zniszczenia Mały kościół Świętego Marcina rozebrano, pozostawiając jedynie wieżę, która pomimo zniszczeń II wojny światowej została odbudowana.

    Dodano: 30.06.2011. 00:04  


    Najnowsze