• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polacy zakończyli badania starożytnej akademii w Aleksandrii

    26.03.2010. 21:15
    opublikowane przez: Piotr aewski-Banaszak

    Ostatnie audytorium w obrębie jedynego znanego w strefie śródziemnomorskiej starożytnego kompleksu akademickiego przebadali polscy archeolodzy, pracujący w zeszłym roku pod kierunkiem dra Grzegorza Majcherka z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.

    O wspólnym polsko-egipskim projekcie badawczym na stanowisku archeologicznym, zwanym po arabsku Kom el-Dikka, w centrum dzisiejszej Aleksandrii, stało się głośno w 2004 roku, kiedy ogłoszono odkrycie szeregu audytoriów, czyli sal wykładowych należących do kompleksu akademickiego z 2 poł. V i VI wieku n.e., zlokalizowanego wzdłuż tzw. ulicy teatralnej.

    Najnowsze badania pozwoliły stwierdzić, że część audytoriów uległo poważnej przebudowie w VII wieku, kiedy już nie pełniły swojej uniwersyteckiej funkcji. Kilka z nich przekształcono w sklepy.

    "Wewnątrz ostatniego badanego przez nas audytorium znaleźliśmy dużą ilość zdeponowanych wielobarwnych tynków, dekorowanych motywami floralnymi i inskrypcjami pochodzącymi z sąsiadującej z konstrukcją budowli publicznej" - mówi dr Majcherek.

    Zaskoczeniem dla naukowców okazało się odkrycie pochodzące z warstw badanych pod audytoriami, czyli z czasów bezpośrednio poprzedzających istnienie uniwersytetu. Archeolodzy natknęli się tutaj na szereg pieców przemysłowych, służących do wypalania szkła i wapna oraz dużą latrynę publiczną.

    Podczas ostatnich sezonów prace wykopaliskowe były skoncentrowane również między audytoriami a łaźniami. Okazało się, że w starożytności wyrzucano tutaj popioły pochodzące z pieców ogrzewających hypokaustum.

    "Szybko powstało w tym miejscu wzgórze dominujące nad okolicą, którego rdzeń stanowiły tony popiołów usuwanych każdego dnia z pieców podgrzewających publiczne łaźnie" - tłumaczy dr Majcherek.

    Jak dodaje, to właśnie tutaj odnaleziono mnóstwo interesujących zabytków - przede wszystkim niespotykaną, nawet na standardy stanowisk strefy śródziemnomorskiej, liczbę skorup naczyń ceramicznych. Wśród nich liczną grupę - ok. 750 sztuk, stanowiły małe naczynka służące do przechowywania oliwy, stosowanej przez kąpiących się w pobliskiej łaźni.

    Ostatnie badania rzuciły także światło na zagadnienie topografii starożytnej Aleksandrii. Odkrycie fragmentów kilku ulic w obrębie Kom el-Dikka pozwala archeologom zrekonstruować wymiary pojedynczej insuli, a co za tym idzie rozplanowanie przestrzenne starożytnego miasta.

    "Od 20 lat na Kom el-Dikka realizujemy program konserwatorski według projektu dr. Wojciecha Kołątaja. Trwa przekształcenie terenu w wielki park archeologiczny. Powoli zbliżamy się do zakończenia pierwszego z dwóch planowanych etapów przystosowania stanowiska dla potrzeb zwiedzających" - wyjaśnia dr Majcherek.

    Wieloletni trud włożony w badanie i prace konserwatorskie w obrębie Kom el-Dikka został ukoronowany w 2008 roku, kiedy na stanowisku uroczyście odsłonięto dwujęzyczną tablicę pamiątkową informującą o wspólnej, wieloletniej działalności naukowców z Egiptu i Polski.

    Źródło:
    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Bateria wodociągowa – system (zwykle dwóch) zaworów, stanowiących całość, służących do zasilania w wodę bieżącą urządzeń sanitarnych będących wyposażeniem łazienki, kuchni lub pralni. Służących również do regulacji nasilenia wypływu, oraz temperatury wody (mieszanie wody gorącej z zimną w jednym strumieniu). Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań. Fajerka – częściej fajerki, kilka wzajemnie opierających się na sobie obręczy żeliwnych, przykrywających otwór w żeliwnej płycie kuchennej. Można je zakładać i zdejmować przy pomocy pogrzebacza w kształcie haczyka, czyli hakowato zagiętego drutu z rączką. Zastosowanie fajerek umożliwiło stawianie bezpośrednio na ogniu garnków różnej wielkości i regulację ilości docierającego do nich ciepła. Prawdopodobnie to wynalazek angielski z drugiej połowy XVIII w.

    Proces podepozycyjny - w archeologii terminem tym określa się destrukcję istniejących pierwotnie układów na stanowisku archeologicznym. Destrukcja często zachodzi na skutek działalności człowieka. Na przykład w przypadku stanowisk długo zamieszkiwanych, starsze warstwy były niszczone przez wkopywanie się w nie. Kamienne cegły starych budowli mogły być ponownie wykorzystywane przy budowie nowych obiektów. Również poszukiwacze skarbów i rabusie mogli niszczyć stanowiska archeologiczne. Niejednokrotnie planowane inwestycje i głęboka orka mogą stanowić zagrożenie dla stanowiska archeologicznego. Orka niszczy warstwy, ułatwia dostęp tlenu co zmienia temperaturę i potęguje działanie deszczu i wiatru. Inwestycja w postaci budowy dużego obiektu może całkowicie zniszczyć stanowisko. Stanowisko jest także przekształcane przez zwierzęta i rośliny (dżdżownice, korzenie). Erozja także jest elementem procesu podepozycyjnego. Erozja niszczy zabytki znajdujące się na powierzchni ziemi. Erozja gleby powoduje odsłonięcie ukrytych dotąd zabytków i ich niszczenie. Z kolei agradacja jest korzystna dla zabytków. Procesy podepozycyjne zmieniają i przekształcają stanowisko. Część kontekstu jest zmieniana, a część pozostaje bez zmian - powstaje skomplikowana sytuacja. Skały księżycowe to ogólny termin określający skały tworzące ziemski Księżyc. W porównaniu do skał budujących naszą planetę, są one niezwykle stare; ich wiek szacuje się na 3,16 mld lat (dla bazaltów tworzących księżycowe morza) do nawet 4,5 mld lat (w przypadku skał budujących tzw. wyżyny). Badania oparte na technologii zwanej "datowaniem kraterowym" pozwoliły ustalić, że ostatnie erupcje wulkaniczne na Księżycu miały miejsce około 1,2 mld lat temu, nie dysponujemy jednak próbkami skał w tym wieku. Dla porównania, wiek najstarszych ziemskich skał oceniany jest na 3,8 mld lat, co stanowi wartość zdecydowanie różniącą się od wieku najwcześniejszych skał księżycowych. Obecnie skały księżycowe na Ziemi, w zależności od źródła pochodzenia, można podzielić na trzy grupy: 1) zebrane podczas misji amerykańskiego projektu Apollo, 2) pozyskane przez lądowniki radzieckiego programu Łuna i 3) wyrzucone w przestrzeń kosmiczną podczas uderzeń meteorytów i przyciągnięte przez grawitację Ziemi (meteoryty księżycowe). Sześć misji Apollo dostarczyło w sumie 2415 próbek o łącznej masie 382 kg, trzy statki Łuna przywiozły 326 g gruntu księżycowego, a masa około stu odnalezionych meteorytów księżycowych przekracza 32 kg (wiele z nich zostało odnalezionych dzięki trwającemu programowi ANSMET, czyli ANtarctic Search for METeorites).

    Pod pojęciem ekonomii neoklasycznej rozumie się całą grupę teorii ekonomicznych wywodzących się z drugiej połowy XIX wieku, opierających się na stworzonej przez Adama Smitha ekonomii klasycznej. Ekonomia neoklasyczna była dominującą teorią ekonomiczną aż do lat 30. XX wieku, kiedy to została wyparta przez keynesizm. Test Reya (test 15 słów Reya, znany też jako RAVLT – od ang. Rey Auditory Verbal Learning Test) – jeden z często stosowanych testów służących do badania pamięci. Test został opracowany w latach 40. i uzyskał dużą popularność z powodu prostoty i łatwości badania oraz zrozumiałości dla większości grup wiekowych. Jest walidowany w populacjach od 7 do 89 roku życia.

    Analiza pracy to systematyczne zbieranie danych opisujących zadania, które składają się na określoną pracę, oraz opisujących wiedzę, umiejętności, zdolności i inne cechy umożliwiające jednostce wykonanie zadań. Jest jednym z narzędzi służących w naukach o zarządzaniu usprawnianiu procesów wytwórczych. Metoda ta polega na obserwacji pracownika wykonującego czynności na danym stanowisku pracy. Dokładny opis czynności na danym stanowisku (najczęściej produkcyjnym) pozwala na ich optymalizację. Eksploracja obiektów - wypełniska oraz obiekty eksplorowanemetodą stratygraficzną. Każdy obiekt, czy to znajdujący się przeszłości na powierzchni ziemi czy też będący pierwotnie w ziemi, ma swoją stratyfikację. Oznacza to, iż obiekty są eksplorowane jako odrębne jednostki. Pozyskany materiał archeologiczny nie może zostać przemieszany z tym pochodzącym z warstw otaczających obiekt. Metoda ćwiartkowa eksploracji obiektu - stosowana jest przy badaniu kurhanów, jam, wypełnisk. Badany obiekt dzielony jest na ćwiartki. Wyznaczane są one w terenie za pomocą dwóch krzyżujących się pod kątem prostym linii. Wzdłuż nich rysowane są przekroje przez stratyfikację. Eksploracja w tym wypadku możliwa jest na kilka sposobów. Usuwanie przeciwległych ćwiartek i dokumentacja przekrojów, pozostawienie wzdłuż linii świadków które po zadokumentowaniu zostaną usunięte. W przypadku niewielkiego obiektu możliwe jest wyeksplorowanie jego połowy. W takim wypadku wystarczy jedna linia cięcia. Po zadokumentowaniu profilu wydobywana jest całość obiektu. Dokumentacja każdego eksplorowanego obiektu powinna zostać wykonana w trzech wymiarach. Umożliwi to trójwymiarową rekonstrukcję kształtu i układu warstw obiektu w przyszłości. Podczas eksploracji obiektu badacz z dużą dozą prawdopodobieństwa natrafi na liczne zabytki ruchome.

    Wielorzędowa tomografia komputerowa (ang. Multi-Slice Computed Tomography, MSCT, Multi-row-Detector Computed Tomography, MDCT) – wprowadzona do diagnostyki medycznej w 1999 roku technika oparta na technologii tomografii komputerowej, jednakże w odróżnieniu od niej, oparta na znacznym zwiększeniu liczby elementów odbierających obraz (obecnie do 64, a firma TOSHIBA prowadzi badania nad tomografem 256-rzędowym), jak również wykorzystująca do badania 2 lampy rentgenowskie . Pozwala to na skrócenie czasu badania, zmniejszenie dawki promieniowania a jednocześnie uzyskanie dużo większej ilości danych, pozwalających na dokładniejsze obrazowanie badanych narządów.

    Fundusz Obrony Narodowej, FON, utworzony na mocy dekretu Prezydenta RP z 9 kwietnia 1936 roku w celu uzyskania dodatkowych środków na dozbrojenie armii i wojskowy program inwestycyjny. Gromadził środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości i ruchomości stanowiących własność państwa, a pozostających pod zarządem wojska, dotacji skarbu państwa (głównie z pożyczki uzyskanej przez rząd we Francji) oraz darów i zapisów osób prywatnych i instytucji. Zbierano go w postaci gotówkowej i rzeczowej (nieruchomości, kosztowności, a nawet zboże).

    Tefrochronologia – geochronologiczna metoda sedymentacyjna stosowana do datowania osadów w geologii i archeologii. Wiek osadów w tej metodzie określany jest na podstawie identyfikacji warstw popiołów wulkanicznych, pochodzących z wybuchów wulkanów o znanej już chronologii. Każda warstwa popiołu wulkanicznego ma specyficzny skład chemiczny i mineralny, na podstawie którego ustala się poziomy przewodnie. Popioły wulkaniczne rozprzestrzeniają się na duże odległości i opadają na powierzchnię ziemi lub dna zbiorników wodnych. Poziomy te służą następnie do korelacji utworów powstałych w różnych środowiskach, zarówno morskich jak i lądowych. Komitet Samoobrony Społecznej "KOR" – polska organizacja opozycyjna funkcjonująca od 29 września 1977 do 23 września 1981 roku. Organizacja powstała po uwolnieniu z aresztu w lipcu 1977 członków Komitetu Obrony Robotników, który to z kolei powstał rok wcześniej. Kiedy cel dla którego KOR został powołany został osiągnięty, zaczęto się zastanawiać się nad sensem dalszej działalności, m.in. Adam Michnik przekonywał, że orgaznizację należy przekształcić w komitet złożony z ludzi o wybitnym autorytecie moralnym, ale nie działających politycznie i nie kierujących bezpośrednio inicjatywami opozycyjnymi.

    Dyskusja Wikipedii:Powiadomienia: Przydałaby się opcja powiadamiania o tym że ktoś linkował do wybranych przez użytkownika stron. Czyli analogicznie do "linki do artykułów: kiedy w artykule zostanie dodany link do artykułu utworzonego przez użytkownika" Pozwoliłoby to obserwować rozprzestrzenienie interesujących użytkownika artykułów. Marek Mazurkiewicz (dyskusja) 01:04, 24 sie 2013 (CEST) Kapilaroskopia - nieinwazyjna metoda diagnostyczna stosowana w medycynie polegająca na przyżyciowej ocenie przy użyciu technik powiększających, mikrokrążenia krwi w obrębie skóry i błon śluzowych. Polega na obejrzeniu naczyń włosowatych pod specjalnym mikroskopem, po uprzednim nawilżeniu badanego miejsca płynem. Wyniki badania są natychmiastowe.

    Dodano: 26.03.2010. 21:15  


    Najnowsze